Φεστιβάλ νέων: Καλλιτέχνες χωρίς σύνορα στη Σάμο

Στα σύνορα της Ευρώπης με την Ασία. Μόλις οκτακόσια μέτρα μακριά από τις ακτές της Τουρκίας. Εκεί βρίσκεται η Σάμος. Ενα νησί ακριτικό του Ανατολικού Αιγαίου που για πέμπτο συνεχόμενο καλοκαίρι με πρωτοβουλία του ελληνογερμανικού πολιτιστικού ιδρύματος Schwarz Foundation και την υποστήριξη πρεσβειών, ιδρυμάτων και του Δήμου Σάμου λειτουργεί ως τόπος συνάντησης διεθνούς φήμης καλλιτεχνών. Ως ένα δημιουργικό χωνευτήρι που έστω προσωρινά βάζει στην άκρη τις πολιτικές εντάσεις και άλυτες διαφορές και από το οποίο δεν λείπει ούτε η μουσική από πολυβραβευμένους εκπροσώπους του είδους ούτε οι πολυσυλλεκτικές εικαστικές δράσεις και οι θεατρικές παραστάσεις.

Απόψε το απόγευμα στο Αρχαίο Θέατρο του Πυθαγορείου υπότροφοι του Manhattan School of Music από την Κούβα και το Ισραήλ (οι πιανίστες Γουιλάνι Ντάριας και Γκάι Μίντους αντίστοιχα) ανοίγουν την πρώτη από τις επτά συνολικά ημέρες του Φεστιβάλ Νέων Καλλιτεχνών Σάμου (Samos Young Artists Festival). Τις επόμενες βραδιές εμφανίζονται, μεταξύ άλλων, η γερμανοβουλγάρα καλλιτέχνιδα των κρουστών Vivi Vassileva, το τρίο της Silke Avenhaus, της κορεάτισσας βιολίστριας Jeyhe Lee και του τούρκου τσελίστα Dorukhan Doruk. Το Φεστιβάλ θα κλείσει στις 13 Αυγούστου με τραγουδιστές από το εργαστήρι όπερας της Κρατικής Οπερας της Βαυαρίας με τους οποίους θα συμπράξει η διεθνούς φήμης μεσόφωνος Στέλλα Ντουφεξή. Καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ είναι ο σπουδαίος βιολιστής Ντάνιελ Νόντελ, μέλος της Συμφωνικής Ορχήστρας της Βαυαρικής Ραδιοφωνίας.

Λίγες ημέρες αργότερα, από τις 16 έως τις 18 Αυγούστου, ηθοποιοί από τη Γερμανία, την Τουρκία και την Ελλάδα θα παρουσιάσουν μια παράσταση βασισμένη στις «Τρωάδες» του Ευριπίδη. Πρόκειται για μια συμπαραγωγή του Θεάτρου και της Φιλαρμονικής της Θουριγγίας και του Tiyatro Medresesi Şirince της Τουρκίας με τη συμμετοχή αποφοίτων της Σχολής του Εθνικού Θεάτρου της Αθήνας, σε μετάφραση του ομότιμου καθηγητή Αρχαιολογίας Ούλριχ Σιν και υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Μπέρνχαρντ Στένγκελε.

Βασικά ζητήματα του έργου, όπως και στο πρωτότυπο κείμενο του Ευριπίδη, είναι η αποξένωση, η προκατάληψη, οι αιτίες και οι συνέπειες των πολέμων, ιδωμένα όλα μέσα από τη γυναικεία οπτική. Το τελικό γερμανικό κείμενο της παράστασης, με αποσπάσματα που απαγγέλλονται συνοδεία μουσικών οργάνων στα ελληνικά και τουρκικά, ρίχνει φως στις σχέσεις των λαών της Μεσογείου και της Ανατολίας. Σχέσεις που στο πέρασμα των αιώνων αποδεικνύεται πως κατάφεραν να διατηρηθούν (και) μέσα από τη μουσική.

ΕΝΑ ΠΛΟΙΟ, ΔΥΟ ΧΩΡΕΣ. Ηδη από τις 20 Ιουλίου, στον εκθεσιακό χώρο Art Space Pythagorion παρουσιάζεται η πρώτη ατομική έκθεση της τουρκάλας Νεβίν Αλαντάγκ στην Ελλάδα με τίτλο «Borderine». Εμπνευσμένη από τη γεωγραφική τοποθεσία του νησιού και με βασικό άξονα της έκθεσης την αγαπημένη της έννοια των συνόρων  – γεωγραφικών και πολιτιστικών, κοινωνικών και ιδεολογικών, ορατών ή λιγότερο ορατών – η εικαστικός δημιούργησε μεταξύ άλλων ένα έργο βίντεο που δείχνει τα απόνερα ενός πλοίου όπως αυτά φαίνονται από το κατάστρωμα.

Η κάμερα μετατοπίζεται αργά πάνω από το νερό και περιστασιακά υψώνεται για να καταγράψει τον ορίζοντα, αποκαλύπτοντας έτσι όγκους ξηράς. Κατά διαστήματα, εμφανίζονται πλάνα από μια οθόνη που δείχνουν τη θέση του πλοίου στο GPS. Σύντομα ο θεατής καταλαβαίνει ότι το πλοίο ακολουθεί το θαλάσσιο σύνορο Ελλάδας – Τουρκίας και με αυτόν τον τρόπο το ίχνος από το αυλάκι που σχηματίζεται πίσω από το πλοίο απεικονίζει τη γραμμή των συνόρων όπως καθορίστηκε κάποτε από τους χαρτογράφους.

 Η έκθεση «Borderine» ωστόσο είναι ένα μόνο κομμάτι από το πολυσυλλεκτικό ψηφιδωτό πολιτισμού που φιλοξενείται στη Σάμο. Η Τουρκάλα Αλαντάγκ, ο Ισραηλινός Μίντους και ο Αργεντινός Γκαλάρντο μάς μίλησαν για την ελληνική φιλοξενία αλλά και για τις χώρες τους που βρίσκονται στην επικαιρότητα.