Αυλαία με καύσωνα, κλασικούς «Πέρσες» και χειροκρότημα

Τρία χειροκροτήματα στη διάρκεια μιας ώρας και είκοσι λεπτών. Τρία χειροκροτήματα, εκτός εκείνου του μακρόσυρτου την ώρα της υπόκλισης των ηθοποιών στο τέλος της παράστασης. Και άλλα τόσα μπροστά σε ακόμη περισσότερο κόσμο το Σάββατο, στην Επίδαυρο όπου 13.000 (συνολικά και τις δύο ημέρες) θεατές αψήφησαν τις υψηλές θερμοκρασίες και την αργία του Δεκαπενταύγουστου και πήραν θέση στο αρχαίο θέατρο της αργολικής γης για να δουν τους «Πέρσες» του Αισχύλου σε σκηνοθεσία Νικαίτης Κοντούρη (παραγωγή Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος) που έριξαν την αυλαία των φετινών Επιδαυρίων και συνολικά την αυλαία του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου.

Αν το φετινό καλοκαίρι, η Επίδαυρος αποτέλεσε το στοίχημα για τις νέες δυνάμεις του ελληνικού θεάτρου (Καραντζάς, Λυγίζος), για τις πρωτοποριακές «Βάκχες» της Αντζελας Μπρούσκου, τον μετεωρισμό ανάμεσα στο κλασικό και στο μοντέρνο του «Ιππόλυτου» της Κονιόρδου, τον εισπρακτικό θρίαμβο των «Βατράχων» του Κακλέα, ο επίλογος με τους «Πέρσες» της Κοντούρη θα μπορούσε να συμπυκνωθεί στη φράση «προσγείωση στο κλασικό», χωρίς αυτό να σημαίνει πως η εν λόγω παράσταση δεν είχε νέες ιδέες ή μια φρέσκια ανάγνωση (παρά τις δεδομένες αντιρρήσεις μέρους του κοινού).

Ετσι κι αλλιώς, το δίλημμα «χλαμύδα ή μοντέρνο κοστούμι» αφορά τα θεατρικά πηγαδάκια στον Λεωνίδα και το ζητούμενο είναι αν κι εδώ υπηρετήθηκε η κορυφαία τραγωδία του Αισχύλου, αν ακούστηκε το κείμενο, αν υπηρετήθηκε η δράση αυτού του αντιπολεμικού αριστουργήματος, και από όσο καταλάβαμε το στοίχημα κερδήθηκε. Ηταν η μικρή του διάρκεια που δεν κούρασε, ήταν η κλασική και σφιχτή γραμμή που η σκηνοθέτιδα ακολούθησε, ήταν το όνομα του Γιάννη Φέρτη που τράβηξε πολύ κοινό (και νεότερο) για να δει έναν πολύπειρο και μεγάλο ηθοποιό στο αρχαίο θέατρο. Ηταν και τα προμηνύματα πως η παράσταση είναι ενδιαφέρουσα, ας μην ξεχνάμε πως η Επίδαυρος ήταν για αυτήν μια μόνο στάση μιας περιοδείας που έχει ξεκινήσει από τις 16 Ιουλίου από το Θέατρο Δάσους της Θεσσαλονίκης και που συνεχίζεται τις ώρες που διαβάζετε αυτές τις γραμμές.

Ηταν λίγο μετά τις 21.00 (ύστερα από τα προκαταρκτικά χειροκροτήματα του κοινού που μάλλον βιαζόταν λίγο να δει τα φώτα να σβήνουν) και μετά τα απαραίτητα φλας πάνω στον υπουργό Πολιτισμού και Αθλητισμού Κωνσταντίνο Τασούλα και τον υφυπουργό Γιάννη Ανδριανό που κάθησαν δίπλα στον διευθυντή του Φεστιβάλ Αθηνών Γιώργο Λούκο και τον καλλιτεχνικό διευθυντή του ΚΘΒΕ Γιάννη Βούρο) όταν η παράσταση άρχισε.

Ο ΧΟΡΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΤΣΕΛΟ. Η επικλινής εξέδρα στο κέντρο, το κτίσμα πάνω της και οι λευκές μεγάλες κορδέλες που έφταναν ώς τα δέντρα αριστερά και δεξιά στο κοίλον ήταν ο σκηνικός άξονας της δράσης (τα σκηνικά επιμελήθηκε ο Γιώργος Πάτσας). Ο Χορός των Γερόντων στα μαύρα είχε ξεκινήσει τον θρήνο (στόμφος και γειωμένος λόγος εναλλάσσονταν όχι επιτυχημένα) για την ήττα των Περσών από τους Ελληνες, ενώ κρατούσε φωτισμένα φανάρια ίσως (με πρόωρο για την εν γένει πλοκή του έργου τρόπο, όπως παρατηρήθηκε) συμβολίζοντας τις χαμένες ψυχές των περσών στρατιωτών και αξιωματικών που γνώρισαν την συντριβή από στρατό υποδεέστερο σε μαζικότητα και όπλα. «Είμαστε οι φύλακες μέσα στο ολόχρυσο παλάτι» ήταν τα πρώτα λόγια τους – δεξιά της σκηνής ο Θόδωρος Παπαδημητρίου στεκόταν με το τσέλο του και συμπλήρωνε ζωντανά τη μουσική πλατφόρμα που επιμελήθηκε η Σοφία Καμαγιάννη.

Κι αν ο Χορός των Γερόντων είναι αυτός που κλασικά περιγράφει την ήττα των Περσών, εδώ τρεις γυναίκες ντυμένες στα λευκά (δούλες της βασίλισσας) είχαν μέρος των Χορικών ενώ ξεκίνησαν να γράφουν με μαύρη μπογιά πάνω στην εξέδρα τα ονόματα των θανόντων αξιωματικών και στρατιωτών των Περσών, το άνθος του στρατού τους που χάθηκε στο πεδίο της μάχης και δεν θα επιστρέψει ποτέ.

Βρισκόμαστε στα Σούσα, οι Γέροντες αναρωτιούνται τι να απόγινε ο Ξέρξης που εξεστράτευσε στην Ελλάδα και η αλληλουχία των εικόνων και της ανησυχίας περιγράφει τον μεγάλο χαμό από την μεριά των ηττημένων. Την ώρα που προλεγόταν η καταστροφή, την ώρα που μνημονεύονταν δεκάδες περσικά ονόματα νεκρών, η βασίλισσα Ατοσσα, η γυναίκα του Δαρείου και μάνα του Ξέρξη, είχε γυρισμένη την πλάτη και στεκόταν στην εξέδρα ακούγοντας σιωπηρά τα νέα της πανωλεθρίας. Δεν θα αργούσε να γυρίσει μετωπικά στο κοινό. Και η Ατοσσα ήταν ο Ακης Σακελαρίου που βαμμένος με λευκή μπογιά στο πρόσωπο έφερνε κάτι από ιαπωνικό θέατρο.  Αρχισε να διηγείται ένα κακό όνειρο ενώ σιγά σιγά ξεκίνησε να εκμαιεύει από τον Χορό τις λεπτομερείς πληροφορίες για τον τόπο της ήττας, αν και το κείμενο (σε μετάφραση Πάνου Μουλλά) κατονομάζει τους Ελληνες και την Παλλάδα Αθηνά πολύ λίγες φορές σε αντίθεση με την εξαντλητική παρτιτούρα των περσών στρατηγών. «Και αυτοί οι εχθροί έχουν τόσο στρατό;» αναρωτιόταν σχεδόν ειρωνικά ή με μια επίπλαστη αφέλεια, ενώ από τον θυμό της δεν γλίτωσε ο αναιδής και επιπόλαιος Ξέρξης που έβαλε το στράτευμα σε τέτοια περιπέτεια.