Μετεξεταστέοι στο μάθημα της μικρής Μαρίας

Θα μπορούσε να ήταν άλλη μία αστυνομική επιχείρηση σε καταυλισμό Ρομά. Η παρατηρητικότητα του αξιωματικού της ομάδας και η επιμονή της εισαγγελέως, όμως, ανέτρεψαν τα δεδομένα.

Εκείνο το βροχερό πρωινό στις 16 Οκτωβρίου 2013 το κλιμάκιο της Αστυνομίας μόλις είχε μπει στο έκτο σπίτι του οικισμού στα Φάρσαλα. Στο μεγάλο, κύριο δωμάτιο του σπιτιού κοιμόντουσαν στρωματσάδα ο 39χρονος «πατέρας» Χρήστος Σαλής, τέσσερα παιδιά και μια μικρούλα αγκαλιά με τη 40χρονη «μητέρα» της Ελευθερία Δημοπούλου ή Σελήνη Σαλή, όπως δήλωναν τα στοιχεία των δύο ταυτοτήτων της. Mόλις είδαν τους αστυνομικούς τα άλλα τέσσερα παιδιά έσπευσαν να απομακρυνθούν. Το κοριτσάκι παρέμεινε κάτω από τις κουβέρτες. Οταν ξεσκεπάστηκε, ξετυλίχθηκε και η οδύσσεια για την αναγνώριση της μικρής Μαρίας. Μια ιστορία που όπως φάνηκε από τη συνέχεια ξεσκέπασε τις πληγές και τις ελλείψεις της ελληνικής γραφειοκρατίας. Πληγές και ελλείψεις που σήμερα, έναν χρόνο μετά, παραμένουν σχεδόν όπως και τότε.

Τα χαρακτηριστικά του παιδιού τράβηξαν σαν μαγνήτης την προσοχή του αξιωματικού και άρχισε τις ερωτήσεις. Μέσα σε λίγα λεπτά πήρε τρεις διαφορετικές απαντήσεις από τη φερόμενη ως μητέρα του κοριτσιού. «Ο αξιωματικός και η εισαγγελέας εξάντλησαν κάθε δυνατότητα που τους έδινε ο νόμος προκειμένου να ληφθεί DNA από τους «γονείς» και το παιδί. Οι υποψίες τους ότι κάτι περίεργο συνέβαινε, επιβεβαιώθηκαν μέσα σε λίγες ώρες όταν πήραν τα αποτελέσματα: δεν υπήρχε βιολογική συγγένεια μεταξύ τους.

Η μικρή μεταφέρθηκε στη φροντίδα του Χαμόγελου του Παιδιού. Τίποτα δεν ήταν γνωστό γι’ αυτήν ούτε καν η ηλικία της. Το θρίλερ της αναγνώρισης και των συνθηκών υπό τις οποίες βρέθηκε στον καταυλισμό των Ρομά είχε αρχίσει. Η Μαρία δεν υπήρχε σε καμία λίστα της Ιντερπόλ, γεγονός που σήμαινε ότι δεν είχε λείψει από τους γονείς της. Το ζευγάρι των Ρομά, όπως διαπιστώθηκε, κατάφερε να υφαρπάξει από το Τμήμα Γεννήσεων του Δήμου Αθηναίων ληξιαρχική πράξη γέννησης και βάπτισης του ξένου παιδιού. Η Δημοπούλου κυκλοφορούσε άνετα με δύο δελτία ταυτότητας με διαφορετικά στοιχεία και διατηρούσε δύο διαφορετικές οικογενειακές μερίδες, μία στον Δήμο Λαρισαίων στην οποία εμφανιζόταν ως μητέρα πέντε κοριτσιών και ενός αγοριού και μία στον Δήμο Τρικκαίων όπου εμφανιζόταν ως μητέρα τεσσάρων κοριτσιών. Οσον αφορά τον Σαλή διατηρούσε και αυτός τρίτη οικογενειακή μερίδα στον Δήμο Φαρσάλων, στην οποία εμφανίζεται ως πατέρας ακόμα τεσσάρων παιδιών. Με αυτές τις κομπίνες και εκμεταλλευόμενο τις τρύπες της Πολιτείας και τα παραθυράκια της νομοθεσίας το ζευγάρι εισέπραττε κάποιες χιλιάδες ευρώ σε επιδόματα.

Στα χαρτιά. Εναν χρόνο μετά φαίνεται ότι οι εξαγγελίες και οι δεσμεύσεις για αυστηροποίηση του θεσμικού πλαισίου δήλωσης γεννήσεων παιδιών παραμένουν στα χαρτιά, όπως η δέσμευση του υπουργείου Εσωτερικών για ψήφιση διάταξης βάσει της οποίας μόνο με εισαγγελική απόφαση θα γίνονται δεκτές οι ετεροχρονισμένες δηλώσεις γέννησης. Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, έχει δρομολογηθεί, αλλά δεν έχει ψηφιστεί ακόμη.

Στόχος της διάταξης είναι να υποχρεωθούν κυρίως οι Ρομά να δηλώνουν εγκαίρως τα παιδιά . Οπως εξηγούν, βέβαια, θα πρέπει να βρεθεί η χρυσή τομή προκειμένου να διασφαλιστούν κατηγορίες ανθρώπων, που λόγω αντικειμενικών αιτιών δεν μπορούν να κάνουν έγκαιρα τη δήλωση.

Μεγάλοι δήμοι, πάντως, υποστηρίζουν πως ενώ από τον Μάιο του 2013 χρησιμοποιείται το Ενιαίο Πληροφοριακό Σύστημα Ληξιαρχικών Πράξεων του υπουργείου Εσωτερικών, δεν έχει γίνει ακόμη διασύνδεση των ληξιαρχείων με τα δημοτολόγια του ίδιου καθώς και διαφορετικών δήμων και έτσι να γίνονται άμεσα οι ενημερώσεις για τις όποιες αλλαγές αφορούν στοιχεία των οικογενειακών μερίδων του δημοτολογίου τους. Πηγές του Δήμου Αθηναίων αναφέρουν ότι αυτή η διασύνδεση θα μπορούσε να αποτρέψει υποθέσεις όπως αυτή που αποκαλύφθηκε πέρυσι.

Προσθέτουν πως από το 2004 το ληξιαρχείο του μεγαλύτερου δήμου της χώρας είχε το δικό του πληροφοριακό σύστημα, στο οποίο καταχωρίζονταν οι ληξιαρχικές πράξεις και ταξινομούνταν ανά δήμο. Πλέον, με το Ενιαίο Πληροφοριακό Σύστημα, όπως τονίζουν πηγές από τον δήμο, οι υπάλληλοι του ληξιαρχείου είναι επιφορτισμένοι να αποστέλλουν ταχυδρομικά και όχι ηλεκτρονικά τις ληξιαρχικές πράξεις στους 330 δήμους της χώρας. «Μας πάνε χρόνια πίσω» υποστηρίζουν.

Κύκλοι του υπουργείου Εσωτερικών, πάντως, τονίζουν ότι δεν μπορεί να γίνεται προληπτικός έλεγχος των πιστοποιητικών από τον εκάστοτε ληξίαρχο. Δουλειά του είναι να καταγράφει τη δήλωση γέννησης με βάση τα χαρτιά που του δίνονται.