Γιάννης Ζουγανέλης: «Οι Ελληνες δεν πρέπει να νιώθουμε υπάλληλοι»

«Οι τουλάχιστον 20.000 θεατές που ήρθαν τις δύο εκείνες ημέρες στην Επίδαυρο και χειροκρότησαν μετά το τέλος κάθε παράστασης, δεν χειροκροτούσαν εμάς. Χειροκροτούσαν για να δείξουν ότι υπάρχει επικοινωνία με κάτι ανώτερο, που είναι το θέατρο». Ο Γιάννης Ζουγανέλης, ο Αισχύλος του Γιάννη Κακλέα στους αριστοφανικούς «Βατράχους» που καταχειροκροτήθηκαν το περασμένο Σαββατοκύριακο στο αρχαίο θέατρο του Ασκληπιείου, αποκωδικοποιεί την αντίδραση των θεατών. «Ο κόσμος μας έχει ανάγκη να επικοινωνήσει με κάτι ανώτερο. Εχει αισθανθεί την έλλειψη επικοινωνίας μέσα από τον πολιτισμό, ο οποίος έχει περιέλθει σε τέταρτη, μη σου πω σε πέμπτη μοίρα αυτή την περίοδο με ευθύνη των πολιτικών. Και για τούτο το θέατρο προσλαμβάνει διαστάσεις πολιτικής πράξης» λέει από τον τόπο του, τη Μύκονο σε μια ανάπαυλα των παραστάσεων ο Ζουγανέλης.

Στέκεται λίγο ακόμη στο  χειροκρότημα, δίνοντας και μια άλλη ερμηνεία: «Ο κόσμος χειροκροτούσε διότι σεβαστήκαμε το κείμενο κι εκείνους που ήρθαν». Και συνεχίζει χειμαρρώδης. «Οι ψευτοεξουσιάζοντες έχουν αντιληφθεί ότι ο πολιτισμός κάνει τον πολίτη οξυδερκέστατο και φροντίζουν να τον υποβαθμίσουν».

Αλλά δεν εντοπίζει μόνο εκεί τον θετικό αντίκτυπο της συγκεκριμένης παραγωγής. «Το εθνικό θέατρο είναι ένας από τους λόγους. Τιμά την ιστορία του. Μερίδιο στην επιτυχία πρέπει να αναγνωριστεί και στον Σωτήρη Χατζάκη, τον καλλιτεχνικό διευθυντή του. Καταλυτική η σκηνοθεσία. Ο Γιάννης Κακλέας εργάστηκε σκληρά χωρίς να βασιστεί στις ευκολίες της υποτιθέμενης αριστοφανικής έκφρασης, δηλαδή δεν προσεγγίσαμε το έργο του Αριστοφάνη σαν μια απλή κωμωδία χρησιμοποιώντας επικαιρικά κόλπα. Είχε για θεμέλιο το διαχρονικό και όχι το ευκαιριακό».

Αλλά και η επιλογή των ηθοποιών, ακόμα και εκείνων που δεν είναι σε πρώτο πλάνο, αποτελεί συστατικό που συνέβαλε – κατά τον Ζουγανέλη – για να καταχωριστεί το έργο ως καλλιτεχνικό γεγονός (και εισπρακτικά) της πρόσφατης διετίας.

«Μιλώ για ανθρώπους, όπως ο Μπιμπίλας, ο Πατσικάς, η Μαρία Κωνσταντάκη και άλλους που δεν φαίνονται, αλλά εργάστηκαν σκληρά και αφέθηκαν στην μπαγκέτα του Κακλέα που μας ενέπνευσε στρατιωτική πειθαρχία, χάρη στην οποία ουδείς ξεχώρισε, διαμορφώνοντας μια συμπαγή εικόνα». Η μια κουβέντα σκαλοπάτι για την επόμενη. «Αποδεικνύουμε οι Ελληνες ότι καθένας στον τομέα του δημιουργούμε και ταυτόχρονα γίνεται αντιληπτό ότι όσο μεμψιμοιρούμε, με αφορμή την κρίση, δεν καταφέρνουμε τίποτα. Εφόσον δημιουργούμε θα ανταμειφθούμε. Δεν πρέπει να νιώθουμε υπάλληλοι. Η υπαλληλική νοοτροπία φέρνει την κρίση, επιβιώνει από την έλλειψη παιδείας, που ξεκινάει από τα σπίτια μας, και εντέλει αποτυπώνεται με το έλλειμμα αντίδρασης  σε ό,τι συμβαίνει».

Στη διαφιλονικία Ευριπίδη – Αισχύλου για το ποιος θα έχει την πρωτοκαθεδρία στον Κάτω Κόσμο, οι θεατές των δύο παραστάσεων απένειμαν τα εύσημα στον Ζουγανέλη και διότι τον είδαν να αποδίδει τους στίχους των ποιητών στη νοηματική (γόνος κωφών ο ίδιος). Η αντίδραση, ως προς το μέγεθός της, τον ξάφνιασε. «Δεν περίμενα τέτοια αποδοχή. Τρέφω μεγάλο σεβασμό στα αρχαιοελληνικά κείμενα και προσπαθώ να αποδώσω τον λόγο, την ουσία και την αλήθεια του» λέει.

Δεν εκμεταλλεύτηκε τη δύναμη της τηλεοπτικής εικόνας του, ισχυρίζεται. Θέατρο, τηλεόραση, κινηματογράφος, είναι ξεκάθαρα οριοθετημένοι χώροι στο μυαλό του. «Κάποιοι βλέπουν τη ζωή συγκριτικά για διάφορους λόγους, ενώ δεν είναι έτσι» υποστηρίζει και αναφερόμενος στους δεσμούς του με την αρχαία δραματουργία, φωτίζει μια άγνωστη πτυχή της ζωής του.

«Είμαι φανατικός της αρχαιοελληνικής ποίησης από μικρός και το οφείλω στη μητέρα μου. Σκέψου ότι η μητέρα μου – είναι κωφή και επομένως αγράμματη γυναίκα – διαισθανόταν πώς μπορεί να επιδράσει σε ένα παιδί το αρχαίο θέατρο και για να με μυήσει  στην ποίηση των αρχαίων τραγωδών με πήγε – παιδί εγώ 6 – 7 ετών τότε – στην Επίδαυρο και είδαμε τον “Προμηθέα δεσμώτη” με τον Μινωτή. Αντί να με πάει στην Παναγία της Τήνου, με πήγε στην Επίδαυρο κατ’ αρχήν. Και διότι αισθανόταν πως  λόγω του αρχαίου ιερού το μέρος είχε ιαματική ενέργεια».

Στη συστολή απέναντι στο άγνωστο αποδίδει την αρχικώς διστακτική στάση του σκηνοθέτη στο πρόσωπό του. «Πρώτη φορά συνεργαστήκαμε, δεν με ξέρει, αλλά δεν έχω αυθαιρετήσει ποτέ στη ζωή μου, στο θέατρο».

H ερχόμενη θεατρική σεζόν θα τον βρει  στην πολιτική σάτιρα «Πράματα και θάματα» του Θοδωρή Αθερίδη που θα συνεχίσει παραστάσεις το φθινόπωρο («Μικρό Παλλάς»), ενώ την άνοιξη θα συμμετέχει στο «Βίκτωρ Βικτόρια» του Δημήτρη Λιγνάδη με τους Μαρία Ναυπλιώτου, Αλέξη Γεωργούλη.