Η επανάσταση της ομπρέλας

«Μέσα σε μια νύχτα, το μέρος που βρίσκεται το σπίτι όπου έζησα παιδί μετατράπηκε σε πεδίο μάχης. Οι δρόμοι του Χονγκ Κονγκ όπου μεγάλωσα μεταμορφώθηκαν σε σημείο πολιτικής ανάφλεξης όπου δυνάμεις καταστολής με αντιασφυξιογόνες μάσκες έριξαν δακρυγόνα σε διαδηλωτές που είχαν βγει στους δρόμους υπέρ της δημοκρατίας, πολλοί από τους οποίους προσπάθησαν να προστατευτούν από τα σύννεφα χημικών μόνο με ομπρέλες και αυτοσχέδιες μάσκες από πλαστικό».

Με αυτά τα λόγια περιέγραφε στους «Τάιμς της Νέας Υόρκης» την κατάσταση που επικρατεί στο Χονγκ Κονγκ τις τελευταίες ώρες η καθηγήτρια Δημοσιογραφίας του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, Λουίσα Λιμ. Οι εικόνες μάλιστα των δυνάμεων καταστολής να ρίχνουν δακρυγόνα και νερό στους διαδηλωτές και αυτοί να προσπαθούν να προστατευτούν μόνο με ομπρέλες που έκαναν τον γύρο του κόσμου, έδωσαν την ευκαιρία σε πολλούς να ονομάσουν τις ταραχές «η επανάσταση της ομπρέλας».

Υποσχέσεις. Οι διαδηλώσεις αντικατοπτρίζουν την απογοήτευση των κατοίκων του Χονγκ Κονγκ για την πολιτική που ακολουθεί η Κίνα. Οι περισσότεροι από αυτούς είναι νέοι που πιστεύουν ότι το Πεκίνο δεν εκπλήρωσε τις υποσχέσεις που είχε δώσει για μεγαλύτερη δημοκρατία στην περιοχή. Για τις μεταρρυθμίσεις αυτές είχε δεσμευτεί το Πεκίνο το 1997 απέναντι στους Βρετανούς, όταν διαπραγματευόταν την επιστροφή της πρώην βρετανικής αποικίας στην Κίνα. Τον περασμένο μήνα η κυβέρνηση της Κίνας απέρριψε την πρόταση να υπάρχουν ανοικτές υποψηφιότητες για τις εκλογές που αναμένεται να γίνουν στο Χονγκ Κονγκ το 2017.

Τώρα οι εξελίξεις έχουν δημιουργήσει ένα δύσκολο πολιτικό δίλημμα στην κινεζική κυβέρνηση. Από τη μια, το Πεκίνο δεν θέλει να καταστείλει βίαια τους διαδηλωτές επειδή ξέρει ότι αυτό το διάστημα τα μάτια όλου του κόσμου είναι στραμμένα πάνω τους. Από την άλλη, όμως, θέλει να αντιμετωπίσει γρήγορα τις ταραχές για να μην ενθαρρύνει διαφωνούντες και αντικυβερνητικούς διαδηλωτές σε άλλα μέρη της Κίνας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η κινεζική κυβέρνηση δεν ελέγχει τα μέσα μαζικής ενημέρωσης του Χονγκ Κονγκ με τον ίδιο τρόπο που επιβάλλει έλεγχο μέσα στην Κίνα. Στο Χονγκ Κονγκ όπου ισχύει το καθεστώς «μια χώρα, δύο συστήματα» και έχει διατηρήσει σε ισχύ το δικό του νομικό καθεστώς επιτρέποντας στους πολίτες να έχουν πολλές ελευθερίες δυτικού τύπου, οι διαδηλώσεις μεταδίδονται συνεχώς από τα ελεύθερα σε μεγάλο βαθμό μέσα ενημέρωσης.

Η επίσημη πρώτη αντίδραση της κινεζικής κυβέρνησης στις διαδηλώσεις είχε τη μορφή σύντομης ανακοίνωσης που καταδίκαζε τις παράνομες, όπως τις χαρακτήριζε, συγκεντρώσεις και υποστήριζε τις προσπάθειες των Αρχών να διαλυθούν τα πλήθη.

Οι ΗΠΑ από την πλευρά τους εξέφρασαν, μέσω ανακοίνωσης του εκπροσώπου του Λευκού Οίκου Τζος Ερνεστ, την υποστήριξή τους «στις φιλοδοξίες των κατοίκων του Χονγκ Κονγκ» σημειώνοντας ότι παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις μαζί με την υπόλοιπη διεθνή κοινότητα. Οι ταραχές στο Χονγκ Κονγκ επηρέασαν επίσης τα μεγάλα χρηματιστήρια στην Ευρώπη, που έκλεισαν με απώλειες.

Θυμός. Καθώς το θερμόμετρο στην περιοχή έχει ανέβει επικίνδυνα, η κατάσταση δεν αναμένεται να εκτονωθεί εύκολα. Πλέον, σημειώνει η Λιμ, η στιγμή που οι πολίτες του Χονγκ Κονγκ έτρεμαν εδώ και 17 χρόνια τελικά έφτασε. Οι διαδηλώσεις αυξάνονται, ενώ το Πεκίνο παραμένει πανίσχυρο. Ωστόσο, ακόμη και αν η Κίνα καταφέρει να περιορίσει τον θυμό που επικρατεί σε αυτή την ημιαυτόνομη περιοχή, οι επιπτώσεις θα είναι αρκετές. Κανείς δεν ξέρει τις εξελίξεις στην Ταϊβάν όπου οι πολίτες αντιδρούν όλο και περισσότερο στην ιδέα επανένωσης με την Κίνα, ή την απάντηση του Πεκίνου που έχει να αντιμετωπίσει τις αντιδράσεις στο Θιβέτ αλλά και εθνικιστική εξέγερση στη βορειοδυτική επαρχία Σινγιάνγκ.

Το Χονγκ Κονγκ δεν έχει γίνει ακόμη μια άλλη Τιενανμέν, αλλά το γεγονός ότι ήδη οι εξελίξεις εκεί συγκρίνονται με την τραγωδία που εκτυλίχθηκε στην ιστορική πλατεία το 1989 δείχνει πόσο λίγο νοιάζεται η Κίνα για το τι πιστεύει ο υπόλοιπος κόσμος, καταλήγει η ίδια.