Η Τουρκία παίζει τα ρέστα της

Αν το μαρτύριο της σταγόνας στο οποίο υποβάλλει η Αγκυρα τους συμμάχους της προκειμένου στο τέλος να συρθεί απρόθυμα στη συμμαχία κατά του ISIS έχει την υπογραφή του Ταγίπ Ερντογάν, η τουρκική προκλητικότητα στα οικόπεδα της κυπριακής ΑΟΖ φέρει έντονη τη σφραγίδα του περίφημου «στρατηγικού βάθους» του Αχμέτ Νταβούτογλου και αποτελεί το πρώτο δείγμα της πρωθυπουργικής του γραφής…

Και στις δύο περιπτώσεις η Αγκυρα επιχειρεί να δηλώσει παρούσα στην ευρύτερη περιοχή και να διεκδικήσει αυτά που θεωρεί ζωτικά της συμφέροντα, ανεξάρτητα από τη δυσαρέσκεια που προκαλεί η στάση της σε φίλους και εχθρούς. Από τη μια διαμηνύει ότι δεν προτίθεται να ενταχθεί στη συμμαχία κατά των τζιχαντιστών, παρά μόνο με τους δικούς της όρους. Από την άλλη, σπεύδει να εξαργυρώσει τη γεωπολιτική μετοχή της, διεκδικώντας με την πάγια τακτική των μονομερών ενεργειών άμεσα ενεργειακά οφέλη, ακόμη και πριν από την επίλυση του Κυπριακού. Το μήνυμα που εκπέμπει η Αγκυρα είναι ότι δεν σκοπεύει να παίξει ρόλο δεύτερο ή τρίτο στην Ανατολική Μεσόγειο και ότι δεν προτίθεται σε καμιά περίπτωση να μείνει εκτός ενεργειακού παιχνιδιού. Ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι θα παγώσουν οι συνομιλίες για το Κυπριακό, τις οποίες ισχυρίζεται ότι επιθυμεί.

Βέβαια, τα πράγματα μπορεί να μην είναι τόσο απλά για την Αγκυρα, καθώς η στάση Πόντιου Πιλάτου στα σύνορά της με τη Συρία, με αποτέλεσμα να μακελεύονται κούρδοι μαχητές, εκτιμάται ότι θα έχει επιπτώσεις στα εσωτερικά τουρκικά πράγματα (spillover). Και αυτό επειδή η νηνεμία που επικράτησε στο κουρδικό μέτωπο ύστερα από την ειρηνευτική διαδικασία της περιόδου 2009-2011 δεν είναι πλέον αυτονόητη.

Οσο απρόθυμη εμφανίζεται η τουρκική κυβέρνηση να υψώσει ανάστημα απέναντι στο ISIS, άλλο τόσο απρόθυμη εμφανίζεται να κάνει νέα βήματα στην ειρήνη με τους Κούρδους. Οσο τα φέρετρα των κούρδων μαχητών κατά των τζιχαντιστών θα αυξάνονται στη Νοτιοανατολική Τουρκία τόσο πιο δύσκολο θα είναι για τον Ταγίπ Ερντογάν να κρατήσει τις κουρδικές ψήφους της Νοτιοανατολικής Τουρκίας.

ΛΑΔΙ ΣΤΗ ΦΩΤΙΑ. Ο τούρκος πρόεδρος έχει ρίξει λάδι στη φωτιά δηλώνοντας ότι το ISIS και το PKK «είναι το ίδιο πράγμα», την ώρα που ο Αμπντουλάχ Οτζαλάν έχει διαμηνύσει ότι η πτώση του Κομπανί θα σημάνει το τέλος της ειρηνευτικής διαδικασίας με την Τουρκία. Αυτή η ισορροπία τρόμου δημιουργεί ήδη εκτιμήσεις περί ενίσχυσης του ρόλου του στρατού στην Τουρκία, καθώς ο Ερντογάν χρειάζεται τους στρατηγούς για να αντιμετωπίσει την κουρδική απειλή.

Τι σχέση έχουν όλα αυτά με την κυπριακή ΑΟΖ; Θολώνοντας τα νερά στο μέτωπο του ISIS και ενισχύοντας την εθνικιστική ρητορική και τις θεωρίες συνωμοσίας, η νέα τουρκική ηγεσία παίζει τα ρέστα της επιχειρώντας να εκβιάσει ηγεμονικό ρόλο στον χώρο της Ανατολικής Μεσογείου. Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που η Τουρκία αμφισβητεί ευθέως τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας, διαμηνύοντας ότι δεν προτίθεται να μείνει εκτός του νέου Μεγάλου Παιχνιδιού στην περιοχή. Είναι, όμως, η πρώτη φορά που προαναγγέλλει έρευνες σε οικόπεδα της κυπριακής ΑΟΖ, κάποια μάλιστα από τα οποία έχουν ήδη παραχωρηθεί σε ξένους επενδυτές κατόπιν σύναψης συμφωνιών με την Κυπριακή Δημοκρατία.

Δεν είναι ένας ακόμη από τους συνήθεις «τσαμπουκάδες» της Τουρκίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Αγκυρα είναι αποφασισμένη να προχωρήσει την προαναγγελία της μέχρι τέλους, δηλαδή να βάλει το πλοίο της «Μπαρμπαρός» για έρευνες στην κυπριακή ΑΟΖ, ακόμη και να τρυπήσει την υφαλοκρηπίδα.

ΓΙΑΤΙ ΤΩΡΑ. Διπλωματικές πηγές σημείωναν ότι, κατά την πάγια τακτική της, η Τουρκία επιχειρεί να «γκριζάρει» τη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή και να δημιουργήσει τετελεσμένα. Η κίνηση, πάντως, δεν θεωρείται ανεξάρτητη από το γεγονός ότι σημειώνεται κινητικότητα στον άξονα Ελλάδας – Κύπρου – Αιγύπτου, καθώς στις 3 Νοεμβρίου προγραμματίζεται τριμερής συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών στη Λευκωσία. Την ίδια ώρα, θεωρείται απίθανο η τουρκική πλευρά να μην ανέμενε ότι η αντίδραση της κυπριακής πλευράς θα ήταν η αναστολή των συνομιλιών.

Δεδομένης και της αμφίθυμης στάσης της Ουάσιγκτον, η οποία με τις μάλλον χλιαρές ανακοινώσεις της διαμηνύει μεν ότι θα πρέπει να αποφεύγονται μονομερείς ενέργειες, επαναλαμβάνει ωστόσο ότι η ενέργεια θα πρέπει να αποτελέσει κίνητρο για λύση και να μοιραστεί «ακριβοδίκαια» στις δύο κοινότητες του νησιού, δεν αποκλείεται η Αγκυρα να επιχειρεί να δημιουργήσει τετελεσμένα και στη διαπραγμάτευση. Δεν είναι συμπτωματικό το γεγονός ότι οι τελευταίες ανακοινώσεις της Αγκυρας κάνουν λόγο για υπονόμευση της διαπραγμάτευσης για το Κυπριακό επιρρίπτοντας ευθύνες στην Αθήνα και στη Λευκωσία για «μονομερείς ενέργειες» σε σχέση με τους φυσικούς πόρους.

Σύμφωνα με μια γραμμή πληροφόρησης, η τουρκική επιθετικότητα ενδέχεται να αποτελέσει απλώς την αφορμή ώστε οι Αμερικανοί να βάλουν το αίτημα για δίκαιη κατανομή των πόρων στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης του Κυπριακού «εδώ και τώρα».