Ραντεβού με ρίσκο: Πώς επιλέχθηκε το Παρίσι για την επόμενη διαπραγμάτευση με την τρόικα

Η εικόνα έχει αποτυπωθεί έντονα στους αυτόπτες, ιδίως σε όσους έκαναν στην άκρη για να αποφευχθούν ατυχήματα: φορώντας ένα γκρι σορτς και σνίκερς, ο Πολ Τόμσεν πετάχτηκε απότομα μπροστά τους από το ασανσέρ στο λόμπι του Χίλτον και άρχισε να τρέχει σαν κυνηγημένος προς το γυμναστήριο, με τους δύο άνδρες της ασφαλείας του να ακολουθούν αναγκαστικά στον ίδιο ρυθμό. Το θέαμα ίσως να εντυπωσίαζε λιγότερο αν την ίδια ώρα σε παρακείμενη αίθουσα δεν εξελισσόταν μια συνάντηση της Ανγκελα Μέρκελ και του Αντώνη Σαμαρά με μεγαλοεπιχειρηματίες και τους εν Ελλάδι CEO πολυεθνικών.        

Προσπάθησε να φαίνεται σαν προθέρμανση, αλλά δεν ήταν. Ο επικεφαλής της ομάδας του ΔΝΤ στο ελεγκτικό κλιμάκιο της τρόικας σπρίνταρε εμφανώς αγχωμένος από τον συνωστισμό δημοσιογράφων, αξιωματούχων και λοιπών ακολούθων, που είχε προκαλέσει η παρουσία της γερμανίδας καγκελαρίου στο ξενοδοχείο.

Η ΡΟΥΤΙΝΑ ΤΟΜΣΕΝ. Το σκηνικό του Οκτωβρίου 2012, ωστόσο, δεν θα μπορούσε να επαναληφθεί το απόγευμα της 15ης του περασμένου Ιουλίου. Οχι μόνο γιατί οι επισκέψεις του στο γυμναστήριο του Χίλτον είναι αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ρουτίνας του όταν βρίσκεται στην Αθήνα, αλλά και επειδή εκείνη την Τρίτη κατέβηκε από τη σουίτα του ευδιάθετος και χαλαρός μέσα στη αθλητική περιβολή του, έχοντας μόλις συμφωνήσει τη μεταφορά των διαβουλεύσεων του Σεπτεμβρίου για το ελληνικό πρόγραμμα στο Παρίσι.

Τυπικώς, ο Τόμσεν περίμενε να απαντήσουν και τα λοιπά μέλη της ελεγκτικής τριάδας, τα οποία είχε ενημερώσει άμεσα για τη σημαντική εξέλιξη. Αλλά δεν έδειχνε να αμφιβάλλει, παρά τη φαινομενική δυσκολία του εγχειρήματος. Μια απόφαση για αξιολόγηση σε ουδέτερο έδαφος δεν είχε προηγούμενο σε καμία από τις χώρες που δανειοδοτεί και επιθεωρεί η τρόικα. Η Ελλάδα ήταν η πρώτη και μοναδική από τη λίστα των ελεγχομένων που επιδίωξε την αλλαγή έδρας. Είναι και αυτό ένα στοιχείο της ελληνικής ιδιαιτερότητας, σε σχέση με την Πορτογαλία, την Ιρλανδία και την Κύπρο, την οποία αναγνωρίζει ο δανός ελεγκτής.

Η ΕΠΙΛΟΓΗ. Η ασυνήθιστη κατάσταση που δημιουργούσε το κυβερνητικό αίτημα δεν οδήγησε σε μπλόκο. Στην πραγματικότητα, η διαπραγμάτευση για τη μετάβαση στο Παρίσι δεν κράτησε ούτε 24 ώρες από την αρχική βολιδοσκόπηση. Οριστικοποιήθηκε πριν από το μεσημέρι της επόμενης ημέρας, στις 16 Ιουλίου, στο γραφείο του υπουργού Οικονομικών Γκίκα Χαρδούβελη. Ο Κλάους Μαζούχ της ΕΚΤ είχε συμφωνήσει σχεδόν αμέσως από την προηγούμενη ημέρα, ενώ κάποιες μικρές επιφυλάξεις καταγράφηκαν από τον νεοφερμένο στην παρέα Ντέκλαν Κοστέλο. Κυρίως επειδή ο Ιρλανδός έκανε πρεμιέρα στην Αθήνα, αντικαθιστώντας τον Ματίας Μορς, ως εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ήταν κουμπωμένος.

Στη συζήτηση που έγινε στο γραφείο Χαρδούβελη, ο όρος «αποδραματοποίηση των ελέγχων» ειπώθηκε πολλάκις από κάθε πλευρά, ενώ για να κλειδώσουν χωρίς καθυστέρηση ακόμη και τα επιμέρους ζητήματα του παριζιάνικου ραντεβού φαίνεται ότι έπαιξε τον ρόλο της και η χρονική πίεση υπό την οποία έγινε η συζήτηση: νωρίς εκείνο το απόγευμα ο υπουργός Οικονομικών θα πετούσε με τον Πρωθυπουργό για τη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών, όπου είχε προγραμματιστεί και κατ’ ιδίαν συνάντηση με τη Μέρκελ. Ηταν προφανές ότι ουδείς επιθυμούσε να παραμείνει ανοικτή η εκκρεμότητα, επιβαρύνοντας και την ατζέντα των συζητήσεων του Αντώνη Σαμαρά με την καγκελάριο.

Πριν από την αναχώρηση Χαρδούβελη υπήρξε συμφωνία για όλο το διαδικαστικό πλαίσιο του ελέγχου στις αρχές Σεπτεμβρίου. Το επόμενο ραντεβού μεταφέρθηκε στο Παρίσι, ακριβώς στις 12 το μεσημέρι της 3ης Σεπτεμβρίου και με τριήμερο ορίζοντα διαπραγματεύσεων. Προκρίθηκαν ακόμη και τα γραφεία του ευρωπαϊκού τμήματος του ΔΝΤ, στην αριστοκρατική Avenue d’ Iéna, κοντά στην Αψίδα του Θριάμβου, για τις συναντήσεις. Μια επιλογή που επικρότησε, αν δεν επεδίωξε, ο Τόμσεν, όχι μόνο για να μεταφερθεί το παιχνίδι στη έδρα του, αλλά και επειδή συνδυάζεται με την αναβάθμισή του σε ρόλο γενικού επόπτη του ΔΝΤ στην Ευρώπη.

Στην πραγματικότητα, όμως, το Παρίσι είχε προεπιλεγεί ήδη από το Μέγαρο Μαξίμου. Ενα ταξίδι-εξπρές του Γιάννη Στουρνάρα και του Σταύρου Παπασταύρου στις 3 Ιουνίου, μία εβδομάδα πριν από τον ανασχηματισμό, ανέδειξε μια προτίμηση στη γαλλική πρωτεύουσα, ως ουδέτερο έδαφος για τη μάχη με τους τροϊκανούς. Ο πρώην υπουργός Οικονομικών και ο πρωθυπουργικός σύμβουλος είχαν συναντήσει στα ευρωπαϊκά γραφεία του ΔΝΤ την Κριστίν Λαγκάρντ και τον Πολ Τόμσεν για το ζήτημα του χρέους – και η διασφάλιση της μυστικότητας που προσέφερε η Πόλη του Φωτός είχε εκτιμηθεί δεόντως. Η προϋπόθεση να μεταφερθεί ο σεπτεμβριανός κύκλος της αξιολόγησης σε ουδέτερο έδαφος, άλλωστε, είχε βγάλει εκτός λίστας τις Βρυξέλλες (ΕΕ), τη Φρανκφούρτη (ΕΚΤ) και γενικότερα κάποια άλλη περιοχή της Γερμανίας. Η πόλη των συναντήσεων ήταν επίσης ένα ζήτημα που είχε εξεταστεί και είχε ουσιαστικά κλειδώσει στην αρχική συζήτηση του πρωθυπουργικού γραφείου με τον Πολ Τόμσεν.

ΤΡΕΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ. Το πλάνο που καταρτίσθηκε στο υπουργείο Οικονομικών εξετάστηκε διεξοδικά την ίδια ημέρα με τον Αντώνη Σαμαρά, εν πτήσει προς Βρυξέλλες. Στο πρωθυπουργικό αεροσκάφος Χαρδούβελης και Παπασταύρου επικεντρώθηκαν στα πλεονεκτήματα της παρισινής εκστρατείας, στα οποία και επιμένουν, αλλά στο μεσοδιάστημα το αρχικό πρόγραμμα έχει υποστεί τρεις αλλαγές. Για την επιλογή των γραφείων του ΔΝΤ υπήρχαν από την αρχή δεύτερες σκέψεις, καθώς ναι μεν η έδρα του Ταμείου είναι στην Ουάσιγκτον και το Παρίσι βρίσκεται σε μια ζώνη ουδετερότητας σε σχέση με τα κεντρικά του τριγώνου των δανειστών, αλλά μια μάχη που μεταφέρεται σε εγκαταστάσεις του ΔΝΤ μπορεί με ποδοσφαιρικούς όρους κάλλιστα να προβληθεί και ως «αναμέτρηση εκτός έδρας». Η προοπτική προκαλεί δυσανεξία, την ώρα που ένα από τα βασικά ζητούμενα είναι το Παρίσι να λειτουργήσει και σε συμβολικό επίπεδο, σηματοδοτώντας την έναρξη των διαδικασιών αποχώρησης της τρόικας. Στη βάση αυτή, είναι ανοικτό το ενδεχόμενο η διαπραγμάτευση να μεταφερθεί σε άλλο σημείο της γαλλικής πρωτεύουσας – με πρώτη επιλογή τα κεντρικά γραφεία του ΟΟΣΑ.     

Μια μικρή αλλαγή, πάντως, έχει υποστεί ήδη το χρονοδιάγραμμα της παρισινής μάχης. Μια συνεδρίαση του Ευroworking Group που προέκυψε για το απόγευμα της 4ης Σεπτεμβρίου στις Βρυξέλλες, μεταφέρει τις συναντήσεις της κυβερνητικής αποστολής με την τρόικα στις 2-4 Σεπτεμβρίου, αντί του αρχικού σχεδιασμού για 3-5/9.

Επιπλέον, στην αποστολή προστίθεται και ο υπουργός Δικαιοσύνης Χαράλαμπος Αθανασίου, αυξάνοντας σε πέντε την ομάδα των υπουργείων που ήδη κινούνται σε τροχιά διαπραγμάτευσης (τα άλλα είναι Οικονομικών, Ανάπτυξης, Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Απασχόλησης). Τη μετάβαση Αθανασίου επέβαλε μια καθυστέρηση στην προώθηση ενός αναθεωρημένου Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, που η πλευρά της τρόικας επιζητούσε να κατατεθεί στη Βουλή έως το τέλος Αυγούστου. Το υπουργείο Δικαιοσύνης διαμηνύει ότι ένας νομικός Κώδικας απαιτεί ειδική επεξεργασία και δεν μπορεί να προωθηθεί μέσα σε ασφυκτικό χρονικά πλαίσιο.