«Ξεσκεπάζει τον κόσμο της Κατοχής»

Ο Πέτερ Ενγκλουντ, μόνιμος γραμματέας της Σουηδικής Ακαδημίας, χαρακτήρισε τον Πατρίκ Μοντιανό «Μαρσέλ Προυστ της εποχής μας». Η Ακαδημία βράβευσε τον Μοντιανό για «την τέχνη της μνήμης με την οποία ανακαλεί τα πιο άπιαστα ανθρώπινα πεπρωμένα και ξεσκεπάζει τον κόσμο της Κατοχής». Ο Πέτερ Ενγκλουντ είπε επίσης ότι «το σύμπαν του είναι φανταστικό, τα βιβλία του απαντούν το ένα στο άλλο».

Το βέβαιο είναι ότι στα βιβλία του η περίοδος 1940-1945 (που γέννησε και τον ίδιο) είναι κεντρική και τροφοδοτεί τις εμμονές του. Η γερμανική κατοχή, το θέμα του πατέρα (με τα συγγενή θέματα της προδοσίας, της απουσίας, της κληρονομιάς) και μια εξαντλητική έρευνα του οικογενειακού του παρελθόντος, μέσα από το παραμικρό σχετικό ντοκουμέντο που έχει σωθεί, είναι ο καμβάς ενός έργου που συμπληρώνει τα κενά με τη φαντασία.

Η συμπεριφορά του καθημερινού ανθρώπου στην Κατοχή αποτέλεσε θέμα και ενός σεναρίου του που προκάλεσε και προκαλεί μεγάλες συζητήσεις στη Γαλλία από το 1974 μέχρι σήμερα.
Ο λόγος για το σενάριο της ταινίας του Λουί Μαλ Λακόμπ Λισίεν («Lacombe Lucien») στην οποία ένας νεαρός απολιτίκ, παρότι πήγαινε να ενταχθεί στην αντίσταση, έγινε πολύ εύκολα, με τυχαίες αφορμές, συνεργάτης των Γερμανών. Κάτι που έθεσε μεγάλα ηθικά ζητήματα στον δημόσιο διάλογο.

Στην Ελλάδα έχουν μεταφραστεί και κυκλοφορήσει 10 μυθιστορήματα του Μοντιανό. Αρχικά από διάφορους εκδοτικούς οίκους: Οδυσσέας («Ανθη ερειπίων»), Χατζηνικολή («Η χαμένη γειτονιά»), Λιβάνη («Το άρωμα της Υβόννης», επανακυκλοφορεί ως «Η βίλα της θλίψης»), Καστανιώτη («Κυριακές του Αυγούστου»), Πατάκη («Ντόρα Μπρούντερ») και τα τέσσερα πιο πρόσφατα από τις εκδόσεις Πόλις («Μικρή Μπιζού», 2002, «Ηταν όλοι τους τόσο καλά παιδιά…», 2004, «Νυχτερινό ατύχημα», 2005, το «Στο café της χαμένης νιότης», 2008).

Στη Γαλλία είχε ήδη λάβει το Βραβείο της Γαλλικής Ακαδημίας (και για το σύνολο του έργου του) αλλά και το Γκονκούρ (για το «Οδός σκοτεινών μαγαζιών», στα ελληνικά από τον Κέδρο). Πάντα αγαπητός στο γαλλικό κοινό, κυκλοφόρησε μόλις πριν από μία εβδομάδα το νέο του μυθιστόρημα, με τίτλο «Για να μη χαθείς στη γειτονιά». Το οποίο είχε αμέσως εντυπωσιακές πωλήσεις. Μετά από το Νομπέλ, φαντάζεται κανείς τη συνέχεια…