Μαρία Κάλλας: Η Ευρώπη υποκλίνεται στην απόλυτη Ντίβα

Είναι το συνώνυμο για την πεμπτουσία της ερμηνευτικής έκφρασης στην όπερα. Ενας μύθος που ανατροφοδοτείται συνεχώς. Και οι αφορμές για να ερευνήσει κανείς τον αντίκτυπό της πάνω στην τέχνη είναι παραπάνω από συχνές. Η έκδοση με το σύνολο των ηχογραφήσεών της μετά την επεξεργασία remastering είναι η τελευταία.

Στις 22 του περασμένου Σεπτεμβρίου η δισκογραφική εταιρεία Warner Classics έβγαλε στην κυκλοφορία επανεπεξεργασμένες όλες τις ηχογραφήσεις λυρικών έργων και ρεσιτάλ που έκανε η Κάλλας σε στούντιο για την ιταλική Cetra και την ΕΜΙ (1949-1969). Στα 69 CDs του πολυτελούς box set, τα οποία συνοδεύονται από πολυσέλιδο φυλλάδιο, περιλαμβάνονται 26 πλήρεις όπερες και 13 ρεσιτάλ.

Με τη βοήθεια της τεχνολογίας, οι τεχνικοί  έσβησαν ανεπιθύμητους θορύβους και «διόρθωσαν» προηγούμενες επεμβάσεις παραδίδοντας τελικά έναν καινούργιο ήχο βελτιωμένης ποιότητας.

Γι’ αυτό και οι γερμανικές εφημερίδες δεν φείδονται αποθεωτικών δημοσιευμάτων που προχωρούν μάλιστα κάτω από την κρούστα του ίδιου του γεγονότος. Στο τρέχον φύλλο της η «Τσάιτ» αναφέρεται στην απόλυτη «ιέρεια του μεταμοντέρνου». «Η Κάλλας είναι στον κόσμο της όπερας κάτι σαν την Coca-Cola μεταξύ των αναψυκτικών – κάτι περισσότερο από ένα προστατευμένο εμπορικό σήμα: μια μεταφορά, ένα συναίσθημα, ένα φετίχ, μια μυστική φόρμουλα φτιαγμένη από σκοτεινές φράσεις».

Και όχι μόνο αυτό. Η divina έχει δώσει από καιρό το μέτρο για τις σταδιοδρομίες των επόμενων αστέρων, από την Αννα Νετρέμπκο μέχρι την Τσετσίλια Μπάρτολι. Ολες μπορούν να βαδίσουν στην ίδια λεωφόρο της δόξας, αλλά υπό το βάρος μιας τεράστιας σκιάς – είτε αυτή λέγεται «Νόρμα» του Μπελίνι είτε «Μήδεια» του Κερουμπίνι είτε «Τόσκα» του Πουτσίνι.

«Αλλά τι είναι αυτό που διατηρεί ανέπαφη την ανάγκη για τον μύθο της Κάλλας;».

Είναι οι αποχρώσεις των ανθρώπινων συναισθημάτων που πέρασαν ανεξίτηλες στη συλλογική μνήμη των μουσικόφιλων; Ή μήπως η θαυμαστή ισορροπία μεταξύ του ελεγχόμενου βιμπράτου και της «αυτοθυσίας», εκεί που νομίζεις ότι οι φωνητικές χορδές καίγονται; «Σήμερα, όταν όλα μοιάζουν να έχουν ειπωθεί, τα προσωπικά της αντικείμενα να έχουν πουληθεί σε δημοπρασίες, ταινίες και βιβλία να έχουν γραφτεί για τον μύθο της», γράφει η Γιούλια Σπινόλα στην εφημερίδα, «είναι πάντα κάτι που περισσεύει από το μυστήριο, σαν ένα μάντρα με πολλές παραγράφους».

Είχε προηγηθεί με ρεπορτάζ και άρθρο η ηλεκτρονική έκδοση της «Βελτ», όπου γινόταν λόγος στο «μυστήριο της Κάλλας, κλεισμένο σε ένα κουτί». Ο τίτλος του κομματιού; «Viva la diva» (Ζήτω η ντίβα). Αναφορές τις περασμένες εβδομάδες έκαναν η επίσης γερμανική «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε», η γαλλική «Λιμπερασιόν» και ο βρετανικός «Ομπζέρβερ».