Γερμανικοί φόβοι, ευρωπαϊκή αποτυχία

Δύο τουλάχιστον πράγματα (εκτός από τα παραπάνω κιλά και τη ρητορική δεινότητα) έχει εν αφθονία ο Γιόσκα Φίσερ: εμπειρία ως υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας με καγκελάριο τον Γκέρχαρντ Σρέντερ από το 1998 ως το 2005 και πολιτικό ένστικτο. Και αυτά τα δύο στέλνουν σήμα κινδύνου: το εγχείρημα της Ευρώπης κινδυνεύει να αποτύχει εξαιτίας του τρόπου διαχείρισης της κρίσης που «ροκανίζει» την αλληλεγγύη στην ΕΕ. Τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών έστειλαν σήμα κινδύνου. «Είχαμε τύχη στην ατυχία» είπε ο Φίσερ στη χθεσινή παρουσίαση του νέου του βιβλίου με τίτλο «Αποτυγχάνει η Ευρώπη;». «Αν ο Γκρίλο ελάμβανε μεγαλύτερο ποσοστό από τον Ρέντσι το ρήγμα στην Ευρώπη θα ήταν ακόμα μεγαλύτερο».

Στη σημερινή κρίση, τόνισε, το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι «δεν αναζητήθηκε μια ευρωπαϊκή απάντηση στην κρίση. Οι Γερμανοί φοβήθηκαν ότι μια ευρωπαϊκή απάντηση θα αφαιρούσε χρήματα από τους ίδιους. Ο φόβος αυτός δεν είναι ανεδαφικός, αλλά έπρεπε να συζητηθεί, να αναζητηθεί μια ευρωπαϊκή λύση».

Αλλά και σήμερα, συνέχισε ο πρώην υπουργός Εξωτερικών, το κεντρικό ζήτημα που απασχολεί την Ευρώπη δεν συζητείται καθόλου στη Γερμανία. Θα παραμείνει η χώρα στη βασική μεταπολεμική γραμμή της ευρωπαϊκής Γερμανίας ή θα επιδιώξει τη γερμανική Ευρώπη, που δεν λειτούργησε και δεν πρόκειται να λειτουργήσει; Θα παραμείνει προσδεδεμένη στην Ευρώπη, συνειδητοποιώντας τα οφέλη που έχει από αυτήν, ή θα αλλάξει γραμμή, έστω και με λανθάνοντα τρόπο, στην κατεύθυνση μιας γερμανικής Ευρώπης;

Με την πολιτική της Μέρκελ ο Φίσερ διαφωνεί σε ό,τι αφορά όχι μόνο τη στρατηγική, αλλά και την τακτική διαχείριση της κρίσης. Παράδειγμα, η παραβίαση από τη Γερμανία της Συνθήκης του Μάαστριχτ το 2003. Ηταν μια συνειδητή απόφαση, είπε ο Φίσερ, «διότι κρίναμε ότι δεν μπορούμε ταυτόχρονα να μειώνουμε τα ελλείμματα και να κάνουμε μεταρρυθμίσεις. Αν χρειαζόταν θα το έκανα πάλι. Αν ακολουθούσαμε όσα λέει η Μπούντεσμπανκ δεν θα υπήρχε πλέον ευρώ».

Ευτυχώς που υπάρχει, δηλαδή, ο Μάριο Ντράγκι. Αλλά δεν πρόκειται μόνο για δημοσιονομική κρίση. Η διάγνωση του Φίσερ είναι ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε κρίση στρατηγικής. Τη χαρακτηρίζει «κρίση εθνικής κυριαρχίας» και το κρίσιμο ζήτημα είναι αν η Γερμανία και η Γαλλία μπορέσουν να την ξεπεράσουν.

THN YΠΟΣΤΗΡΙΞΕ. Μία φορά χρειάστηκε να υπερασπιστεί ο Φίσερ τη γερμανίδα καγκελάριο. Ηταν καλεσμένος στο Μιλάνο και οι συνομιλητές φόρτωναν τα πάντα στην καγκελάριο για την Ευρώπη, την Ιταλία κ.λπ. «Για τον Μπερλουσκόνι και τις ευθύνες του δεν ακούστηκε τίποτα» τόνισε. Αλλά ο Μπερλουσκόνι έβγαλε την Ιταλία από την ευρωπαϊκή σκηνή, αφήνοντας ένα τεράστιο κενό στον εξισορροπητικό ρόλο που έπαιζε πάντα η Ρώμη ανάμεσα στο Βερολίνο και στο Παρίσι. Αυτό το κενό προσπαθεί να καλύψει τώρα ο Ρέντσι, για να επανακτήσει και η Ιταλία τον ευρωπαϊκό της ρόλο.

Ο Γιόσκα Φίσερ είχε ταχθεί ήδη από το 2001 υπέρ της ομοσπονδιοποίησης της ΕΕ των δύο ταχυτήτων. Τώρα όμως βλέπει ότι τα εθνικά κράτη θα παραμείνουν πρωτογενής χώρος πολιτικής νομιμοποίησης. Η ΕΕ δεν πρόκειται να γίνει ποτέ ΗΠΑ, οι διαφορετικές γλώσσες και η ζωντανή ιστορία είναι δύο πολύ βασικά χαρακτηριστικά που δεν θα επιτρέψουν έναν τέτοιο βαθμό ενοποίησης της ΕΕ. Χρειάζεται λοιπόν ένα μοντέλο πολιτικής ενοποίησης. Η ευρωζώνη πρέπει να προχωρήσει. Αλλωστε, η μοίρα της ευρωζώνης θα κρίνει και τη μοίρα του ευρωπαϊκού εγχειρήματος.  Ο πρώην ηγέτης των Πρασίνων δεν έκρυψε ποτέ ότι ήταν υπέρ των ευρωομολόγων. Ούτε τώρα το κρύβει. «Αν θέλουμε να κρατήσουμε το κοινό νόμισμα πρέπει κάποιος να μου εξηγήσει πώς θα γίνει αυτό χωρίς κοινή διαχείριση χρεών, άρα κοινά ομόλογα» είπε. «Η αναγόρευσή τους σε ταμπού δεν είναι απάντηση».