Ενα βραβείο, μια Μπιενάλε και λίγο θέατρο

Αρχιτέκτονας, λογοτέχνης, θεατρικός συγγραφέας, καθηγητής πανεπιστημίου. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι ο Αριστείδης Αντονάς είναι ένας εκπρόσωπος της «slash generation»: της γενιάς στην οποία οι αμερικανοί κοινωνιολόγοι περιλαμβάνουν όλους εκείνους το παραγωγικό έργο των οποίων αγγίζει πολλές ειδικότητες, έτσι ώστε τα όρια του βιοπορισμού, της δημιουργικότητας και της καλλιτεχνίας να είναι ασαφή.

Η δική του αρχιτεκτονική παρουσία, αντιθέτως, είναι σαφής και έντονη. Στη Βενετία, πρωτίστως, στους χώρους όπου παρουσιάζεται η μεγάλη διοργάνωση της Μπιενάλε, σε κεντρική επιμέλεια του Ρεμ Κούλχαας για φέτος. Εκεί ο Αριστείδης Αντονάς εκθέτει τις διαφορετικές προτάσεις του ταυτόχρονα στο ελληνικό και στο ελβετικό περίπτερο, συνεργάζεται με τους επιμελητές της αμερικανικής ομάδας, δίνει διαλέξεις και συνομιλεί με ομότιμούς του για το μέλλον της αρχιτεκτονικής. Στο ελληνικό περίπτερο προτείνει νέους τρόπους κατοίκησης σε μικρά βραχώδη ελληνικά νησιά. Στο ελβετικό περίπτερο, από την άλλη, δούλεψε με τους μεταπτυχιακούς φοιτητές του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας πάνω στην ιδέα για τον εκπαιδευτικό ρόλο του πανεπιστημίου μέσα στην πόλη. Στην αμερικανική συμμετοχή στην Μπιενάλε προσθέτει την ιδέα του να συνεχίσει η Αμερικανική Αρχαιολογική Σχολή το έργο της με παρεμβάσεις στον ξεπεσμένο, ερειπωμένο αστικό ιστό της Αθήνας.

Επίσης, ξεχώρισε με το πρώτο βραβείο η συμμετοχή του στον διεθνή διαγωνισμό του Οργανισμού Αρχιτεκτόνων της Κροατίας με θέμα «Πώς χτίζουμε γκρεμίζοντας». Το πρόγραμμά του «Weak Monumental» επιχειρεί με ελάχιστα μέσα μία «αόρατη αρχιτεκτονική» της περιοχής, από την Πλατεία Κουμουνδούρου έως την Πλατεία Αυδή. Στο ΙΚΑ και στα γύρω κτίσματα γίνονται κυρίως αφαιρέσεις κτιριακού υλικού (τοίχων και ενίοτε αποσπασμάτων πλακών) και προσθήκες κινητών στοιχείων (“επίπλων” ή φωτιστικών). Με αυτόν τον τρόπο δημιουργεί ένα βαθύ όρυγμα, μακρύ και μνημειώδες σαν αρχαιολογικό σκάμμα. Διατηρεί τη σχέση με το αρχαιολογικό υλικό, κρατά τις υποδομές δικτύων της σύγχρονης πόλης, κατασκευάζει μεγάλης επιφάνειας πάγκους-γραφεία από μπετόν εξοπλισμένα με πρίζες για ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συνδέσεις. Στη σύνθεσή του χρησιμοποιεί τις ξύλινες υποστυλώσεις των αρχαιολογικών ανασκαφών και το όλο σύνολο περιφερειακά το ντύνει με ένα σύστημα από σκαλωσιές που τις καλύπτει με φθηνά υφάσματα. «Φανταστείτε τις αναστηλώσεις στις Πλατείες Βοζ και Βαντόμ στο Παρίσι, όπου οι όψεις των κτιρίων καλύπτονται με ακριβές κατασκευές που αναπαριστάνουν το κτίριο. Μόνο που στην κάτω από την Πλατεία Ομονοίας οικονομικά αδύναμη περιοχή ταιριάζουν τα ευτελή υφάσματα στις σκαλωσιές για να δημιουργήσουν αυτόν τον μνημειώδη χώρο».

Θέατρο και Διαδίκτυο

Το 1986 με την παρέα του από το Πολυτεχνείο ο Αριστείδης Αντονάς εμφανίζεται και στη λογοτεχνία, μέσα από τις σελίδες του αντεργκράουντ περιοδικού – μαυρόασπρης αισθητικής – «Μαύρο Μουσείο». Στη διάρκεια των σπουδών του επέλεξε να έχει δάσκαλο τον Ε.Χ Γονατά. Στη συνέχεια ανοίχτηκε προς τη Φιλοσοφία και έκανε το διδακτορικό του στη Γαλλία με τον Ζακ Ντεριντά. Καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας, ο γαλλοτραφής όσο και αμερικανοτραφής αρχιτέκτονας προσθέτει ένα ακόμη credit στις περγαμηνές του με το νέο θεατρικό του έργο «Μηχανισμός του δωματίου» (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αγρα). Εκεί τοποθετεί τον φύλακα μιας πόρτας για το εσωτερικό της οποίας κανείς δεν γνωρίζει. Και ο μηχανισμός της πόρτας είναι έτσι στημένος ώστε να απορρίπτει οποιονδήποτε προσπαθεί να εισέλθει μέσα στο δωμάτιο.

«Το δωμάτιο αυτό χαρακτηρίζει την πολιτική συνθήκη τού σήμερα. Είναι ένα σχόλιο για το προβληματικό, χρεοκοπημένο σύστημα μέσα στο οποίο κινούμαστε και όλοι μας φυλάμε κάτι και δεν ξέρουμε ακριβώς τι είναι αυτό» εξηγεί, και προσθέτει ότι τον ενδιαφέρει η πολιτική και στη σύγχρονη συνθήκη του Διαδικτύου. «Το Διαδίκτυο σχημάτισε μια μετακρατική συνθήκη μέσα στην οποία θα είχε πολύ ενδιαφέρον να σκεφτούμε πώς δημιουργείται η δημοκρατία του Διαδικτύου. Κάτι που για την ώρα είναι δύσκολο να το σκεφτεί κανείς, καθώς έχουν επικρατήσει η λάσπη και η καταγγελία που εύκολα γκρεμίζουν οτιδήποτε ενδιαφέρον. Η λογική της ιδιωτικής δυναμικής να σταθείς και να ξεχωρίσεις σε αυτό το περιβάλλον χάνεται. Ωστόσο βλέπω ελπίδα στο ότι γρήγορα στήνονται νέα “πρωτόκολλα”».

INFO: Οι προτάσεις του Αριστείδη Αντονά στην Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής
της Βενετίας παρουσιάζονται
έως 23 Νοεμβρίου