[Ανάλυση] Ο συμβολισμός και οι φόβοι

Το βασικό προεκλογικό βίντεο του Ταγίπ Ερντογάν είχε διάρκεια τριών λεπτών. Ηλικιωµένοι κρατώντας στα χέρια τους ένα προφανώς ιερό αντικείµενο τυλιγµένο σε πανί – όπως µεταφέρονται δηλαδή τα αντίτυπα του Κορανίου – ξεκινούσαν από χωριά και πόλεις για να φθάσουν στις πύλες του Τσανκάγια, του τουρκικού προεδρικού µεγάρου. Εκεί ξετύλιγαν το πανί και αποκαλυπτόταν ότι περιείχαν τα χρυσά αστέρια του προεδρικού εµβλήµατος. Ο συµβολισµός ήταν ξεκάθαρος: η παλιά γενιά που φυλάσσει τα σύµβολα του παρελθόντος µεγαλείου περνά τους ανεκτίµητους θησαυρούς της στην επόµενη γενιά – δηλαδή στον Ερντογάν, ο οποίος στην τελευταία σκηνή βάζει ο ίδιος το τελευταίο αστέρι στο προεδρικό έµβληµα στις πύλες του Τσανκάγια. Για τους επικριτές του 60χρονου Ερντογάν, το βίντεο αυτό συµπυκνώνει τους χειρότερους φόβους τους: ότι ο πολιτικός που εµφανίζεται ως σύγχρονος σουλτάνος σκοπεύει να αποµακρύνει και άλλο την Τουρκία από τον κοσµικό χαρακτήρα που της έδωσε ο Κεµάλ Ατατούρκ.

Το σίγουρο είναι ότι θα προσπαθήσει να ενισχύσει τις εξουσίες του – και µάλιστα χωρίς όριο. Οπως δήλωσε πρόσφατα ο ίδιος στους «Νιου Γιορκ Τάιµς»: «Στο Σύνταγµά µας δεν υπάρχει άρθρο που να περιορίζει τη δράση του προέδρου». Γνωρίζοντας ότι η πλειοψηφία των συντηρητικών τούρκων πολιτών που είδαν το βιοτικό τους επίπεδο να ανεβαίνει στα 11 χρόνια της εξουσίας του τού δίνει λευκή επιταγή – παρά τα σκάνδαλα και την άκρατη βία µε την οποία αντιµετώπισε τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις -, ο Ερντογάν ελπίζει να γίνει ο µακροβιότερος ηγέτης µετά τον Μουσταφά Κεµάλ και να παραµείνει στην προεδρία για άλλα 10 χρόνια, ώστε να είναι ο ηγέτης της χώρας στην 100ή επέτειο από τη δηµιουργία της Τουρκικής Δηµοκρατίας το 2023.

Οµως, στην ίδια συνέντευξη ο Ερντογάν αποκάλυψε ότι πλέον, λόγω των πολλών διαφωνιών που υπάρχουν για το θέµα της Συρίας, του Ιράκ, των Κούρδων και της Αιγύπτου, δεν µιλά απευθείας µε τον αµερικανό πρόεδρο Μπαράκ Οµπάµα – σύµφωνα µε πληροφορίες, ο Οµπάµα δεν απαντά στα επανειληµµένα τηλεφωνήµατα του τούρκου πρωθυπουργού. Και οι ευρωπαίοι ηγέτες δεν είναι πιο θερµοί, ιδιαίτερα µάλιστα µετά την περυσινή άνοιξη και τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων στο πάρκο Γκεζί. Η Δύση αυτήν τη στιγµή βλέπει τον Ερντογάν, ο οποίος δεν έκρυψε τη συµπάθειά του στη Μουσουλµανική Αδελφότητα της Αιγύπτου και στον ανατραπέντα ισλαµιστή πρόεδρο Μοχάµεντ Μόρσι ούτε στιγµή, ως «µαύρο πρόβατο». Και εκείνος, προκειµένου να κερδίσει το εσωτερικό παιχνίδι, υιοθέτησε µια αυταρχική στάση που ουσιαστικά υπονόµευσε τον σηµαντικό ρόλο που ονειρευόταν µαζί µε τον υπουργό Εξωτερικών του Αχµέτ Νταβούτογλου ότι µπορούσε να παίξει η Αγκυρα ως περιφερειακή δύναµη. Το αν, ως πρόεδρος πλέον, θα αναµορφώσει την πολιτική του µένει να το δούµε. Ούτως ή άλλως, µέχρι σήµερα ο «ανθεκτικός Ερντογάν», όπως τον αποκαλεί ο τουρκικός Τύπος, έχει δείξει ότι διαθέτει αρκετά πρόσωπα…