Η μελαγχολία της αξιοπρέπειας

Το πρώτο που κερδίζει την προσοχή σου στη νέα ταινία του Αθανασίου Καρανικόλα είναι η αυστηρή γεωμετρία του σινεμασκόπ κάδρου. Μια γεωμετρία παρούσα σε κάθε πλάνο που προοδευτικά «χτίζει» ένα σύμπαν εχθρικό – κυρίως απέναντι στην κεντρική ηρωίδα του φιλμ, τη Νάντια (την ενσαρκώνει η Μαρία Καλλιμάνη). Ο πρώτος αποδέκτης όμως είναι ο θεατής. Είναι ένας πολύ ιδιαίτερος, όσο και ξεχωριστός τρόπος μεταβίβασης του δράματος – σε διαφορετική περίπτωση, ο σκηνοθέτης θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει όλα τα παραδοσιακά στοιχεία ενός μελό. Το «Σπίτι» όμως δεν είναι ένα τέτοιο φιλμ.

Η Νάντια ήρθε στην Ελλάδα από τη Γεωργία. Τα τελευταία δώδεκα χρόνια εργάζεται ως οικιακή βοηθός σε ένα πλούσιο σπίτι απολαμβάνοντας την εμπιστοσύνη και την αγάπη των μελών της οικογένειας. Αγάπη που όμως κλονίζεται όταν κάνει την εμφάνισή της μια σπάνια ασθένεια. Ξάφνου, τα αφεντικά της Νάντιας απομακρύνονται. Η συγκυρία της οικονομικής κρίσης έχει αλλάξει τις προτεραιότητές τους – η φιλευσπλαχνία αποτελεί ακόμη μια πολυτέλεια. Το σπίτι δεν έχει χώρο για έναν άρρωστο. Η Νάντια πρέπει να φύγει, και η οικογένειά της να την απαρνηθεί.

Πίσω από την προαναφερόμενη γεωμετρία, οι ταξικές ανισότητες που ορίζουν το δράμα. Και στο επίκεντρο, μια γυναίκα που υπομένει τη σκληρότητα μιας χώρας σε κρίση όχι επειδή είναι Αγία (αυτό θα μετέτρεπε την ιστορία σε διδακτική αγιογραφία – ό,τι χειρότερο για μια ταινία που χρειάζεται την ανθρωπιά του θεατή της για να λειτουργήσει) αλλά επειδή έτσι ξέρει να ζει. Να γιατί η ταινία του Καρανικόλα δεν θα μπορούσε να είναι ένα μελόδραμα – η Νάντια δεν θα επέτρεπε στον εαυτό της μια τέτοια υποχώρηση. Αυτό που μένει στο τέλος αυτού του μοναχικού ταξιδιού (είναι στιγμές που η Νάντια μοιάζει να είναι το μόνο ανθρώπινο στοιχείο στην οθόνη – ακόμη και παρουσία άλλων χαρακτήρων) είναι το μερίδιο της ευθύνης που μας αντιστοιχεί. Οχι γιατί έτσι πρέπει, αλλά επειδή έτσι είναι.