Ο μακρύς χορός της πολιτικής

«Αγαπώ τους Σοσιαλιστές!». Η ατάκα ακούστηκε την περασμένη Κυριακή στο «θερινό πανεπιστήμιο» του γαλλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος στη Λα Ροσέλ από τα χείλη του Μανουέλ Βαλς και την επομένη ήταν πρωτοσέλιδος τίτλος στη «Λιμπερασιόν». Και μόνον αυτό, το γεγονός ότι ο γάλλος πρωθυπουργός ένιωσε υποχρεωμένος να επιβεβαιώσει την αγάπη του για την πολιτική του οικογένεια, και μια ιστορική κεντροαριστερή εφημερίδα θεώρησε τη δήλωση αρκούντως εντυπωσιακή για πρώτο θέμα, είναι χαρακτηριστικό της κρίσης που διέρχεται η επίμαχη πολιτική οικογένεια, με φόντο μια γενικευμένη οικονομική, κοινωνική, πολιτική και πρωτίστως κρίση ταυτότητας της Γαλλίας.

Διότι με εκείνο το «Αγαπώ τους Σοσιαλιστές!» ο Βαλς απλώς εξισορρόπησε το «Αγαπώ τις επιχειρήσεις!» που είχε πει τέσσερις ημέρες νωρίτερα στο Medef, το Κίνημα Επιχειρήσεων της Γαλλίας. Οχι ότι στη Λα Ροσέλ απέφυγε εντελώς τα γιουχαΐσματα από εκπροσώπους της αριστερής πτέρυγας του κόμματος. Απλώς, με τις επίμονες διαβεβαιώσεις του ότι η κυβέρνησή του δεν υποκύπτει στο δόγμα της λιτότητας, με την αξίωσή του από τους επιχειρηματίες να επιδείξουν οικονομικό πατριωτισμό και την απαίτησή του από τη Γερμανία να αναλάβει τις ευθύνες της, απέφυγε τα χειρότερα. Εξασφάλισε έτσι μια μικρή ανάσα έως τις 16 Σεπτεμβρίου, όταν θα κληθεί να κάνει στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση τις προγραμματικές δηλώσεις της νέας του κυβέρνησης, για να υποβληθεί κατόπιν στη δοκιμασία της ψήφου εμπιστοσύνης. Οχι, η ψήφος εμπιστοσύνης δεν είναι δεδομένη, πολλά θα εξαρτηθούν από τον τρόπο με τον οποίο θα διαμοιραστούν μεταξύ «ναι», «όχι» και αποχής Σοσιαλιστές αντάρτες, οικολόγοι και ριζοσπάστες της Αριστεράς. Και όχι, δεν είναι τυχαίο που ο πρωθυπουργός της Γαλλίας απέφυγε να κάνει μια άλλη, απλούστερη δήλωση φρονημάτων, του τύπου «Είμαι Σοσιαλιστής!».

«Πραγματιστής». Οταν υποβάλλεις στον Βαλς τις λέξεις «Αριστερά, σοσιαλισμός, σοσιαλδημοκρατία», κάνει μία με το χέρι και τις διώχνει: «Οι λέξεις, ξέρετε, είναι παραπλανητικές. Τη δεκαετία του 1980, η λέξη παγίδα ήταν η σοσιαλδημοκρατία, σήμερα είναι ο σοσιαλφιλελευθερισμός. Αυτά μας απομακρύνουν από τα αληθινά θέματα της πραγματικότητας» λέει. «Πραγματιστής», αυτόν τον όρο αποδέχεται μόνον. Για τη «Μοντ», πάντως, είναι πλέον το πρόσωπο του «ακομπλεξάριστου σοσιαλφιλελευθερισμού στην εξουσία». Ηταν εξαρχής, από όταν ανέλαβε την πρωθυπουργία στη θέση του Ζαν-Μαρκ Ερό, στις 31 Μαρτίου του 2014, μετά τη συντριβή των Σοσιαλιστών στις δημοτικές εκλογές. Και ακόμη νωρίτερα, από όταν μπήκε στην κυβέρνηση Ολάντ, ως υπουργός Εσωτερικών, τον Μάιο του 2012 – για να εξασφαλίσει σύντομα το παρατσούκλι «ο Σαρκοζί της Αριστεράς». Στην πραγματικότητα, ο Βαλς έχτιζε μεθοδικά από χρόνια την προσωπική του πολιτική γραμμή, ενός «σοσιαλισμού προσαρμοσμένου στον 21ο αιώνα, συνώνυμου της δικαιοσύνης αλλά και της τάξης και της πυγμής». Απλώς επιδεικνύει πια πιο ανοιχτά την ιδεολογική του συγγένεια με έναν Τόνι Μπλερ ή έναν Γκέρχαρντ Σρέντερ. Το ένα πρόβλημα είναι ότι, επί πρωθυπουργίας Ερό, ήταν ο δημοφιλέστερος υπουργός και μέσα στους τελευταίους τρεις μήνες η δημοτικότητά του έκανε βουτιά 20%. Το άλλο πρόβλημα είναι πως όταν ο Αρνό Μοντμπούρ, ο αποπεμφθείς υπουργός Οικονομίας, πυροδότησε τη βόμβα που όλοι γνώριζαν από καιρό ότι θα πυροδοτήσει και επιτέθηκε στην περιοριστική πολιτική της κυβέρνησης, πολλοί στη Γαλλία – και όχι μόνο – τον σιγοντάρισαν, έστω και σιωπηλά. Ο πάλαι ποτέ «κ. Αποπαγκοσμιοποίηση», πάντα φωνακλάς και ενίοτε λίγο φαντασμένος Μοντμπούρ δήλωσε πως «δεν μπορεί να ευθυγραμμίζεται η Γαλλία με τις εμμονές της γερμανικής Δεξιάς» και ότι «προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στην έξοδο από την κρίση και η δογματική μείωση των ελλειμμάτων να περάσει σε δεύτερο πλάνο».  

«Πέρασε μια κίτρινη γραμμή» αποφάνθηκε το Ελιζέ και εντός 24ώρου τη θέση του στο υπουργείο Οικονομίας είχε πάρει ένας πρώην τραπεζίτης, ο Εμανουέλ Μακρόν. Αλλά οι πληροφορίες θέλουν την ετυμηγορία να τη διατύπωσε ο Βαλς, όχι ο Ολάντ. Ο γάλλος πρόεδρος δεν έχει τυχαία τον τίτλο του «αέναου κυνηγού της συναίνεσης». Και γνωρίζει καλά πως, για να έχει την παραμικρή ελπίδα να επανεκλεγεί, πρέπει αφενός να φανούν επιτέλους θετικά αποτελέσματα στο μέτωπο της ανεργίας και αφετέρου να είναι ενωμένη σαν γροθιά η γαλλική Αριστερά. Τώρα πια είναι και τα δύο αμφίβολα. Από την άλλη μεριά, εφόσον πράγματι άκουσε από τον πρωθυπουργό του τη φράση «ή εγώ ή αυτός», δεν είχε επιλογή. Ο Βαλς ήταν εξαρχής το τελευταίο του χαρτί, το χαρτί που απρόθυμα αναγκάστηκε να ρίξει με την ελπίδα της ανόδου στις δημοσκοπήσεις.

Δύο πλευρές. «Το πάθος για τη ζωγραφική βρίσκεται στα γονίδιά μου. Οι γονείς μου με πήγαιναν μικρό στα μουσεία της Ευρώπης. Ο πατέρας μου ζωγράφιζε μέχρι τα 83 του πριν πεθάνει από καρκίνο. Τα διαμερίσματα χωρίς πίνακες με εκπλήσσουν. Με γοητεύει πολύ ο Γκόγια, ο Ελ Γκρέκο, ο Βελάθκεθ, ο Μπονάρ, ο Βλάμινκ. Μου αρέσουν οι εκκλησίες ρομανικού ρυθμού και το φλαμένκο. Και πάντα κλαίω ακούγοντας την  “Τραβιάτα”». Αυτή είναι η άλλη πλευρά του Μανουέλ Κάρλος Βαλς Γκαλφέτι, του Γάλλου με το ισπανικό αίμα που γεννήθηκε στη Βαρκελώνη στις 13 Αυγούστου του 1962 και απέκτησε τη γαλλική υπηκοότητα μόλις στα 20 του, δύο χρόνια αφότου εντάχθηκε στο Σοσιαλιστικό Κόμμα. Ο πατέρας του, Ξαβιέ Βαλς ήταν καταλανός ζωγράφος και εκδιώχθηκε από την Ισπανία λόγω αντιφρανκισμού παρ’ ότι πιστός καθολικός. Ενας εξάδελφος του πατέρα του συνέθεσε τον ύμνο της Μπαρτσελόνα. Η μητέρα του Λουίζα Γκαλφέτι, 76 χρόνων σήμερα, έλκει την καταγωγή της από τη ιταλόφωνη Ελβετία. Η πρώτη του σύζυγος ήταν καθηγήτρια, μαζί της απέκτησε τέσσερα παιδιά, τα τελευταία τέσσερα χρόνια όμως είναι παντρεμένος με την Αν Γκραβουάν, μία γνωστή βιολονίστρια με την οποία μοιράζεται τη συγκίνησή του στο άκουσμα της «Τραβιάτα». Αυτή είναι η μία του πλευρά.

Η άλλη συνοψίζεται στην εξής δήλωσή του, από τον Ιούνιο του 2013: «Κάνω πολιτική, είμαι φιλόδοξος. Αν αύριο μου προτείνουν άλλες ευθύνες, φυσικά και θα τις αναλάβω. Ανέκαθεν πίστευα πως είμαι ικανός να αναλάβω τις υψηλότερες ευθύνες στη χώρα μου». Ο Βαλς έχει στόχο το Ελιζέ. Αντίθετα με τον Ολάντ, όμως, το δικό του «μεγάλο ραντεβού» δεν είναι απαραίτητα το 2017, στις επόμενες προεδρικές εκλογές. Αντίθετα με τον Ολάντ, αυτός έχει χρόνο. Μόνο που στο μεταξύ, η Ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν έχει ήδη αρχίσει να κάνει δημοσίως σενάρια «συγκατοίκησης».