Από τον Ελιοτ στον Χατζιδάκι

Το είδαμε και αυτό: το απόβραδο της προπερασμένης Κυριακής στην οδό Ακαδημίας, με την αραιή κίνηση των πεζών και την ελάχιστη των αυτοκινήτων. Στο σημείο όπου η Μαυρομιχάλη συναντά την Ακαδημίας συμβαίνει εδώ και δεκαετίες κάτι που όλοι το γνωρίζουν. Κανένας πεζός δεν χρησιμοποιεί την επίσημη, κατά κάποιον τρόπο, διάβαση στο ύψος της Χαριλάου Τρικούπη ή της Ιπποκράτους. Αντίθετα, προσέχοντας ή μη προσέχοντας, ενώ βγαίνει από τη Μαυρομιχάλη περνάει, διασχίζοντας το οδόστρωμά της, στο αντικρινό πεζοδρόμιο της Ακαδημίας, στο σημείο ακριβώς όπου ορθώνεται το κτίριο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

Ενας ζωηρός λοιπόν πενηντάρης – πενηνταπεντάρης, το απόβραδο της Κυριακής, ενώ έκανε ό,τι ακριβώς κάνουν δεκάδες καθημερινά είχε την ατυχία να του πέσει το κινητό του στο οδόστρωμα της Ακαδημίας. Δεν δίστασε ούτε προς στιγμήν για το αν θα έπρεπε να σκύψει να το μαζέψει. Ετρεξε γρήγορα και πήρε θέση στο πεζοδρόμιο, ελέγχοντας την κίνηση, ώστε όταν το φανάρι στο ύψος της Χαριλάου Τρικούπη θα είχε γίνει κόκκινο για τα αυτοκίνητα να επιστρέψει και να σηκώσει το κινητό του.

Ο οδηγός όμως του ενός από τα τρία αυτοκίνητα που ανέβαιναν τη στιγμή εκείνη την Ακαδημίας πρόσεξε τι είχε συμβεί και κάνοντας αιφνίδια μια κλίση προς τα δεξιά και πιάνοντας την πρώτη από τις τρεις λωρίδες του οδοστρώματος (ενώ ακολουθούσε τη μεσαία) πάτησε και συνέθλιψε το κινητό χωρίς να ανακόψει την πορεία του.

Μην πιστεύοντας στα μάτια μας, οι τέσσερις περαστικοί που έτυχε να προσέξουμε τη σκηνή κινηθήκαμε αυθορμήτως προς τον πεζό σαν να είχαμε να παρηγορήσουμε έναν άνθρωπο για κάτι πολύ σοβαρότερο απ’ ό,τι η απώλεια ενός κινητού. Σαν το περιστατικό αυτό να ήταν εντελώς τυχαίο και όπως δεν καταφέρεται κανείς εναντίον μιας θεομηνίας δεν θα έπρεπε ο πεζός να θυμώσει ή να εξοργιστεί. Σαν να μην είχε υπάρξει δηλαδή ο ίδιος – όλοι μας στην ουσία – ο αποδέκτης μιας κτηνωδίας τόσο αποτρόπαιης καθώς δεν υπήρχε κάτι που να μπορεί να τη δικαιολογήσει.

Ενας άνθρωπος που αναιτιολόγητα προκαλεί μια φαινομενικά ασήμαντη ζημιά σε έναν μόνο είναι ικανός να προκαλέσει μια ανεπανόρθωτη καταστροφή σε πολλούς. Και με όσο καμάρι ενδέχεται να αναφέρει στους φίλους τη ζημιά που προκάλεσε, ισότιμη μπορεί να είναι η χαρά που νιώθει μέσα του με την καταστροφή που σπέρνει – έστω κι αν έχει την πρόνοια να μην την εξομολογηθεί σε κανέναν.

Σίγουρα τον ίδιο οδηγό για τον οποίο μιλάμε αν είχε συμβεί, στον ίδιο δρόμο με πολλή κίνηση, να υποχρεωθεί να ακολουθήσει ένα ασθενοφόρο χωρίς να μπορεί να ξεφύγει ούτε προς τα δεξιά ούτε προς τα αριστερά θα τον άκουγε κανείς να βρίζει και να βλαστημάει. Στην πραγματικότητα να ενοχλείται, αν και σώζεται μια ανθρώπινη ζωή, εφόσον ο ίδιος δεν μπορεί να λοξοδρομήσει.

Από τη μια μεριά λοιπόν να αγανακτείς γιατί δεν μπορείς να λοξοδρομήσεις επειδή συντρέχουν πολύ σοβαροί λόγοι για κάτι τέτοιο και από την άλλη να λοξοδρομείς ενώ δεν χρειάζεται, μόνο και μόνο για να προκαλέσεις ζημιά, σημαίνει ότι «ισορροπείς» πάνω σ’ ένα μεταίχμιο και ότι προς οποιαδήποτε πλευρά κι αν γείρεις είναι για να βλάψεις τους άλλους.

Ή όπως έλεγε ο Τ. Σ. Ελιοτ: «Εχουμε μπει πια για τα καλά στην περίοδο της μηχανοκίνητης βλακείας και της μηχανοκίνητης αυτοκαταστροφής». Ή όπως ακόμη καλύτερα έλεγε ο δικός μας Μάνος Χατζιδάκις: «Εάν αρχίσει το πρόσωπο του τέρατος να μη μας τρομάζει πάει να πει πως αρχίζουμε να του μοιάζουμε».