«Οι φίλοι που φεύγουν και αφήνουν κενό»

Μου λέει τις προάλλες ένας φίλος: «Στριφογυρνάει στο μυαλό μου ένας στίχος του Αλκη, δεν τον θυμάμαι ακριβώς, μιλάει γι’ αυτούς που του λείπουν πιο πολύ…». Βράδυ, σ’ ένα ταβερνάκι στο Λαύριο. Είμαστε ήδη σε φάση «πίνανε και καπνίζανε και την αγάπη βρίζανε». Κάτι τέτοιες ώρες γεννιούνται οι πιο ωραίες ιδέες, αν και συνήθως, όταν ξημερώσει τις βρίσκεις λιγότερο ελκυστικές ή απλώς χαριτωμένες και σύντομα τις ξεχνάς. «Απ’ το “Ιπτάμενο χαλί” είναι, φίλε, σε μουσική του Λαυρέντη» του απαντάω σχεδόν ακαριαία.

«Τώρα χαμένος στων ονείρων μου τον χάρτη

όλο ρωτάω πώς τα ‘φερε έτσι η ζωή

Αυτοί που φύγανε να με καλούν σε πάρτι

κι αυτοί που ζούνε να μου λείπουν πιο πολύ»

Κι ύστερα, τα λόγια του Αλκη έφεραν την κουβέντα στον Μήτσο κι ύστερα στον Μάριο και τον Μάνο. Και τότε άρχισα να ονειρεύομαι να κάνω μια γιορτή για τους φίλους που φεύγουν κι αφήνουν πίσω τους ένα μεγάλο κενό. Και μεγάλα τραγούδια. Το πέταξα στην ομήγυρη, η ομάδα ενθουσιάστηκε, αλλά ακριβώς τέτοιες ώρες έχω δει να γίνονται και τα μικρά μεγάλα, δεν πήρα φόρα, το άφησα να ξεθυμάνει.

Το επόμενο πρωί εγώ είχα ξεμεθύσει. Η ιδέα παρέμενε – παραδόξως – μεθυστική. Με τσιγάρο και καφέ, λευκό χαρτί και καθαρό μυαλό άρχισα να απαριθμώ τίτλους. Εκείνα τα τραγούδια που φτιάξαμε παρέα και άλλα που ζηλεύω που δεν τα φτιάξαμε παρέα. Κι έστησα ένα γλέντι στο χαρτί κι έγιναν όλα δικά μας. Αληθινή γιορτή, όχι προσκλητήρια απόντων και μνημόσυνα. Μόνο γιορτή. Να βάλω τον Μητροπάνο να τραγουδάει ξανά Τόκα και Αλκαίο. Και τον Ξυδούς στο βάθος δεύτερη φωνή. Και να ‘ρθουνε και οι φίλοι μας, στη σκηνή και την πλατεία, να τραγουδήσουμε παρέα.

Θα πει κανείς, δεν φοβάσαι μη διολισθήσει η βραδιά σε μελό; Ή σε ακατάσχετη νοσταλγία; Το σκέφτηκα. Και η απάντηση είναι όχι. Αλλο η μνήμη, άλλο η νοσταλγία. Θυμάμαι τα πάντα ολοκάθαρα. Κι αν η μνήμη έχει μια κάποια φόρτιση, αυτή βαραίνει μόνο εμένα. Ή όπως γράφει η Λένα Παππά στην έξοχη μελοποίηση του Χάρη και του Πάνου:

Και στο κάτω κάτω, με το είδος του τραγουδιού που επιλέξαμε να υπηρετήσουμε είμαστε «καταδικασμένοι» να θυμόμαστε. Απ’ την άλλη, δεν νοσταλγώ, ούτε αναπολώ, δεν θέλω να επιστρέψω πουθενά, όλα κατοικούν εντός μου, διαλέγω και κρατάω τα ωραία και πάμε γι’ άλλα. Ο,τι πέρασε πέρασε σωστά, που έλεγε κι ο Αλκης δανειζόμενος τη φράση του Σεφέρη. Με ρώτησαν φίλοι: Και γιατί αναφέρεσαι σ’ αυτά ειδικά τα πρόσωπα; Δεν σου λείπει λ.χ. ο Ξυλούρης ή ο Χατζιδάκις;

Ασφαλώς μου λείπουν ως «φάροι» και ως μεγάλες προσωπικότητες της τέχνης που αγαπώ, κι αυτοί και άλλοι πολλοί. Αλλά ο Μάνος, ο Μήτσος κι ο Αλκης μού λείπουν και ως παρουσίες, ως σημεία αναφοράς, ως φίλοι γκαρδιακοί. Αυτοί μου λείπουν πιο πολύ. Τους χρωστάω τόσα, που δεν ξοφλάω με μια βραδιά. Χωρίς τον Μάνο Ξυδούς ίσως να έκανα άλλη εργασία. Χωρίς τον Μητροπάνο ίσως να μην είχα κίνητρο να γράψω ζεϊμπέκικο. (Νομίζω και η πλειοψηφία των συναδέλφων που γράφουν τραγούδια…).

Χωρίς τον Αλκη θα ήμουν λιγότερος. Τον Μάριο τον γνώρισα λίγο, πιο πολύ για την ΑΕΚ λέγαμε και για την Πράσινη Γραμμή στη Λευκωσία και σχεδιάζαμε να κάνουμε κάποτε έναν δίσκο. Στο μέλλον.

Αλλά, ως γνωστόν, όταν κάνεις σχέδια για το μέλλον κάποιος άνωθεν σκάει στα γέλια…

Στη νομοτέλεια της διαρκούς απώλειας – θέλοντας και μη – μάθαμε να ζούμε με τα κενά μας. Κάποιοι είμαστε και λίγο πιο τυχεροί. Μπορούμε και τραγουδάμε για τα κενά μας. Κι όταν τραγουδάμε παρέα τα τραγούδια των φίλων μας, όταν οι φωνές έρχονται πιο κοντά, τα κενά μοιάζουν να λιγοστεύουν. Δεν ξέρω άλλο αντίδοτο. Δεν ξέρω άλλο αντίδωρο.

Καλή αντάμωση στον Κήπο στις 27 Σεπτέμβρη.

INFO
O Μίλτος Πασχαλίδης δίνει συναυλία στον Κήπο του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών (Βασιλίσσης Σοφίας & Κόκκαλη) το Σάββατο 27 Σεπτεμβρίου στις 21.00. Τιμές εισιτηρίων: 10 ευρώ στην προπώληση, 12 ευρώ στην είσοδο την ημέρα της συναυλίας. Προπώληση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και τα καταστήματα Public.