Ο πρόεδρος που έγινε παρίας μέσα σε δύο εβδομάδες

Τον Οκτώβριο του 2013 το περιοδικό «Forbes» περιέγραφε τον Βλαντίμιρ Πούτιν ως «τον ισχυρότερο πολιτικό στον κόσμο». Η διπλωματική στρατηγική του στο ζήτημα της Συρίας χαιρετιζόταν ομόφωνα. Οι σχολιαστές μιλούσαν τότε για έναν «ικανό ηγέτη», έναν δεινό σκακιστή, έναν πραγματιστή αρχηγό κράτους που ήθελε να αποκαταστήσει την ισχύ της χώρας του. Και έπειτα ξέσπασε η κρίση στην Ουκρανία.

Μαζί με τη νέα αυτή κρίση επανήλθε και μία ψυχροπολεμικού τύπου σταθερά αυξανόμενη ένταση στις σχέσεις  Δύσης – Ρωσίας. Ακόμη και μετά την προσάρτηση της Κριμαίας στη Ρωσία, όμως, ακόμη και μετά την εξέγερση των φιλορώσων αυτονομιστών στην Ανατολική Ουκρανία, ακόμη και μετά τους πρώτους γύρους των τιμωρητικών κυρώσεων εις βάρος της Μόσχας για τη στήριξη που τους παρέχει, ο Πούτιν παρέμενε συνομιλητής. Και έπειτα, στις 17 Ιουλίου, ένας ρωσικής κατασκευής πύραυλος κατέρριψε στην Ανατολική Ουκρανία ένα Boeing των Μαλαισιανών Αερογραμμών με 298 επιβαίνοντες. Και μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες ο Πούτιν πέρασε από το καθεστώς του συνομιλητή στο καθεστώς του παρία.

Ο κόσμος ολόκληρος παρακολούθησε τον ασεβή τρόπο με τον οποίο αντιμετώπισαν οι αυτονομιστές τους νεκρούς. Παράλληλα άκουγε – και εξακολουθεί να ακούει – τόσο τους διασώστες όσο και τους διεθνείς απεσταλμένους να καταγγέλλουν κάθε λογής εμπόδια στο έργο τους και να εγείρουν υποψίες αλλοίωσης στοιχείων στον τόπο του εγκλήματος. Χρειάστηκαν έξι ολόκληρες ημέρες για να αρχίσουν να φτάνουν οι πρώτες σοροί στην Ολλανδία, στη χώρα που θρηνεί τους περισσότερους νεκρούς. Στο μεταξύ οι ΗΠΑ είχαν πια αποφανθεί ότι ο επίμαχος πύραυλος είχε μεταφερθεί στην Ανατολική Ουκρανία από τη Ρωσία και εκτοξεύτηκε από τους αυτονομιστές, που ενδεχομένως να πέρασαν το Boeing για ουκρανικό μαχητικό. Οι τόνοι της Ουάσιγκτον και της Ευρώπης ανέβηκαν. Στον κόσμο της ρεαλπολιτίκ, ωστόσο, ΗΠΑ και ΕΕ είδαν παράλληλα την κατάρριψη του μαλαισιανού αεροσκάφους ως μια ευκαιρία για τον Πούτιν να πάρει αποστάσεις από τους αυτονομιστές και να σφραγίσει τα σύνορα.

Τις πρώτες πρωινές ώρες της 21ης Ιουλίου ο Πούτιν εμφανίστηκε στην τηλεόραση κουρασμένος, ωχρός και ασυνήθιστα νευρικός. Ηταν μια σπάνια για αυτόν στιγμή αβεβαιότητας. Την επομένη όμως πέρασε στην αντεπίθεση. Είπε βέβαια ότι θα αξιοποιήσει την επιρροή της Ρωσίας στους αντάρτες, παράλληλα όμως εξαπέλυσε έναν φιλιππικό εναντίον της Δύσης, επιρρίπτοντας την ευθύνη για την τραγωδία στους «φασίστες» που έχει εγκαταστήσει στο Κίεβο. Κατά πολλούς, ήταν εκείνη ακριβώς την ημέρα που ο ρώσος πρόεδρος πέρασε το σημείο της μη επιστροφής.

Ο Πούτιν μοιάζει πια απρόθυμος ή ανήμπορος να αλλάξει μια στρατηγική που έχει κάνει τη δημοτικότητά του στη Ρωσία να σπάσει κάθε ρεκόρ, ιδιαίτερα μετά το κύμα πατριωτικής ζέσης που πυροδότησε η προσάρτηση της Κριμαίας. Οπως σημείωσε η «Μοντ», μάλιστα, «δείχνει να κλίνει προς την επιτάχυνση της αποσταθεροποίησης της Ουκρανίας. Από την κατάρριψη του Boeing και εξής, το Κρεμλίνο ενισχύει σταθερά τις μεταφορές όπλων και αυτονομιστών προς την Ανατολική Ουκρανία. Σύμφωνα με το Πεντάγωνο, πέντε αεροσκάφη έχουν καταρριφθεί από τους αντάρτες το τελευταίο δεκαήμερο – συμπεριλαμβανομένης της μαλαισιανής πτήσης MH17». Η ΕΕ δεν είχε πλέον την πολυτέλεια του διχασμού στον οποίο είχε αφεθεί τους τελευταίους μήνες. Συμπαρατασσόμενη πλήρως με τις ΗΠΑ, υιοθέτησε την Τρίτη έναν νέο γύρο βαρύτατων κυρώσεων που βάζει για πρώτη φορά στο στόχαστρο ολόκληρους τομείς της ρωσικής οικονομίας – ενεργειακό, αμυντικό και χρηματοπιστωτικό.