Δέκα μήνες γεμάτοι καχυποψία και εντάσεις

Ο Πολ Τόμσεν αποδείχθηκε πολύτιμος σύμμαχος στη μεταφορά των διαπραγματεύσεων σε νέα έδρα ίσως και γιατί προτιμά περισσότερο τον παριζιάνικο αέρα από τη μεσογειακή αύρα των Αθηνών και τις συνθήκες πολιτικού καύσωνα στη χώρα μας. Την τελευταία διετία, άλλωστε, είχαν αραιώσει αισθητά οι βραδινές έξοδοί του στην πρωτεύουσα, ενώ παράλληλα αυξάνονταν τα μέτρα ασφαλείας για την ομάδα των ελεγκτών. Το βαρύ κλίμα που προκαλούσε κάθε φορά η έλευση της τρόικας είχε κουράσει και τους τροϊκανούς. Στο Παρίσι, εξάλλου, φέρεται ότι αναμένουν να προετοιμαστεί μια διαπραγμάτευση «ευρωπαϊκών προδιαγραφών», χωρίς καθυστερήσεις και εντάσεις για λόγους εσωτερικής πολιτικής κατανάλωσης. Η γαλλική πρωτεύουσα ίσως αλλάξει την ατμόσφαιρα και στο νέο ραντεβού στην Αθήνα, που έχει μετατεθεί για τα τέλη Σεπτεμβρίου.

Την ίδια προσδοκία τρέφουν εν πολλοίς και στο πρωθυπουργικό επιτελείο. Στις 20 Ιουλίου οι ελεγκτές της τρόικας αποχώρησαν με συμφωνία για τη συνάντηση στο Παρίσι αλλά και με την υποσημείωση ότι εκκρεμούσε η τελική έγκριση από τα κεντρικά. Η επιβεβαίωση ήρθε με e-mail έξι ημέρες αργότερα, αλλά το σπασμένο τηλέφωνο μεταξύ ΕΕ, EKT και ΔNΤ προκάλεσε μια πρόσκαιρη εμπλοκή και παρεξηγήσεις. Πληροφορίες ότι το ζήτημα διευθετήθηκε κατόπιν συνεννοήσεων κορυφής του Αντώνη Σαμαρά με Βρυξέλλες και ΔΝΤ δεν διαψεύδονται.              

ΟΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ. Στο Μέγαρο Μαξίμου, πάντως, κινήσεις για αλλαγή σκηνικού με την τρόικα εξετάζονταν ήδη από την περασμένη άνοιξη. Η σχεδόν δεκάμηνη διελκυστίνδα που συνόδευσε την τελευταία διαπραγμάτευση και το συνεχές πηγαινέλα των ελεγκτών στην Αθήνα αποσυντόνιζαν και επιβάρυναν τη θέση της κυβέρνησης. Η αρχική αμφισβήτηση των προβλέψεων για το πρωτογενές πλεόνασμα από τους εκπροσώπους των δανειστών ήταν ένα κρίσιμο στοιχείο που συντήρησε και κλίμα εκατέρωθεν καχυποψίας. Η στροφή από τις αρχές του 2014 με την αναγνώριση του πλεονάσματος δεν βελτίωσε την κατάσταση, αντιθέτως επιβεβαίωσε τη θέση του Πρωθυπουργού ότι κάτι έπρεπε να γίνει από την πλευρά της τρόικας ώστε τουλάχιστον να μην καταγράφεται ένα κενό ανταπόκρισης στην ελληνική προσπάθεια αλλά και μια αντιπαλότητα.          

Οι αναλύσεις στο πρωθυπουργικό επιτελείο κατέληγαν στο ότι ο κυβερνητικός συνασπισμός δεν μπόρεσε να κεφαλαιοποιήσει πολιτικά κέρδη από το πλεόνασμα και την έξοδο στις αγορές τον περασμένο Απρίλιο κυρίως λόγω των προστριβών με τους δανειστές, ενώ υπήρχε και ανησυχία για πυροδότηση κοινωνικών εντάσεων – με την πρώτη σπίθα να ξεπηδά την ώρα του αποκλεισμού υπουργείων που επιθεωρούσαν οι εκπρόσωποι των δανειστών. Κάθε έλευση των ελεγκτών άφηνε ένα βαρύ δημοσκοπικό αποτύπωμα στην κυβέρνηση σε σημείο που στο Μέγαρο Μαξίμου να συνδέσουν με το δεκάμηνο μπρα ντε φερ που προηγήθηκε και το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών.     

Η ανάγκη να περιοριστεί η διαρκής παρουσία της τρόικας στην Αθήνα και η ανάμειξή της στην καθημερινή λειτουργία υπουργείων και δημόσιων υπηρεσιών είχε επισημανθεί ήδη από τον περασμένο Φεβρουάριο από τους κ.κ. Σαμαρά και Βενιζέλο ακόμη και με δημόσια επικριτικά σχόλια, ενώ το ζήτημα είχε θιγεί και σε συναντήσεις του Πρωθυπουργού με το τρίγωνο εξουσίας σε ΕΕ, ΕΚΤ και ΔΝΤ. Τον περασμένο Ιούνιο σχετική συζήτηση έγινε και με τον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, χωρίς ωστόσο να αναδειχθεί η φόρμουλα με τη μεταφορά έδρας. Η διέξοδος αυτή, όπως διαβεβαιώνουν υψηλόβαθμες κυβερνητικές πηγές, για πρώτη φορά έπεσε στο τραπέζι στις αρχές Ιουλίου και προτάθηκε στην τρόικα ύστερα από συνεννόηση των δύο αρχηγών του κυβερνητικού συνασπισμού.     

Καταλυτικό ρόλο για την κίνηση έπαιξε και η χρονική συγκυρία. Η παρουσία της τρόικας στην Αθήνα στις αρχές Σεπτεμβρίου και οι κινητοποιήσεις που παραδοσιακά συνοδεύουν τα εγκαίνια της ΔΕΘ θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ένα επικίνδυνο κοκτέιλ κι ένα έκρυθμο σκηνικό. Κι αυτό ήταν ένα στοιχείο που επίσης κατέγραψε ο Πολ Τόμσεν.