Τι λένε στη Σκωτία: «Αυτή τη στιγμή ζούμε στο πιο ενδιαφέρον μέρος στον πλανήτη»

«Εσύ σε ποια χώρα θέλεις να ζεις μετά τις 18;» ρωτάει ο ένας τον άλλον την τελευταία εβδομάδα στο Εδιμβούργο. Η ευθυμία του καλοκαιρινού φεστιβάλ άργησε να φύγει και τελικά αντικαταστάθηκε από αγωνία για την επόμενη ημέρα. Η ανεξαρτησία δεν είναι πια ένα μακρινό ενδεχόμενο, μια φιλοσοφική συζήτηση που μπορεί να διαρκέσει με τις ώρες, αλλά μια πραγματικότητα πιθανή και κοντινή που άλλους τους φοβίζει και άλλους τους ενθουσιάζει.

Είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς ποιος έχει τους περισσότερους υποστηρικτές. Οι θιασώτες του «ναι» κάνουν αισθητή την παρουσία τους σε κάθε ευκαιρία. Με τακτική που θυμίζει την εκλογική καμπάνια του Μπαράκ Ομπάμα, στοχεύουν κατά κύριο λόγο στα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα και στους νέους. Διοργανώνουν εκδηλώσεις, μοιράζουν φυλλάδια και δεν διστάζουν να ποζάρουν για τους τουρίστες φορώντας τις πολύχρωμες κονκάρδες τους. «Μου συμβαίνει πολύ συχνά να με σταματούν για να με βγάλουν φωτογραφία», λέει ο 22χρονος Αντριου, που κάθε μέρα μοιράζει αυτοκόλλητα και σκωτσέζικες σημαίες στην πλατεία Μπρίστο. «Αλλά δεν με πειράζει, ο κόσμος πρέπει να μάθει ότι δεν είμαστε σνομπ. Θέλουμε ανεξαρτησία όχι γιατί πιστεύουμε ότι είμαστε καλύτεροι από τους Αγγλους, αλλά γιατί η κυβερνητική πολιτική τους δεν μας εκφράζει. Οι αποφάσεις από εδώ και πέρα πρέπει να είναι δικές μας». Και οι τράπεζες που απειλούν πως θα μεταφέρουν την έδρα τους, τα σουπερμάρκετ που θα αυξήσουν τις τιμές; «Τα ίδια έλεγαν και πριν από το δημοψήφισμα για τη Βουλή. Καμία τράπεζα δεν έφυγε, καμία τιμή δεν ανέβηκε. Είναι λογικό να φοβόμαστε την αλλαγή, αλλά δεν πρέπει γι’ αυτό να παραμένουμε στα ίδια».

Ο Τομ είναι 50 χρόνων. Παρακολουθεί τον Αντριου να μιλάει και δεν κρύβει τη δυσφορία του. Φοράει κονκάρδα με το «όχι» και δεν θέλει να ανοίξει συζήτηση με εκείνους που υποστηρίζουν την ανεξαρτησία. «Προσπαθούσα να τους μεταπείσω στην αρχή, πλέον δεν έχει νόημα. Δεν ακούνε καν τις ειδήσεις, δεν καταλαβαίνουν πως μπορεί να μας καταστρέψουν», εξηγεί κουνώντας νευρικά τα χέρια του. «Ξέρετε, δεν είμαι λιγότερο πατριώτης από αυτούς. Αγαπώ τη χώρα μου και, για να πω την αλήθεια, σιχαίνομαι τον Ντέιβιντ Κάμερον. Αλλά είναι ηλίθιο να πιστεύει κανείς ότι μια ανεξάρτητη Σκωτία είναι η λύση. Ενωμένοι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τα πάντα». Είναι πολλοί που σαν τον Τομ δεν μιλούν πολύ. Ως αποτέλεσμα, στο ξένο μάτι το Εδιμβούργο δεν φαίνεται μοιρασμένο. Η πρώτη εντύπωση είναι με την πλευρά της ανεξαρτησίας. Μόνο αν κοιτάξεις καλά θα παρατηρήσεις τους ανθρώπους που δεν χειροκροτούν και δεν ζητωκραυγάζουν και που μπορεί τελικά να είναι η πλειοψηφία.

Ανεξαρτήτως του αποτελέσματος, είναι ξεκάθαρο ότι μετά την Πέμπτη τίποτα δεν θα είναι το ίδιο. Ενα οριακό «όχι» δεν θα πτοήσει όσους ζητούν ανεξαρτησία και θα οδηγήσει σε σκληρές διαπραγματεύσεις με σκοπό να δοθούν περισσότερες ελευθερίες στη σκωτσέζικη Βουλή. Ενα ενδεχόμενο «ναι», από την άλλη, μπορεί να μην ανοίξει απευθείας την πόρτα της ανεξαρτησίας, ειδικά αν, όπως συζητιέται, μια καινούργια αγγλική κυβέρνηση που θα προκύψει από πρόωρες εκλογές, προσφέρει ευνοϊκότερους όρους για τη Σκωτία. «Δεν υπάρχει πιο ενδιαφέρον μέρος στον πλανήτη αυτή τη στιγμή», ψιθυρίζει μια γυναίκα στο λεωφορείο, γυρνώντας σελίδα στην εφημερίδα. Σίγουρα δεν έχει άδικο.