Αμφίπολη: Ενας αιώνας μπρος, ένας πίσω

Την ώρα που η ανασκαφέας Κατερίνα Περιστέρη «βλέπει» έναν σημαντικό στρατηγό στον τάφο της Αμφίπολης – όπως είπε το βράδυ της Δευτέρας σε δηλώσεις της στην πρεμιέρα της φετινής «Ανατροπής» του Γιάννη Πρετεντέρη στο Mega -, οι αρχαιολόγοι εξακολουθούν να ερίζουν για τη χρονολόγηση του τάφου και την ταυτότητα του νεκρού ή των νεκρών.

Το γεγονός αυτό οδήγησε στη δημοσιοποίηση επιστολής που υπογράφουν 140 καθηγητές πανεπιστημίου, αρχαιολόγοι και στελέχη του υπουργείου Πολιτισμού, υπερασπιζόμενοι την ελευθερία του επιστημονικού λόγου, με αφορμή τις συνεχιζόμενες επιθέσεις (από μερίδα των ΜΜΕ και συναδέλφους της) που έχει δεχθεί η καθηγήτρια Κλασικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Ολγα Παλαγγιά μετά την τοποθέτησή της που θέλει τον τάφο να χρονολογείται στη ρωμαϊκή εποχή και να συνδέεται με τη μάχη των Φιλίππων, άποψη που δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στα «ΝΕΑ».

ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΗΝ TV. Η διάσταση απόψεων μεταξύ των αρχαιολόγων σχετικά με το εύρημα της Αμφίπολης αποτυπώθηκε έντονα στην τηλεοπτική «Ανατροπή», καθώς καταξιωμένοι επιστήμονες παρουσίασαν, ο καθένας με επιχειρήματα, τις απόψεις τους, χωρίς όμως να υπάρχει σύγκλιση παρά μόνο στο ότι πρόκειται για ένα «πολύ σημαντικό εύρημα».

Ουδεμία αμφιβολία ότι το μνημείο είναι ταφικό φαίνεται να έχει η Κατερίνα Περιστέρη, από τη στιγμή που εντοπίστηκε το τμήμα της μαρμάρινης θύρας. Ωστόσο ο αναπληρωτής καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Παναγιώτης Φάκλαρης υποστηρίζει ότι πρέπει να υπάρχουν περισσότεροι του ενός τάφων κάτω από τον Τύμβο Καστά και η καθηγήτρια Κλασικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Γεωργία Κοκκορού – Αλευρά φαίνεται επιφυλακτική σε σχέση με τον όρο «μακεδονικός τάφος». Προτιμά τον όρο ταφικό κτίσμα και έκανε λόγο για πιθανότητα κενοταφίου, αλλά και για χρονολόγηση των υποδημάτων των Καρυατίδων, με βάση τις οδοντωτές σόλες τους, στον 3ο και 2ο αι. π.Χ. και όχι στο τέλος του 4ου αι. π.Χ., στην οποία επιμένει η ανασκαφέας.

Γιατί τόση επιμονή στη συγκεκριμένη χρονολόγηση; Οι περισσότεροι επιστήμονες μοιάζουν διστακτικοί στο να είναι κατηγορηματικοί από τη στιγμή που δεν υπάρχουν κινητά ευρήματα. Ή μήπως υπάρχουν; Σε μια αποστροφή του λόγου της η επίτιμη διευθύντρια του υπουργείου Πολιτισμού Νικολέτα Βαλάκου παραδέχθηκε ότι  έχουν εντοπιστεί κινητά ευρήματα, τα οποία ωστόσο ουδέποτε έχουν συμπεριληφθεί στις συχνές ανακοινώσεις που εκδίδει το ΥΠΠΟ.

Και ενώ έχουν περάσει σχεδόν δύο μήνες από τη στιγμή που το πανελλήνιο άρχισε να ασχολείται με την Αμφίπολη, οι θεωρίες για την ταυτότητα του νεκρού δεν λένε να σταματήσουν. Στον σύντροφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου Ηφαιστίωνα ανήκει το μνημείο, σύμφωνα με τον καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Κύπρου Θεόδωρο Μαυρογιάννη, ενώ ο ακαδημαϊκός Μιχάλης Τιβέριος δεν αποκλείει ως δημιουργό του μνημείου τον Δημήτριο τον Πολιορκητή ώστε να τιμήσει την οικογένεια του Αλέξανδρου.