Σοσιαλισμός στα χρόνια της χολέρας

Δεν ήταν μια συνηθισμένη παραίτηση. Δεν υποβλήθηκε καν γραπτώς. Ο Φίλιππος Σαχινίδης παραιτήθηκε από τη θέση τού τομεάρχη Οικονομικών του ΠΑΣΟΚ χωρίς να εξηγήσει δημοσίως τους λόγους. Ηταν η τελευταία πράξη σε μια στρατηγική προσωπικής πολιτικής αυτοσυντήρησης

Για τους παροικούντες την Χαριλάου Τρικούπη η αποστασιοποίηση του Σαχινίδη είχε αρχίσει πολύ πριν από την αθόρυβη παραίτησή του. Δεν ήταν μυστικό ότι οι σχέσεις Βενιζέλου – Σαχινίδη ήταν δύσκολες το τελευταίο χρονικό διάστημα. Υπήρχαν άλλωστε σημάδια. Με πιο τρανταχτό ότι δεν εκλήθη στο πρόσφατο ραντεβού με τους δανειστές στο Παρίσι. Κρίθηκαν καταλληλότεροι οι Χρήστος Πρωτόπαπας και Κυριάκος Πιερρακάκης. Κερασάκι στην τούρτα; Ο πρόεδρος δεν έλαβε υπόψη του καμία από τις εισηγήσεις του Σαχινίδη στα όσα είπε στη ΔΕΘ.

Από τη Χαριλάου Τρικούπη βέβαια τον κατηγορούν ότι βρισκόταν, ούτως ή άλλως, σε «λευκή απεργία» από τα καθήκοντα του τομεάρχη. Δεν ήταν παρών λένε. Ο ίδιος φέρεται ότι έχει άλλη αντίληψη των καθηκόντων του, στα οποία δεν συμπεριλαμβάνει την καθημερινή έκθεση στα τηλεπαράθυρα. Σύντροφοί του εκτιμούν, πάντως, ότι και επί της ουσίας της οικονομικής πολιτικής δεν ήταν πάντα στην ίδια γραμμή με το κόμμα. Αρα δεν θα μπορούσε να βγαίνει στα κανάλια και να την υπερασπίζεται.

Οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι εδώ και καιρό ακολούθησε μια προσωπική τακτική διακριτικής διαφοροποίησης. «Θα μπορούσε», λένε, «να εξελιχθεί σε κορυφαίο στέλεχος αλλά άρχισε να συμμετέχει σε διάφορα δείπνα και να υπογράφει κείμενα». Αναφέρονται στις πρωτοβουλίες που είχε αναλάβει για να επανασυνδεθεί με τους λεγόμενους λοχαγούς, οι περισσότεροι εκ των οποίων είχαν αναδειχθεί ως υφυπουργοί στις κυβερνήσεις του Γιώργου Παπανδρέου. Οι κινήσεις αυτές ερμηνεύθηκαν ως αμφισβήτηση του προέδρου.

Ελευθερία κινήσεων. Ο ίδιος δεν ενδιαφέρθηκε να διαλύσει αυτό το κλίμα καχυποψίας. Γι’ αυτό και αρνήθηκε και στους δύο ανασχηματισμούς να μπει στην κυβέρνηση. Για την ακρίβεια, δεν έφθασε καν να αρνηθεί αφού είχε φροντίσει με διαρροές να διαμηνύσει ότι δεν τον ενδιαφέρει να αναλάβει χαρτοφυλάκιο, πριν καν του το προτείνει ο Βενιζέλος. Εξαιτίας αυτής της στάσης τού προσάπτεται ότι θέλει να αποφύγει το πολιτικό κόστος και να κάνει κριτική εκ του ασφαλούς.

Εκείνος εμμέσως επιβεβαιώνει ότι δεν θέλει αυτήν την περίοδο να εκτίθεται στην πρώτη γραμμή. Δηλώνει ότι τον απασχολεί περισσότερο το μέλλον της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας. Προτιμά, λέει, να γράφει – εννοείται αδέσμευτος από κομματικά αξιώματα – την άποψή του και να συναντά κόσμο. Την Πέμπτη έγραψε ένα άρθρο για το ποιες είναι οι προϋποθέσεις για να βγει η χώρα στις αγορές χωρίς να διατρέχει κινδύνους. Τη Δευτέρα θα βρίσκεται στη Ρώμη για μια διακοινοβουλευτική διάσκεψη και μια σύνοδο της ευρωομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών.

Στην κομματική ανθρωπογεωγραφία συνήθως τον ταξινομούν ως παπανδρεϊκό. Η αλήθεια όμως είναι ότι δεν έχει επικοινωνία με τον πρώην πρωθυπουργό. Αλλωστε, τα πρώτα του βήματα στην πολιτική τα έκανε ως σημιτικός – ως οικονομικός συνεργάτης στο γραφείο του πρώην πρωθυπουργού. Αργότερα, όταν στις εσωκομματικές του 2007 στήριξε τον Παπανδρέου και επελέγη ως υφυπουργός Οικονομικών, χαρακτηρίστηκε παπανδρεϊκός. «Το τι είμαι θα έπρεπε να φαίνεται από τις απόψεις που καταθέτω στον δημόσιο διάλογο» απαντά τονίζοντας ότι δεν νιώθει την ανάγκη να ετεροπροσδιορισθεί.

Ο Σαχινίδης είχε διαφωνήσει ανοιχτά με τον τρόπο που συγκροτήθηκε η Ελιά. Προέκρινε την ανασυγκρότηση του ΠΑΣΟΚ σε πρώτη φάση. Σε συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής λίγο πριν από τα Χριστούγεννα του 2013 είχε ζητήσει το ΠΑΣΟΚ «να έχει άμεση παρουσία στις εκλογές αυτές με το όνομά του, το παρελθόν του, το παρόν του και το μέλλον του».

Αργότερα, στην ΚΕ του Ιουλίου κατέθεσε την πρότασή του για το ιδρυτικό συνέδριο της Δημοκρατικής Παράταξης. «Στο Συνέδριο αποφασίζουμε για τα πάντα, θέσεις, όνομα, σύμβολα, όλα τα όργανα με τη μεγαλύτερη δυνατή νομιμοποίηση από τη βάση» είπε από το βήμα. Ολα, άρα και το θέμα της ηγεσίας, έπρεπε να εξεταστούν από μηδενική βάση. Εκεί πια ράγισε το γυαλί.

Δεν ήταν η πρώτη φορά που πρωταγωνιστούσε σε εσωκομματικές αναταράξεις στο ΠΑΣΟΚ. Οταν ξέσπασε η κρίση το 2010, ο τότε κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του κόμματος Χρήστος Παπουτσής τον κατηγόρησε από το βήμα της Βουλής ότι απαντά στις αγωνίες του κόσμου του Κινήματος σαν τους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς». Ο ίδιος όμως επισημαίνει ότι δεν είχε, σε αντίθεση με πολλά στελέχη του ΠΑΣΟΚ, καμία εσωτερική ψυχολογική σύγκρουση. Ηδη από τον Απρίλιο του 2008, μερικών μηνών βουλευτής, είχε γράψει άρθρο υπό τον τίτλο «Ο Κέινς και ο σκορπιός από την Κούβα». Υποστήριζε ότι στην ελληνική περίπτωση η συνεχής επίκληση των κεϊνσιανών πολιτικών μπορεί να κάνει την Κεντροαριστερά αρεστή στο εκλογικό σώμα αλλά δεν θα θεραπεύσει τον ασθενή, δηλαδή την οικονομία. Η άποψη αυτή απείχε από την επίσημη γραμμή του κόμματος που συνοψίστηκε τελικά στο «λεφτά υπάρχουν».

Αλλαγή ρότας. Ο ίδιος εκμυστηρεύεται ότι πάντα ονειρευόταν ακαδημαϊκή καριέρα. Για τρία χρόνια, αφού τελείωσε το διδακτορικό του, νόμιζε ότι θα κάνει το όνειρό του πράξη, μια και δίδασκε οικονομικά στο Μάντσεστερ. Ακολούθησε ένας χρόνος που εργάστηκε ως ερευνητής στο ΙΟΒΕ προτού πιάσει δουλειά στη διεύθυνση μελετών της Εθνικής Τράπεζας, με διευθυντή τον Γκίκα Χαρδούβελη. Η πολιτική δεν ήταν στα σχέδιά του. Πίστευε ότι η όποια ανάμειξη θα ήταν ασύμβατη με τις επαγγελματικές του φιλοδοξίες.

Το 2000 όμως ο Χαρδούβελης του ζητά να τον ακολουθήσει στο γραφείο του Κώστα Σημίτη. Το 2004 το ΠΑΣΟΚ αναζητούσε νέο αίμα και κάπως έτσι βρέθηκε υποψήφιος στην πατρίδα του, τη Λάρισα. Επιστρατεύοντας λίγους παιδικούς του φίλους και μια παλιά Alpha Romeo 1.400 κυβικών που «φορτώθηκε» με 22.500 χιλιόμετρα, κατόρθωσε να συγκεντρώσει 11.500 ψήφους αλλά όχι να εκλεγεί. Το 2007 μπαίνει για πρώτη φορά στη Βουλή. Το 2009 αναλαμβάνει υφυπουργός Οικονομικών, επικεφαλής του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους.

Εκεί «ήταν φίλος με όλους τους υπαλλήλους» λέει στα «ΝΕΑ» ένας από τους συνεργάτες του εκείνη την εποχή. «Μιλούσε σε όλους σαν συνάδελφος, που ήταν άλλωστε μια και όλοι είναι οικονομολόγοι» προσθέτει.

Στα πρώτα χρόνια της κρίσης, ο Σαχινίδης με μια δόση μαύρου χιούμορ παρομοίαζε τη δουλειά του οικονομικού επιτελείου με την D-Day. «Είμαστε το αποβατικό σώμα. Μας έχουν βάλει για να σκοτωθούμε πρώτοι» τον θυμούνται οι στενοί συνεργάτες του να φωνάζει. Τελικά, αυτός ήταν ο στρατιώτης Ράιαν. Μένει να φανεί αν θα επιβιώσει και στους πολέμους της Κεντροαριστεράς που έρχονται.