Ελληνικό «Ορυχείο Ιψεν» στη Νορβηγία και αποδοκιμασίες για τον Πέτερ Χάντκε

Η φετινή εκδήλωση του Ιδρύματος Ιψεν στη Νορβηγία τα είχε όλα. Και ελληνική συμμετοχή και βραβείο και επεισόδια. Αλλά όχι εις βάρος των δημιουργών Κορίνας Βασιλειάδου και Χάρη Πεχλιβανίδη, οι οποίοι παρουσίασαν την παράσταση «Ορυχείο Ιψεν» έχοντας κερδίσει τη σχετική υποτροφία από το νορβηγικό Ιδρυμα ανάμεσα σε άλλες 98 αιτήσεις. Η συμπαραγωγή του ΚΘΒΕ που ανέβηκε στις αρχές του 2014 στη Θεσσαλονίκη παρουσιάστηκε χθες και προχθές στο Σκίεν της Νορβηγίας, γενέτειρα του σπουδαίου δραματουργού.

Μία ημέρα νωρίτερα η απονομή του Βραβείου Ιψεν 2014 στον αυστριακό συγγραφέα Πέτερ Χάντκε ήταν αρκούντως επεισοδιακή για να δικαιολογήσει τη φήμη του «ταραχοποιού» που τον ακολουθεί. Ο Χάντκε – σεναριογράφος του Βιμ Βέντερς σε τρεις ταινίες, ανάμεσά τους και τα «Φτερά του έρωτα» – είχε προκαλέσει την μήνιν πολλών διανοουμένων και του Σάλμαν Ρούσντι, όταν κατηγόρησε παλαιότερα τη Δύση για τους νατοϊκούς βομβαρδισμούς στη Σερβία και όταν είχε παραστεί στην κηδεία του Μιλόσεβιτς. Αν και η πολιτική δημόσια στάση του δεν διαπερνά ευθύγραμμα τη συγγραφική του τέχνη, οι κατηγορίες για μονομερή στήριξη της Σερβίας δεν έλειψαν ποτέ (η αλήθεια είναι ότι ο Χάντκε δεν έχει αναφερθεί με το ίδιο πάθος στη Σρεμπρένιτσα και σε άλλα εγκλήματα πολέμου).

Γι’ αυτό και την περασμένη Κυριακή εκατοντάδες διαδηλωτές τον περίμεναν έξω από το Εθνικό Θέατρο του Οσλο με πλακάτ και συνθήματα. Ο ίδιος, σύμφωνα με τη γερμανική εφημερίδα «Ζιντόιτσε Τσάιτουνγκ», βγήκε κάποια στιγμή να τους αντιμετωπίσει και «να τους κοιτάξει κατάματα», όπως δήλωσε αργότερα σε τηλεοπτικό σταθμό. Δεν ξέρουμε εάν οφείλεται στις αντιδράσεις, αλλά τελικά ο Χάντκε προχώρησε σε μια κίνηση κατευνασμού. Οπως δήλωσε η εκπρόσωπος του Ιδρύματος Ιψεν, ο συγγραφέας θα χρησιμοποιήσει ένα μέρος μόνο του χρηματικού επάθλου (306.000 ευρώ) για την κατασκευή παιδότοπου στο Κόσοβο και θα επιστρέψει το υπόλοιπο στο νορβηγικό κράτος.

Κατά την ομιλία της απονομής, πάντως, δεν προέβη σε καμία πολιτική αναφορά, ενώ η επιτροπή του Ιδρύματος έκανε λόγο για το «πολυσχιδές έργο του», που τον κατατάσσει στους «επιγόνους του Μπρεχτ».

Δεν είναι πάντως η πρώτη φορά που μια βράβευση του Χάντκε προκαλεί τόσο έντονες αντιδράσεις. Το 2006 η Κομεντί Φρανσέζ είχε αποσύρει από το ρεπερτόριό της έργο του Χάντκε (αμέσως μετά την παρουσία του στην κηδεία του Μιλόσεβιτς). Την ίδια χρονιά η ανακοίνωση της βράβευσής του με το μεγάλο γερμανικό βραβείο Χάινε από τον Δήμο του Ντύσελντορφ είχε ως αποτέλεσμα να ξεσπάσουν βίαια επεισόδια στο Αμβούργο και στο Βερολίνο. Μεγάλο μέρος της γερμανικής διανόησης τότε (ξεχώρισαν οι αιχμές του κριτικού λογοτεχνίας Μαρσέλ Ράιχ Ρανίτσκι) θεώρησε την απόφαση της βράβευσης βέβηλη.