Τέσσερα σενάρια για τη Γάζα

Το Ισραήλ θα ολοκληρώσει την αποστολή της καταστροφής των τούνελ της Χαμάς στη Γάζα «με ή χωρίς εκεχειρία» διακήρυξε χθες ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, αγνοώντας τις διεθνείς πιέσεις για άμεση κατάπαυση του πυρός αλλά και τη διεθνή κατακραυγή για τον προχθεσινό βομβαρδισμό ενός σχολείου του ΟΗΕ με χιλιάδες άμαχους εκτοπισμένους στη Γάζα, που κόστισε τη ζωή σε 19 ανθρώπους.

Μία ημέρα αφότου καταδίκασε μεν το συμβάν αλλά χωρίς να κατονομάσει τον υπεύθυνο, ο Λευκός Οίκος δήλωσε χθες ότι υπάρχουν ελάχιστες αμφιβολίες για την ισραηλινή υπαιτιότητα και χαρακτήρισε τον βομβαρδισμό του σχολείου «εντελώς απαράδεκτο και απολύτως αδικαιολόγητο».

«Ο αριθμός των νεκρών αμάχων στη Γάζα είναι υπερβολικά υψηλός» προειδοποίησε το Πεντάγωνο το Ισραήλ. Παράλληλα, ωστόσο, αμερικανός αξιωματούχος αποκάλυψε χθες ότι η Ουάσιγκτον επέτρεψε τις τελευταίες εβδομάδες στο Ισραήλ να ανεφοδιαστεί σε χειροβομβίδες και όλμους από αμερικανικές οπλαποθήκες στην περιοχή. Είκοσι τέσσερις ημέρες μετά την έναρξη της επιχείρησης «Παρυφή Προστασίας», έπειτα από 1.422 νεκρούς Παλαιστινίους, οι περισσότεροι άμαχοι, και 59 νεκρούς Ισραηλινούς, οι περισσότεροι στρατιώτες, ο ισραηλινός στρατός εκτιμούσε χθες πως θα χρειαστεί αρκετές ακόμη ημέρες προκειμένου να καταστρέψει όλα τα τούνελ της Χαμάς και δεν απέκλειε κλιμάκωση της επιχείρησης – ήδη επιστρατεύθηκαν άλλοι 16.000 έφεδροι. Με τις διαπραγματεύσεις για την επίτευξη εκεχειρίας να συνεχίζονται μέσω Αιγύπτου αλλά το τέλμα να παραμένει, ο Τζον Ριντ κατέθεσε στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» τέσσερα πιθανά σενάρια για τη συνέχεια και τη λήξη (τουλάχιστον μέχρι νεωτέρας) της κρίσης.

1. Το σενάριο της μονομέρειας
Το Ισραήλ μπορεί να επιχειρήσει να συλλάβει ή να σκοτώσει όλους τους ηγέτες της Χαμάς, οι περισσότεροι από τους οποίους κρύβονται σήμερα. Μια τέτοια επιλογή όμως θα το έφερνε αντιμέτωπο με ακόμη δριμύτερη διεθνή κριτική, θα έθετε τους στρατιώτες του σε μεγαλύτερο κίνδυνο από ποτέ και θα το άφηνε υποχρεωμένο να ανακαταλάβει τη Γάζα, τουλάχιστον για μερικούς μήνες, μέχρις ότου συζητηθούν πιο βιώσιμες διευθετήσεις. Και το Ισραήλ δεν έχει πολλές πιθανότητες να αφανίσει ποτέ τη Χαμάς, ένα κίνημα με ισχυρό λαϊκό έρεισμα. Σε μια χαοτική μεταπολεμική Γάζα θα μπορούσαν να την αντικαταστήσουν ακόμη πιο σκληροπυρηνικοί τζιχαντιστές. Επιπλέον, μια ανακατάληψη της Γάζας μάλλον δεν θα έβρισκε σύμφωνη την πλειοψηφία του ισραηλινού πληθυσμού. 
Πιθανότητες 15%

2. Επιστροφή στο προηγούμενο στάτους κβο
Ο προηγούμενος πόλεμος του Ισραήλ με τη Χαμάς, το 2012, έληξε με μια συμφωνία εκεχειρίας η οποία προέβλεπε χαλάρωση του ισραηλινού αποκλεισμού της Γάζας. Σύντομα όμως επικράτησε η αμοιβαία καχυποψία. Το Ισραήλ περιόρισε εκ νέου τη ζώνη αλιείας της Γάζας και απαγόρευσε τις εισαγωγές κατασκευαστικών υλικών, έχοντας ανακαλύψει τούνελ κάτω από τα σύνορά του. Στον αποκλεισμό συμμετείχε μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του 2013 και η Αίγυπτος, καταστρέφοντας τα τούνελ μέσα από τα οποία εισήγε η Γάζα φθηνά καύσιμα και άλλα αγαθά. Η ανθρωπιστική κρίση επιδεινώθηκε. Πρώτη άρχισε να εκτοξεύει ρουκέτες η Ισλαμική Τζιχάντ, την άνοιξη την ακολούθησε η Χαμάς. Υπάρχουν πολλοί λόγοι να συνάγει κανείς πως μια απλή εκεχειρία δεν πρόκειται να αποτρέψει νέους πολέμους στο μέλλον.
Πιθανότητες 35%

3. Το σενάριο του Κοσόβου
Οι παλαιστινιακές πολιτικές οργανώσεις θέλουν μεγαλύτερη διεθνή εμπλοκή στη Γάζα. Η Χαμάς έχει προτείνει να κληθούν ο ΟΗΕ και οι «αδέσμευτες χώρες» να επιβλέψουν την κατασκευή ενός λιμένα, ενός αεροδρομίου και ενός νέου μεθοριακού σταθμού στο πέρασμα της Ράφα. Ο Μαχμούντ Αμπάς κάλεσε την Τετάρτη τον ΟΗΕ να αναλάβει μεγαλύτερο ρόλο στην «κάλυψη των επειγουσών αναγκών του λαού μας». Μια διεθνής δύναμη θα μπορούσε να αναλάβει την περιφρούρηση της ειρήνης στη Γάζα έπειτα από μια κατάπαυση του πυρός, όπως ακριβώς συνέβη μετά τον πόλεμο του Κοσόβου το 1999. Το Ισραήλ θα μπορούσε να συμφωνήσει σε κάποιας μορφής νέα διεθνή παρουσία στη Γάζα. Τρέφει όμως βαθιά δυσπιστία για τον ΟΗΕ και δεν πιστεύει σε ειρηνευτικές δυνάμεις υπό την αιγίδα του. 
Πιθανότητες 10%

4. Η λύση της ανοικοδόμησης
Ισραήλ και ΗΠΑ θα ήθελαν να δουν τη Χαμάς χωρίς ρουκέτες. Η Χαμάς θα μπορούσε να πειστεί αν λάμβανε και μπορούσε να παρουσιάσει στον δοκιμαζόμενο λαό της ισχυρά οικονομικά ανταλλάγματα. Η Χαμάς θέτει ως προϋποθέσεις της εκεχειρίας την άρση του ισραηλινοαιγυπτιακού αποκλεισμού και τη μεταπολεμική ανοικοδόμηση. Οι ΗΠΑ γνωρίζουν πως σε μια ειρηνευτική συμφωνία πρέπει να μπουν στο τραπέζι όλα τα ζητήματα της Γάζας. Αναλυτές στο ισραηλινό Ινστιτούτο Εθνικών Σπουδών Ασφαλείας αποκαλούν αυτή τη λύση «ανοικοδόμηση έναντι αποστρατιωτικοποίησης» και επισημαίνουν πως το Ισραήλ έχει συμφέρον να βελτιώσει το βιοτικό επίπεδο στη Γάζα προκειμένου να αυξήσει, για τη Χαμάς, το κόστος παραβίασης της οποιασδήποτε εκεχειρίας. Είναι μία λύση που ωφελεί και τις δύο πλευρές, αλλά ο διάβολος θα είναι κρυμμένος στη διαπραγμάτευση των λεπτομερειών της.  
Πιθανότητες 40%

Ανθρωπιστικά διαλείμματα
Εκκληση για καθημερινά «ανθρωπιστικά διαλείμματα» στη Λωρίδα της Γάζας έως ότου επιτευχθεί κάποια συμφωνία εκεχειρίας κάνει η επικεφαλής των ανθρωπιστικών επιχειρήσεων του ΟΗΕ Νάβι Πιλάι, επισημαίνοντας την απελπιστική κατάσταση των αμάχων.