Ενα έθνος διχασμένο και δύο πολιτικοί ηττημένοι

Ξημέρωσε Παρασκευή και η Σκωτία ήταν ακόμα μέλος του Ηνωμένου Βασιλείου. Πολλοί στο Εδιμβούργο ισχυρίστηκαν πως μπορούσαν να ακούσουν τους αναστεναγμούς ανακούφισης του Ντέιβιντ Κάμερον αμέσως μετά την ανακοίνωση του τελικού αποτελέσματος. Ωστόσο, η απόφαση των Σκωτσέζων να συνεχίζουν να θεωρούνται Βρετανοί δεν σημαίνει ότι τα βάσανα για τον πρωθυπουργό έχουν τελειώσει. Αντίθετα, ίσως τώρα να αρχίζουν.

Η καμπάνια κατά της ανεξαρτησίας προσπάθησε πολύ για να πείσει τους πολίτες πως παρά τα λάθη και τις αβλεψίες των περασμένων ετών, αν επέλεγαν να παραμείνουν στην Ενωση, τα πράγματα γι’ αυτούς θα άλλαζαν. Η δέσμευση για αποκέντρωση ήταν ξεκάθαρη και η παραχώρηση μεγαλύτερων προνομίων στη σκωτσέζικη Βουλή δεν μπορεί να καθυστερήσει, ειδικά αν η σημερινή κυβέρνηση θέλει να διατηρήσει την εύθραυστη θέση της. Ισως μάλιστα σε λίγο καιρό να μιλάμε για ένα είδος ομοσπονδιακού κράτους, καθώς η Βόρεια Ιρλανδία και η Ουαλία πιθανότατα θα ζητήσουν κι αυτές περισσότερες ελευθερίες. Σε περίπτωση που οι υποσχέσεις που δόθηκαν την περίοδο πριν από το δημοψήφισμα δεν εκπληρωθούν, τότε αργά ή γρήγορα το αίτημα για ανεξαρτησία θα επανέλθει και αυτή τη φορά δεν θα είναι μόνο ηχηρό, αλλά πραγματικά δυνατό. Η προχθεσινή τεράστα συμμετοχή απέδειξε ότι οι Σκωτσέζοι έχουν φωνή και δεν θα διστάσουν να την υψώσουν αν χρειαστεί.

Οι επόμενες μέρες θα είναι δύσκολες και για το κόμμα των Εργατικών. Παρότι η διαρροή των ψηφοφόρων προς το Εθνικό Κόμμα της Σκωτίας και προς την πλευρά της ανεξαρτησίας ήταν μικρότερη από αυτή που περίμεναν οι αναλυτές πριν από μερικές εβδομάδες, αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στην ηγετική παρουσία του Γκόρντον Μπράουν. Με τις αναπάντεχα παθιασμένες και συγκινητικές τελευταίες ομιλίες του όχι μόνο πήρε στις πλάτες του το σχετικά άνευρο μέχρι τότε «όχι», αλλά κέρδισε μια δεύτερη ευκαιρία στην πολιτική, με πολλούς να πιστεύουν πως θα είναι ο επόμενος υποψήφιος των Εργατικών για τη σκωτσέζικη Βουλή του 2016. Ο Εντ Μίλιμπαντ, από την άλλη, είδε τα ποσοστά αποδοχής του να πέφτουν δραματικά και τους ψηφοφόρους του κόμματός του να τον αμφισβητούν ανοιχτά. Η παραδοσιακά εργατική περιοχή του Νταντί, ο τελευταίος σταθμός της περιοδείας του στη Σκωτία, ήταν μία από τις λίγες νίκες του «ναι» την Πέμπτη, γεγονός που δεν έμεινε απαρατήρητο από τα βρετανικά Μέσα.

Ομως ο πραγματικός χαμένος του δημοψηφίσματος είναι ο Αλεξ Σάλμοντ, μέχρι χθες πρωθυπουργός της Σκωτίας και κυρίαρχη φιγούρα της εκστρατείας υπέρ της ανεξαρτησίας. Η αποτυχία του δεν έγκειται απαραίτητα στην ήττα του «ναι». Τρία χρόνια πριν, όταν ο ίδιος συμφώνησε στη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος, τα ποσοστά του μόλις ξεπερνούσαν το 20%. Θα μπορούσε κανείς να πει πως το τελικό αποτέλεσμα θα έπρεπε να τον ευχαριστεί, αλλά η γενική αίσθηση είναι ότι μόνος του κλώτσησε την ευκαιρία του, όταν απέτυχε να δώσει πειστικές απαντήσεις στα ερωτήματα για το νόμισμα. Με τη χθεσινή του παραίτηση τόσο από την ηγεσία της Σκωτίας όσο και από το τιμόνι του Εθνικού Κόμματος δείχνει ότι ανέλαβε εξ ολοκλήρου την ευθύνη για την ήττα.

Η καθημερινότητα στο Εδιμβούργο, παρά τις γκρίνιες και τη θλίψη των οπαδών του «ναι», έχει γυρίσει στο κανονικό. Μπορεί η πόλη να μην έγινε η πρωτεύουσα ενός νέου κράτους, αλλά δεν φαίνεται να το ήθελε κιόλας – μόλις 39% των κατοίκων ψήφισε υπέρ της ανεξαρτησίας. Χθες με ένα τεράστιο πάρτι στην Πλατεία Τζορτζ έβαλαν μια γιορταστική άνω τελεία σε αυτή την περιπέτεια.