Η αόρατη μονάδα και ο νόμος που ξεχάστηκε

Οι περισσότεροι από αυτούς που θα καταφέρουν να φύγουν ζωντανοί από το πεζοδρόμια και να περάσουν το κατώφλι του ΟΚΑΝΑ, στην καλύτερη των περιπτώσεων θα παραμείνουν εκεί εφ’ όρου ζωής. Και παρότι ακόμη και ο νέος κανονισμός του ΟΚΑΝΑ δεν προβλέπει την πλήρη απεξάρτηση, υπάρχει η ειδική υπηρεσία της επανένταξης. Αυτό ήταν το επόμενο τμήμα που επισκέφθηκαν «ΤΑ ΝΕΑ». «Είναι η πρώτη φορά που έρχεται κάποιος δημοσιογράφος εδώ» μου λέει με επιφύλαξη και ενθουσιασμό η ψυχολόγος Δέσποινα Βελέντζα. Αν και η μονάδα αυτή έχει αναλάβει τον νευραλγικό ρόλο να προετοιμάζει τους ανθρώπους για την έξοδό τους στην πραγματική ζωή, για κάποιους είναι σαν… αόρατη.

Η μονάδα κοινωνικής επανένταξης είναι ένα πρόγραμμα στεγνό, που σημαίνει ότι όσοι προσέρχονται σε αυτό έχουν σταματήσει όχι απλώς να παίρνουν ναρκωτικά αλλά έχουν βρει τη δύναμη να διακόψουν και το υποκατάστατο του ΟΚΑΝΑ, να μηδενίσουν όπως λένε. Εκτός από αυτούς, μπορούν να προσέλθουν και να ζητήσουν βοήθεια άτομα από το κέντρο υποδοχής όπου πηγαίνει κάποιος που έχει διακόψει μόνος του την ηρωίνη και θέλει να μπει σε πρόγραμμα κοινωνικής επανένταξης. «Μπορεί επίσης να έχουν βρεθεί σε πρόγραμμα απεξάρτησης, αλλά τελειώνοντας να μην αισθάνονται ασφαλείς, άρα έρχονται σε εμάς» εξηγεί η κυρία Βελέντζα. Επίσης, λειτουργεί πρόγραμμα χαμηλής χορήγησης στο οποίο εντάσσονται θεραπευμένοι που παίρνουν πολύ μικρές ποσότητες μεθαδόνης ή βουπρενορφίνης (χάπι) και έχουν στόχο να μηδενίσουν και να περάσουν στην επόμενη φάση που είναι η κοινωνική επανένταξη.

Στο πλαίσιο της κοινωνικοποίησης γίνεται επαγγελματικός προσανατολισμός μέσω τεχνικών αυτογνωσίας. Και φυσικά όλα αυτά σε συνεργασία με φορείς για εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση μέσω του Εξειδικευμένου Κέντρου Κοινωνικής και Επαγγελματικής Ενταξης (ΕΚΕ) του ΟΚΑΝΑ. «Εχουμε συνεργασία και με τον ΟΑΕΔ για άτομα που ανήκουν σε ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες» λέει η κυρία Βελέντζα.

Το παλαιό μοντέλο. Σε αυτό το μοντέλο, δηλαδή της πλήρους απεξάρτησης, βασίζονται και οι κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), η χώρα μας όμως ακολουθεί για τη διαχείριση της εξάρτησης από οπιοειδή την υπουργική απόφαση του 2002 με τις επιστημονικές οδηγίες του 1999 και την υπογραφή τού τότε υπουργού Υγείας Δημήτρη Κρεμαστινού.

«Αν οι οδηγίες έχουν αλλάξει, ο ΟΚΑΝΑ θα ήταν υποχρεωμένος να έχει ενημερώσει τη Βουλή» λέει ο κ. Κρεμαστινός, υπεύθυνος Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής. Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο και σύνθετο έργο η απεξάρτηση. Μάλιστα για να εφαρμοστούν τέτοιου είδους οδηγίες χρειάζεται αναμόρφωση ολόκληρου του συστήματος. Στην προκειμένη περίπτωση όμως δεν εφαρμόζονται ούτε οι υπάρχοντες νόμοι αναφέρει ο κ. Κρεμαστινός. «Σήμερα δεν εφαρμόζεται ούτε ο νόμος του 2002, ο οποίος προβλέπει κάθε τρεις μήνες συνάντηση των έξι αρμόδιων υπουργών – όπως Δημόσιας Τάξης, Οικονομικών κ.λπ. – καθώς ο ΟΚΑΝΑ είναι οργανισμός καταπολέμησης των ναρκωτικών, δεν είναι μόνο η ιατρική του πλευρά. Και έτσι δημιουργούνται πολλά προβλήματα. Επίσης, ούτε ο εθνικός συντονιστής φαίνεται να έχει αναλάβει κάποια δράση…» λέει ο κ. Κρεμαστινός.

Οικονομική αιμορραγία. Πάντως, ακόμη και υπό αυτές τις περιοριστικές συνθήκες με τους εργαζομένους να τρέχουν από μονάδα σε μονάδα καθημερινά και τους ασθενείς να περιμένουν τρία και πέντε χρόνια, ο ΟΚΑΝΑ ψυχορραγεί.

Οπως μας ενημερώνει ο Ευάγγελος Καφετζόπουλος, ο προϋπολογισμός του 2014 είναι 20,5 εκατ. ευρώ και έχουν ήδη τελειώσει. Μόνο το κόστος της μισθοδοσίας είναι 18,5 εκατ. ευρώ και οι εργαζόμενοι είχαν παραμείνει δίχως χρήματα από τον Ιανουάριο έως τον Απρίλιο. Την ίδια ώρα οι καθυστερήσεις αναμένεται να γιγαντωθούν καθώς χρειάζονται 28 εκατ. ευρώ για τις βασικές ανάγκες, δηλαδή όπως λειτουργεί τώρα.

Αγκάθι οι προσαγωγές
Ενα από τα πιο συχνά περιστατικά που παρακωλύουν και επιβαρύνουν το πρόγραμμα των γιατρών και την αντιμετώπιση των ασθενών είναι οι προσαγωγές που γίνονται από τους αστυνομικούς. «Αφήνω τη δουλειά μου για να τρέχω στη ΓΑΔΑ, επειδή ο αστυνομικός προσήγαγε άτομο με μεθαδόνη, το οποίο έχει βεβαίωση για την κατοχή της, αλλά ο αστυνομικός δεν ήθελε να τη δεχθεί. Του παίρνουν και το φάρμακο και αυτός παθαίνει στερητικά. Μπορώ να τον αφήσω στο κελί;» λέει η γιατρός Κατερίνα Καλύβα.