Εμανουέλ Μακρόν: Ο «δεξιός εγκέφαλος» της γαλλικής οικονομίας

Ο Εμανουέλ Μακρόν ήταν η μεγάλη έκπληξη της δεύτερης κυβέρνησης του Μανουέλ Βαλς. Οχι επειδή στα 36 του χρόνια και σε μια δύσκολη συγκυρία για τη Γαλλία καλείται να αναλάβει το χαρτοφυλάκιο της Οικονομίας και της Βιομηχανίας. Αλλά επειδή ο προεκλογικός Ολάντ θα έβλεπε τουλάχιστον με καχυποψία την περίπτωσή του. Ο Μακρόν δεν ήταν που σχολίαζε δηκτικά τη διακήρυξη του Ολάντ ότι θα φορολογούσε με 75% την περιουσία των πλουσίων, δηλώνοντας ότι «θα γίνουμε σαν την Κούβα αλλά χωρίς ήλιο;». Από τότε όμως έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι, δηλαδή  έχει πέσει στα δημοσκοπικά τάρταρα ο πρόεδρος. Ο Μακρόν ήταν το «δεξί ημισφαίριο» που χρειαζόταν. Και έγινε ο πρωτεργάτης της φιλελεύθερης στροφής που επιχείρησε ο Σοσιαλιστής πρόεδρος τον Ιανουάριο του 2014 με την ανακοίνωση του Συμφώνου Ευθύνης, το οποίο προσφέρει φοροελαφρύνσεις σε αντάλλαγμα των προσλήψεων.

Η άνοδος του Μακρόν στην κεντρική πολιτική σκηνή ήταν μετεωρική αλλά όχι γραμμική. Ο Ολάντ δίσταζε να του αναθέσει κυβερνητικό πόστο. «Δεν έχει εκλεγεί. Και αυτό είναι ελάττωμα για έναν υπουργό» είχε απαντήσει στην πρώτη κρούση του Μανουέλ Βαλς να υπουργοποιήσει τον Μακρόν, που χρονολογείται από τον περασμένο Μάρτιο όταν ο πρωθυπουργός σχημάτιζε την πρώτη του κυβέρνηση.  Τέσσερις μήνες μετά, ο Μακρόν ετοιμαζόταν να εγκαταλείψει το προεδρικό μέγαρο, όπου εκτελούσε χρέη αναπληρωτή γενικού γραμματέα, για να επιστρέψει στον ιδιωτικό τομέα. Στο πάρτι του αποχαιρετισμού, ο Ολάντ θα έλεγε αντίο σε έναν εξαιρετικό συνεργάτη με τεράστια αποθέματα εργατικότητας. «Στα ταξίδια στο εξωτερικό συστήνομαι συχνά ως ο άνθρωπος που συνεργάζεται με τον Μανουέλ Μακρόν» είχε αστειευτεί εκείνο το βράδυ ο πρόεδρος αναφερόμενος στη φήμη και στις καλές σχέσεις του Μακρόν με το εξωτερικό.

Πακέτο με Ολάντ. Η πολιτική μοίρα, όμως, τους έφερε και πάλι κοντά. Την περασμένη Δευτέρα ο Φρανσουά Ολάντ πείστηκε ότι ο 36χρονος Μακρόν ήταν το κατάλληλο πρόσωπο όχι μόνο για να στελεχώσει την κυβέρνηση, αλλά και για να αναλάβει το δύσκολο χαρτοφυλάκιο της Οικονομίας. Δεν ήταν μόνο ο Βαλς που επέμενε. Ηταν και η «συστατική επιστολή» του Ζαν Πιερ Ζουγιέ, γενικού γραμματέα του Ελιζέ. «Αν θέλουμε κάποιον που γνωρίζει καλά την οικονομία, πιστεύει στην πολιτική της ενίσχυσης της προσφοράς, απολαμβάνει της εμπιστοσύνης του επιχειρηματικού κόσμου και ενσαρκώνει μια νέα γενιά, τότε αυτός είναι ο Μακρόν» ήταν η εισήγησή του. Σύμφωνα με σύμβουλο του προέδρου, η ομοφωνία ήταν απόλυτη. Το φράγμα της μη εκλογής και του χρηματοπιστωτικού παρελθόντος είχε σπάσει. Την Τρίτη στις τρεις το μεσημέρι ο Ολάντ θα καλούσε τον Μακρόν και θα του πρότεινε να αναλάβει το υπουργείο. «Αναλαμβάνω» απάντησε αμέσως εκείνος.

Αν υπάρχει ένας ομφάλιος λώρος που συνδέει τον πρόεδρο και τον υπουργό αυτός είναι η Σχολή Δημόσιας Διοίκησης του Παρισιού, η περίφημη ΕΝΑ. Γεννημένος το 1977 στην Αμιένη της Βόρειας Γαλλίας από γονείς γιατρούς, ο Μακρόν πέρασε από τα ίδια θρανία που είχε καθήσει ο Ολάντ όπως και το μεγαλύτερο μέρος της πολιτικής ελίτ της Γαλλίας στις αρχές του 2000. Το 2004 εντάσσεται στο δυναμικό της γενικής επιθεώρησης του υπουργείου Οικονομικών. Από κει θα βρεθεί στην επενδυτική τράπεζα Ρότσιλντ. Ως υψηλόβαθμο στέλεχος της τράπεζας θα διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στη συμφωνία της Nestlé με την Pfizer. Το αποτέλεσμα για τον ίδιο θα ήταν να φουσκώσει ο λογαριασμός του κατά μερικά εκατομμύρια ευρώ. Αλλά ο Μακρόν δεν ήταν μόνο ο τραπεζίτης που δεν γνώριζε τίποτε άλλο πέρα από αριθμούς και επιχειρηματικά ντιλ. Ο πρώτος κύκλος των πανεπιστημιακών του σπουδών ήταν στη Σχολή Φιλολογικών και Κοινωνικών Επιστημών. Το διδακτορικό του ήταν στη Φιλοσοφία και του εξασφάλισε θέση βοηθού  δίπλα στον φιλόσοφο Πολ Ρικέρ, ο οποίος τότε έγραφε το βιβλίο «Η Μνήμη, η Ιστορία, η Λήθη».

Στα 24 του χρόνια, ο Μακρόν γίνεται μέλος του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Στα 29 του γνωρίζει τον Φρανσουά Ολάντ, τότε γραμματέα του PS. Λίγους μήνες μετά παντρεύεται τον έρωτα της ζωής του: ήταν η Μπριζίτ Τρονιό, καθηγήτριά του των Γαλλικών στο σχολείο και είκοσι χρόνια μεγαλύτερή του. Η εκλογή του Ολάντ στην προεδρία τον Μάιο του 2012 θα τον φέρει στο Ελιζέ ως οικονομικό σύμβουλο. Φίλοι και αντίπαλοι τον τοποθετούν στη δεξιά πτέρυγα του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Εκείνος δεν τους διαψεύδει. «Δεν μπορούμε πλέον να παρουσιάζουμε την Αριστερά ως την ατελείωτη επέκταση των δικαιωμάτων. Η ιδεολογία της κλασικής Αριστεράς δεν μας επιτρέπει να δούμε την πραγματικότητα έτσι όπως είναι. Μας λείπουν τα εργαλεία ερμηνείας – πρέπει να το αναγνωρίσουμε. (…) Ο “σοσιαλισμός της προσφοράς” επιβάλλει την αναθεώρηση μιας κλασικής αντίδρασης της Αριστεράς, σύμφωνα με την οποία η επιχείρηση είναι ο χώρος της πάλης των τάξεων».

Οι αντιδράσεις. Τα βέλη πάντως μετά την ανάληψη του χαρτοφυλακίου της Οικονομίας δεν προήλθαν μόνο από την Αριστερά αλλά από τη Δεξιά και την Ακρα Δεξιά. «Ο διορισμός του είναι η επισημοποίηση της κυριαρχίας του μεγάλου κεφαλαίου» έγραψε στο twitter o αντιπρόεδρος του Εθνικού Μετώπου Φλοριάν Φιλιπό. «Ενας τεχνοκράτης χρηματιστής στη θέση του υπουργού Βιομηχανίας θα στείλει τη βιομηχανική παραγωγή στην άβυσσο» ξιφούλκησε ο δεξιός δήμαρχος της Νίκαιας Κριστιάν Εστροζί. Στο στρατόπεδο των Σοσιαλιστών, ο βουλευτής Ζαν Μαρκ Ζερμέν δήλωσε ότι η ανάληψη του υπουργείου από τον Μακρόν «δεν είναι καλό σημάδι». «Ο φιλελεύθερος Μακρόν στη θέση του Μοντμπούρ = καταγέλαστη πρόκληση» έγραψε ένας άλλος στο twitter, ενώ ένας τρίτος έκανε λόγο για «αξιοθρήνητο σύμβολο». Ολα αυτά δεν θυμίζουν και πολύ γαλατική ευγένεια. Τα μόνα συγχαρητήρια που δέχθηκε ο Μακρόν ήταν από τον Αρνό Μοντμπούρ, τον αντάρτη υπουργό που με τις δηλώσεις του κατά της οικονομικής πολιτικής της Γαλλίας και της γερμανικής οικονομικής ορθοδοξίας οδήγησε στην πτώση της πρώτης κυβέρνησης Βαλς. «Καλωσορίζω τον Εμανουέλ Μακρόν με τον οποίο συνεργαστήκαμε άψογα από τις πρώτες ημέρες μου στο υπουργείο της παραγωγικής ανασυγκρότησης» ήταν το μήνυμά του στον διάδοχό του. Ενα πνευματώδες μήνυμα έλαβε και από τον μέντορά του στην επιθεώρηση του υπουργείου Οικονομικών: «Η πολιτική είναι η μοναδική κληρονόμος του σουρεαλισμού».

Σε επικριτές και γαλαντόμους, ο Εμανουέλ Μακρόν προτίμησε να απαντήσει με μια ευγενική προτροπή: «Να με κρίνετε από τις πράξεις μου».