Ο Λεωνίδας Καβάκος στα «ΝΕΑ»: «Παίζω ακόμη σαν να ξεκινάω τώρα»

Ο απόηχος για την κατάκτηση του τίτλου Μουσικός του 2014 δεν έχει σβήσει ακόμη. Η σημαντική διάκριση – που δεν είναι η μόνη για τον Λεωνίδα Καβάκο – ήρθε από το έγκυρο περιοδικό «Gramophone» με τη μορφή του Οσκαρ της Κλασικής Μουσικής (Gramοphone Award). Με αυτή την τελευταία περγαμηνή ετοιμάζεται για την εμφάνιση της Τρίτης, οπότε θα μοιραστεί τη σκηνή του Μεγάρου Μουσικής με τη διάσημη κινέζα πιανίστα Γιούτζα Ουάνγκ για να ερμηνεύσουν τρεις σονάτες του Μπραμς. Αυτή θα είναι η εναρκτήρια συναυλία της δεύτερης μεγάλης περιοδείας που κάνουν από κοινού σε Ευρώπη (Αμστερνταμ, Λονδίνο, Μαδρίτη, Βαρκελώνη), Καναδά και ΗΠΑ. Τις σονάτες του Μπραμς τις παρουσίασαν το 2013 για πρώτη φορά στο Βερμπιέ και το αποτέλεσμα αυτής της συνάντησης πέρασε στην προσωπική τους δισκογραφία με την ηχογράφηση από την Decca Classics πριν από μερικούς μήνες.

ΚΑΛΗ ΧΗΜΕΙΑ. O Λεωνίδας Καβάκος επισημαίνει το παράδοξο της διαδικασίας, αφού όπως λέει: «Συνήθως μια δισκογραφική δουλειά είναι απόσταγμα μακρόχρονης συνεργασίας. Στη δική μας περίπτωση, έγινε τελείως αντίθετα. Η χημεία μεταξύ μας ήταν πολύ καλή από την αρχή. Μπορείς να παίξεις με κάποιον ο οποίος είναι πολύ γνωστός και καταξιωμένος και να υπάρχει το αντίθετο αποτέλεσμα. Η κοινή αντίληψη και η αισθητική για τη μουσική είναι αυτό που συνδέει τους καλλιτέχνες».

Ο διάσημος σολίστας ζει σε ρυθμούς εντατικούς και συνθήκες απόλυτου προγραμματισμού για τα επόμενα δύο χρόνια. Εύλογη απορία: πώς μπορεί κάποιος να διατηρήσει το μεράκι του για αυτή τη δουλειά ύστερα από τόση προπόνηση και προσήλωση στον στόχο; «Ο ρυθμός είναι απάνθρωπος, αλλά όταν μπεις σε αυτή την τροχιά, συνειδητοποιείς – οφείλεις τουλάχιστον – ότι λαμβάνουν μέρος με έμμεσο ή άμεσο τρόπο και άλλοι άνθρωποι. Δεν γίνεται να φανείς ασυνεπής απέναντι σε αυτούς που περιμένουν να σε ακούσουν. Παίζω ακόμη σαν να ξεκινάω τώρα. Σαν να βρίσκομαι στην αρχή της ζωής μου».

Το μεγαλείο της μουσικής για τον Λεωνίδα Καβάκο είναι αστείρευτη πηγή ενέργειας, έμπνευσης, ζωής και ρυθμού. «Σε βοηθάει να γίνεσαι πιο δυνατός ψυχικά και πνευματικά. Πρέπει να  είσαι ανοιχτός, βεβαίως, γιατί διαφορετικά δεν μπορείς να αναθεωρήσεις. Αν δεν μπορείς να αναθεωρήσεις κάνεις μόνο μια – δυο εκτελέσεις και μετά δεν χρειάζεται να ξαναπαίξεις. Τα έργα αυτά όμως είναι τόσο τέλεια φτιαγμένα που δεν σταματούν να δημιουργούν ανησυχίες. Σε φέρνουν αντιμέτωπο συνέχεια με ερωτήματα και σε οδηγούν στην έρευνα και στην πρόοδο».

Η αγωνία λοιπόν και η αναζήτηση της μαγικής στιγμής από τη μια, ο ανταγωνισμός και οι σκληροί όροι της παγκόσμιας αγοράς από την άλλη. Πόση «αθωότητα» μπορεί να διεκδικήσει κανείς στο ασφυκτικό πλαίσιο αυτής της διελκυστίνδας; Για τον Λεωνίδα Καβάκο αυτό είναι το στοίχημα: «Αν είσαι μόνο δημιουργός δεν έχεις αυτό το άγχος. Μένεις στο σπίτι σου και παράγεις. Οι μουσικοί όμως δεν γίνεται να μην μπούμε στον στίβο. Και δεν υπάρχει στίβος χωρίς ανταγωνισμό.
 
Η πρόκληση είναι ο ανταγωνισμός αυτός να μη γίνει αυτοσκοπός. Η προσωπική πορεία του καθενός είναι απαραίτητο να σχεδιάζεται πολύ προσεκτικά. Ο κόσμος με την ίδια ευκολία που σε αναδεικνύει με την ίδια ευκολία σε καταστρέφει. Θέλει τρομερή αίσθηση του μέτρου των δυνατοτήτων, επίγνωση των καταστάσεων και μια θεώρηση σε παγκόσμιο επίπεδο. Η οποιαδήποτε εξέλιξή σου εξαρτάται από το πώς σε βλέπει ο κόσμος. Διότι αν ο κόσμος δεν σε θέλει, δεν υπάρχει περίπτωση να βγεις από το σπίτι σου».

ΣΚΛΗΡΟΣ ΚΡΙΤΗΣ. Τα εγκωμιαστικά σχόλια και οι sold out συναυλίες σε όλο τον κόσμο είναι μέρος του προγράμματος. Δεν μπορεί παρά να το παίρνει επάνω του ότι ουσιαστικά αποτελεί έναν από τους «τελευταίους των Μοϊκανών».

Κι όμως, ο ίδιος επιλέγει σε αυτό το σημείο να θυμηθεί τις κακές κριτικές που έχει δεχθεί (και επισημαίνει ότι δεν ήταν λίγες): «Εδώ έχουν γράψει κακές κριτικές για τον Τσαϊκόφσκι! Για ανθρώπους που η μουσική τους υπήρχε πριν από μας και θα υπάρχει και ύστερα από μας. Αν πιστεύεις στις καλές πρέπει να πιστεύεις και τις κακές. Δεν υπάρχει άνθρωπος που να κρίνει πιο δύσκολα και πιο απαιτητικά αυτό που κάνω από μένα. Είμαι ο πιο σκληρός κριτής του εαυτού μου. Η διπλή φύση της κριτικής είναι ότι, από τη μια, πληροφορεί τον κόσμο που δεν μπόρεσε να παρακολουθήσει τη συναυλία και, από την άλλη, πολλές φορές αυτό που γράφεται δεν έχει καμία σχέση με ό,τι μπορεί να συνέβη στην αίθουσα».

Δεν είναι όμως αυτά που τον κουράζουν και τον απασχολούν. «Ανησυχώ που έχουμε απομακρυνθεί τόσο από τον πολιτισμό μας. Η αλήθεια είναι ότι δεν έχουμε σύγχρονο πολιτισμό» επισημαίνει. Αλλά κι εκείνος δεν είναι ένα κομμάτι του σύγχρονου πολιτισμού; «Στον χώρο τον δικό μου, της κλασικής μουσικής, δυστυχώς αποτελώ εξαίρεση».