Η Στυμφαλία δείχνει τον δρόμο

Από το πρωί της Παρασκευής φαινόταν προς τα πού πήγαινε το πράγμα. Στο αμφιθέατρο του Μουσείου Ακρόπολης βρέθηκαν μαζί ορισμένες από τις πιο σημαίνουσες προσωπικότητες της δημόσιας ζωής – με επικεφαλής τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Από το βήμα του ομιλητή, η πρόεδρος του Πολιτιστικού Ιδρύματος του Ομίλου Πειραιώς Σοφία Στάικου καλωσόριζε τους πάντες σε μια εκδήλωση με σκοπό «συνυφασμένο με τις αξίες και την προοπτική της Ευρώπης, εν μέσω μιας εποχής ασταθούς, όπου η διαχείριση της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς αποτελεί μια πολύ ισχυρή αξία». Σε μια εκδήλωση δίκην επιλόγου στη δεκαετία κατά την οποία το Ιδρυμα διαμόρφωσε ένα πρότυπο δημιουργίας πολιτισμού, με καλύτερο παράδειγμα τα επτά μουσεία του στην ελληνική περιφέρεια – τα οποία σύντομα θα γίνουν εννιά (Μαστίχας στη Χίο και Αργυροχρυσοχοΐας στα Γιάννινα). Ο πολιτισμός άλλωστε της τοπικής κλίμακας «είναι το ίδιο σημαντικός με τον πολιτισμό των μεγάλων αιθουσών» έλεγε η πρόεδρος, ξεκινώντας τη διεθνή συνάντηση «Πολιτιστικά τοπία σε περιοχές Natura 2000».

Γη και θάλασσα. Η επίτροπος Θαλασσίων Υποθέσεων Μαρία Δαμανάκη παρατήρησε ότι ενώ οι ευρωπαϊκοί θεσμοί ρίχνουν περισσότερο βάρος στον αναπτυξιακό ρόλο της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς, η παράκτια και υποθαλάσσια είναι παραμελημένη – γι’ αυτό σε δύο χρόνια πρέπει να ολοκληρωθεί ο καθορισμός των χρήσεων γης στο θαλάσσιο περιβάλλον και το 2020 ο χάρτης του βυθού της Μεσογείου. Η πορεία της Ευρωπαϊκής Ενωσης βρίσκεται εξάλλου σε καμπή, με τον πολιτισμό («η δεύτερη φύση, την οποία δημιούργησε ο άνθρωπος») να τείνει να καταστεί μοχλός ανάπτυξης, τόνισε ο αρμόδιος υπουργός Κώστας Τασούλας. Ο ομόλογός του στο υπουργείο Περιβάλλοντος Γιάννης Μανιάτης υπογράμμισε ότι πρόσφατα «εγκρίθηκε η χαρτογράφηση και αξιολόγηση των οικοσυστημάτων και των υπηρεσιών τους, στην κατεύθυνση της αποτίμησης του φυσικού κεφαλαίου της Ελλάδας» και ανήγγειλε ότι ολοκληρώνεται σε Επίδαυρο και Κω άλλο ένα σχέδιο που θα τις αναδείξει ως σημεία εκκίνησης της δυτικής ιατρικής.

Οι ομιλίες και οι στρογγυλές τράπεζες που ακολούθησαν άγγιξαν τα ίδια ύψη ενδιαφέροντος. Σταχυολογώντας, η αναπληρώτρια διευθύντρια του Κέντρου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO Μέχτιλντ Ρέσλερ σκιαγράφησε τα πολιτιστικά τοπία σαν «έργα του ανθρώπου ή σύζευξη έργων φύσης και ανθρώπου». Σύμφωνα με τον Φώτη Παπούλια, συντονιστή πολιτικής στη Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος της Κομισιόν, οι περιοχές Natura καταλαμβάνουν το 18,3% του ευρωπαϊκού εδάφους και ενώ το κόστος της διαχείρισής τους υπολογίζεται σε 5,8 δισ. ευρώ ετησίως, η αξία των σχετικών υπηρεσιών εκτιμάται σε σχεδόν 300 δισεκατομμύρια. Οταν η πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Αρχιτεκτόνων Τοπίου Αννα Λουένγκο διερωτήθηκε αν παρόμοιες συναντήσεις, χωρίς τους άμεσα ενδιαφερόμενους κατοίκους, θυμίζουν ενδογαμίες, κάμποσοι ψίθυροι ακούστηκαν επιτέλους. Δεν συνέβη το ίδιο και με τον Ροτζέρ Τροπεανό, πρόεδρο της Ενωσης Ευρωπαϊκών Πόλεων και Περιφερειών για τον Πολιτισμό, που εξήρε τη σημασία των τοπικών οργανώσεων απέναντι σε μια Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνήθως αδιάφορη για αυτές.

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Το τοπικό στοιχείο βέβαια είχε την τιμητική του την επομένη, όταν οι συμμετέχοντες μετέβησαν στο Μουσείο Περιβάλλοντος Στυμφαλίας. Στην πολλαπλών χρήσεων αίθουσά του, η υπουργός Τουρισμού Ολγα Κεφαλογιάννη μίλησε μεταξύ άλλων για τη διεθνή πείρα, σύμφωνα με την οποία, η επιτυχία του Natura «εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ανάμειξη της τοπικής κοινωνίας, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου υπήρχε η προκατάληψη ότι η διατήρηση των οικοσυστημάτων αποτελεί εμπόδιο στην κοινωνική και οικονομική πρόοδο αυτών των κοινωνιών». Βεβαιότητά της ήταν πως «με την κατάλληλη υποστήριξη από όσους έχουν την τεχνογνωσία και φυσικά με τη σωστή αξιοποίηση των ειδικών προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Ενωσης μπορούν να σχεδιαστούν ενιαίες και στοχευμένες πολιτικές, οι οποίες θα δώσουν νέα πνοή σε περιοχές που διαθέτουν φυσική και πολιτιστική κληρονομιά, αλλά παραμένουν δυστυχώς στο περιθώριο».

Ακολούθησαν κι άλλες ομιλίες (ο Βρασίδας Ζάβρας της Τράπεζας Πειραιώς παρουσίασε το έργο LIFE – Στυμφαλία, που αφορά τη διασφάλιση πόρων σε περιοχές Natura), ξενάγηση ή γεύμα. Στο τέλος βγήκε και ψήφισμα, με τον φιλόδοξο τίτλο «Διακήρυξη της Στυμφαλίας», σημεία του οποίου αναφέρονται στην ανάπτυξη ενός δικτύου ενδιαφερόμενων φορέων για την κοινή διαχείριση της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς των τοπίων ή στη συγκρότηση μιας σχετικής ομάδας εργασίας, με το Πολιτιστικό Ιδρυμα να αναλαμβάνει τον συντονισμό, τη στήριξη και άλλα. Που, όπως φαίνεται, δεν θα είναι και λίγα.