Ο άγνωστος Ατένμπορο

Σε ανύποπτο χρόνο ο ίδιος είχε δηλώσει ότι ήθελε να γίνει ηθοποιός από την ηλικία των τεσσάρων ετών. Ο Ρίτσαρντ Ατένμπορο, που πέθανε προχθές, θα έπρεπε να περιμένει τελικά άλλα 14 για να πλησιάσει στο όνειρο, το οποίο ξεκίνησε ως υποτροφία για τη Βασιλική Ακαδημία Δραματικής Τέχνης το 1941. Στη συνέχεια κατετάγη στη Βρετανική Αεροπορία κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, για να βρεθεί στο κινηματογραφικό τμήμα της υπηρεσίας μετά την αρχική του εκπαίδευση. Ο πατέρας του Φρέντερικ ήταν καθηγητής πανεπιστημίου. Η δε μητέρα του συμμετείχε σε κινητοποιήσεις εναντίον του ισπανού δικτάτορα στρατηγού Φράνκο και προσέφερε φροντίδα στους πρόσφυγες του Ισπανικού Εμφυλίου στη Βρετανία.

Η αγάπη του για το σινεμά ξεκινά κάπου εκείνα τα χρόνια. Πρώτος του ρόλος στο σινεμά, ένας που είχε ήδη εξασκήσει στο θέατρο, αυτός του εγκληματία Πίνκι στο «Brighton Rock» του 1947. Ηταν τέτοια η επιτυχία της ταινίας που οι βρετανοί διανομείς ανακήρυξαν τον ηθοποιό τον έκτο δημοφιλέστερο στη χώρα. Σκεφτείτε πως ο βρετανός πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον είχε δυο πράγματα να πει για τον θάνατό του, και το ένα ήταν πως «η ερμηνεία του στο “Brighton Rock” ήταν λαμπρή»!

ΣΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ. Στις Ηνωμένες Πολιτείες πάντως δεν τον γνώριζε κανείς. Και μόνο όταν εμφανίστηκε δίπλα στον Στιβ ΜακΚουίν στη «Μεγάλη απόδραση» το 1963, είδε την καριέρα του να εκτοξεύεται διεθνώς. Αμέσως έγινε ένας δημοφιλής καρατερίστας, ειδικεύτηκε δηλαδή στους δεύτερους ρόλους για τους οποίους κιόλας κέρδισε όχι μία, αλλά δυο Χρυσές Σφαίρες: την πρώτη για τον ρόλο του στην «Πτήση του Φοίνικα» το 1967, και τη δεύτερη για τον «Δρ Ντούλιτλ», το 1968. Η μεγάλη του ερμηνευτική στιγμή όμως ήρθε το 1971, στο φιλμ «10 Rillington Place», στον ρόλο ενός σχιζοφρενούς δολοφόνου, πλάι στον Τζον Χαρτ. Παγωμένος, αιμοσταγής και απολύτως συγκεντρωμένος, ο Ατένμπορο εδώ δεν είναι, όπως συνήθιζε, χαριτωμένος και συμπαθής. Είναι μια ολοκληρωτική μεταμόρφωση που στην εποχή της άφησε άφωνους κριτικούς και κοινό, και εξακολουθεί να εντυπωσιάζει μέχρι σήμερα, που η ταινία γνωρίζει μια δεύτερη, ψηφιακή καριέρα.

Ο ΣΚΗΝΟΘΕΤΗΣ. Ο Ατένμπορο έδειξε μεμιάς το φιλμικό του ταλέντο σε μεγάλες παραγωγές, από το μιούζικαλ «Ω, τι υπέροχος πόλεμος!» το 1969, μέχρι τη συγκλονιστική «Γέφυρα του Αρνεμ» στην οποία, χωρίς υπερβολή, εμφανίζεται ολάκερο το Χόλιγουντ, καθώς στο καστ συναντάμε τα ονόματα των Σον Κόνερι, Ρόμπερτ Ρέντφορντ, Αντονι Χόπκινς, Λόρενς Ολίβιε, Τζιν Χάκμαν, Μάικλ Κέιν, Τζέιμς Κάαν, Ντερκ Μπόγκαρτ και Μαξιμίλιαν Σελ! Το 1982 αναλαμβάνει το επικό «Γκάντι», με τον Μπεν Κίνγκσλεϊ στον πρωταγωνιστικό ρόλο, ο οποίος και μεταμορφώνεται κυριολεκτικά, για να κερδίσει το Οσκαρ Α’ Ανδρικού Ρόλου. Το φιλμ, από την άλλη, θα κερδίσει άλλα… επτά, ανάμεσα στα οποία αυτό της Καλύτερης Ταινίας, Σκηνοθεσίας και Σεναρίου. Ο αριθμός των βραβείων ήταν ιστορικό ρεκόρ για βρετανική ταινία. Θα ακολουθήσει το εξίσου πετυχημένο εμπορικά «Chorus Line» με τον Μάικλ Ντάγκλας (1985) και η «Κραυγή ελευθερίας» με τον Ντένζελ Ουάσιγκτον στον ρόλο του Στίβεν Μπίκο, ακτιβιστή που δολοφόνησε το καθεστώς του απαρτχάιντ (το 1987), ενώ ο Ατένμπορο θα επιστρέψει στη βιογραφία με το «Τσάπλιν» (1992) – τον κεντρικό ρόλο εδώ ενσάρκωσε ο Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ.