Ενα κερί απόσταση από τον Θεό

Ενας κουβάς σφουγγαρίσματος τους είναι αρκετός για να βαφτιστούν. Ενα κερί είναι το πολυτιμότερο δώρο που μπορεί να τους προσφέρει κάποιος. Η φτώχεια και η ανομβρία, για τις οποίες η χώρα τους είναι γνωστή παγκοσμίως, δεν είναι αρκετές να τους στερήσουν τη βαθιά τους πίστη. Κι ας κάνουν περιτομή και τηρούν την αργία του Σαββάτου, όπως οι Εβραίοι. Κι ας μπαίνουν ξυπόλυτοι στην εκκλησία, όπως οι μουσουλμάνοι. Κι ας χορεύουν στις γιορτές τους υψώνοντας κοντάρια, αλαλάζοντας και γεμίζοντας το σώμα τους τατουάζ, όπως οι ειδωλολάτρες· οι χριστιανοί της Αιθιοπίας αποτελούν το λιγότερο γνωστό, αλλά ιδιαιτέρως γοητευτικό πρόσωπο μίας από τις πιο πολυπληθείς χώρες της αφρικανικής ηπείρου. Ενα πρόσωπο που βάλθηκε να αιχμαλωτίσει με τον φωτογραφικό της φακό η Λίζη Μανωλά και να το μεταφέρει στην Ευρώπη.

Επτά ταξίδια στην Αιθιοπία, μια δύσκολη μάχη με την υψοφοβία, πολύωρες πεζοπορίες σε εκκλησίες σκαλισμένες σε βράχια στα βόρεια της χώρας και ολονυχτίες ανάμεσα στους ντόπιους χρειάστηκαν για να μπορέσει η ελληνίδα φωτογράφος να διαλέξει ανάμεσα από τα όχι αναρίθμητα καρέ της – συνήθως περιορίζεται σε μία μοναδική λήψη – τα 68 που συνθέτουν την πρώτη παρουσίαση αυτής της δουλειάς της σε έναν χώρο με επίσης θρησκευτικό χαρακτήρα, στο μοναστήρι του Σαν Τζόρτζιο Ματζόρε στη Βενετία.

Για ποιον λόγο όμως η πολυταξιδεμένη λάτρις της φωτογραφίας – έχει επισκεφθεί από τη Μιανμάρ έως την Ουγκάντα με αχώριστο σύντροφο τη φωτογραφική της μηχανή – αποφάσισε ότι θα δείξει τα έγχρωμα καρέ της από την Αιθιοπία; «Είναι το ταξίδι που με έχει αλλάξει. Εχω αφήσει την ψυχή μου εκεί. Η βαθιά πίστη των κατοίκων, η κατάνυξη αλλά και η μείξη των εθίμων με συγκίνησαν πολύ σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η Βόρεια Αιθιοπία όπου ζουν οι χριστιανοί μονοφυσίτες – πιστεύουν δηλαδή μόνο στη θεία υπόσταση του Χριστού – δεν είναι πολυφωτογραφισμένοι όπως οι παγανιστικές φυλές του Νότου. Η έκθεση σκοπό έχει να δείξει αυτό που εισέπραξα, που δεν ήταν εικόνες ιθαγενών και σκηνές πείνας» μας λέει η Λίζη Μανωλά, που ασχολείται με την τέχνη της φωτογραφίας από την εποχή του σκοτεινού θαλάμου και του φιλμ κι έχει εκδώσει ένα λεύκωμα με προηγούμενες δουλειές της.

Χωρισ ηλεκτρικο. «Στις εκκλησίες τους, πολλές σκαλισμένες σε βράχια και γεμάτες τοιχογραφίες με έντονα χρώματα, που χρειάζεσαι πεζοπορία ακόμη και τέσσερις ώρες για να φτάσεις, υπάρχει απόλυτη ησυχία, σεβασμός, αξιοπρέπεια. Οι λειτουργίες τους είναι καθηλωτικές. Δεν έχουν ηλεκτρικό, ούτε κεριά. Ενα – δύο το πολύ. Γι’ αυτό και η μεγαλύτερη χαρά τους ήταν να τους χαρίσεις κεριά. Τα κρατάνε με πάθος» συνεχίζει η φωτογράφος, που ξεκινούσε την καθημερινή της εξερεύνηση στις έξι το πρωί και συνέχιζε έως αργά το απόγευμα, καταφέρνοντας να επισκεφθεί έως και τέσσερις εκκλησίες την ημέρα με μοναδικό της εφόδιο τη μηχανή της. Χωρίς τρίποδο και χωρίς φλας για να μη χαλάσει την ατμόσφαιρα των λειτουργιών στις εκκλησίες που χρονολογούνται από τον 10ο έως τον 14ο αι.

Η πιο δύσκολη στιγμή σε αυτά τα τέσσερα χρόνια ήταν όταν έπρεπε να φτάσει στην εκκλησία Αμπούνα Γεμάτα Γκου στην περιοχή του Τιγκράι, ένα από τα μεγαλύτερα θρησκευτικά κέντρα της χώρας. «Είναι μια υπέροχη βραχοεκκλησιά, αλλά έπρεπε να ανέβω σε έναν τοίχο 8-10 μ. κάθετο στον βράχο και στη συνέχεια να περπατήσω σε ένα μονοπατάκι στενότερο από ένα μέτρο, ενώ από κάτω υπήρχε γκρεμός 300 μ. Κι όλα αυτά ενώ έχω υψοφοβία! Εκανα το μέγα λάθος να κοιτάξω κάτω και, αν και με συνόδευαν τρεις άνθρωποι, άρχισα να κλαίω. Τελικά ήρθε ο παπάς και με πήρε από το χέρι και φτάσαμε. Δεν φωτογράφισα. Ηταν τόσο ωραία τα συναισθήματα, που τα αποτύπωσα στο μυαλό μου, δεν χρειαζόταν η φωτογραφία».