H λογοτεχνία βάζει τα χέρια της στη φωτιά

Οπως ο Λε Καρέ (στο βιβλίο του «Ο Νο 1 καταζητούμενος») έτσι και ο Μάρα αποτυπώνουν τα αποτελέσματα που είχε στην πολιτική και στον κατασταλτικό μηχανισμό (ο πρώτος) και στη ζωή των ανθρώπων που η Ιστορία τούς παίρνει παραμάζωμα (ο δεύτερος) ο πόλεμος στην Τσετσενία. Στην περίπτωσή τους η λογοτεχνία βάζει τα χέρια της στη φωτιά. Μιλάει γι’ αυτά που συμβαίνουν, τη στιγμή που συμβαίνουν. Ρισκάρει. Διακινδυνεύει γνώμη, άποψη, θέση. Δεν κάνει κήρυγμα, δεν ηθικολογεί. Την ίδια στιγμή όμως δεν νίπτει τας χείρας της, διαθέτει ηθικό έρμα. Γιατί εδώ μιλάμε για ανθρώπους που το μόνο περιουσιακό στοιχείο που διαθέτουν είναι αυτό που κρύβουν στο κεφάλι τους. Οπως η μικρούλα Χαβάα, που ισχυρίζεται ότι είναι μινιμαλίστρια γιατί αυτός «είναι ένας ευγενικός τρόπος να λες ότι δεν έχεις τίποτα». Και ενώ παλαιότερα η μεγαλύτερη συμφορά που θα μπορούσε να τους συμβεί ήταν «να πέσει ένα αβγό στο πάτωμα», τώρα θα μάθουν να κρατούν όπλα. Γιατί η Χαβάα την ημέρα που έγινε έξι χρόνων έπρεπε να ξέρει να τραβά τη σκανδάλη. Αυτό ήταν το δώρο και η γνώση που όφειλε να της μεταδώσει ο πατέρας της. Τα τραγούδια και τα παιχνίδια ήταν για άλλα παιδιά, αλλού – όχι για τα παιδιά που γεννήθηκαν στην Τσετσενία.