Μαστίγιο, καρότο και ένα μυστικό σχέδιο

Οχι. Η απόφαση της Ανγκελα Μέρκελ για την επιβολή σκληρών κυρώσεων εις βάρος της Ρωσίας δεν οφείλεται σε ξαφνική επιφοίτηση μετά τη συντριβή της πτήσης Μ17 πριν δύο εβδομάδες. Από τον περασμένο Μάρτιο η γερμανίδα καγκελάριος φαίνεται να έχει εγκαταλείψει τη διστακτική στάση της απέναντι στις στενότερες σχέσεις της Ουκρανίας με την ΕΕ, δηλαδή μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία. Εκτοτε, η πιο ισχυρή ηγέτις της Ευρώπης, σύμφωνα με τους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», εργάζεται νυχθημερόν προκειμένου να πείσει τρία διαφορετικά ακροατήρια.

Το πρώτο ήταν ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν. Το δεύτερο οι 6.200 γερμανικές επιχειρήσεις που κάνουν την Γερμανία μακράν τον πιο σημαντικό εμπορικό εταίρο της Ρωσίας, και τους οποίους η Μέρκελ είχε αρχίσει να ενημερώνει τον τελευταίο καιρό ότι θα χρειασθεί να κάνουν θυσίες. Και το τρίτο ήταν οι εταίροι του Βερολίνου, κυρίως η Βρετανία, η Γαλλία και η Ιταλία, που έχουν τα δικά τους οικονομικά συμφέροντα όσον αφορά τη Μόσχα και πολύ δύσκολα φαίνεται ότι θα πείθονταν. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στις αλλεπάλληλες τηλεφωνικές συνομιλίες που είχε με τον Πούτιν τους τελευταίους μήνες – στην ουσία ήταν η μοναδική δυτική ηγέτις που είχε ανοικτή επικοινωνία μαζί του – το βασικό της μήνυμα ήταν ότι η Ευρώπη δεν θα έμενε άπραγη.

Το ίδιο μήνυμα έστειλε και προς τους γερμανούς επιχειρηματίες, προσθέτοντας σε αυτούς ότι θα έπρεπε να είναι έτοιμοι για θυσίες. Το πιο δύσκολο από όλα όμως ήταν να πείσει τους άλλους ηγέτες. Η τραγωδία του μαλαισιανού αεροσκάφους αποδείχθηκε τελικά το κρίσιμο σημείο.

Ομως παρά την επιβολή των σκληρών κυρώσεων η Μέρκελ φαίνεται ότι δρα και παρασκηνιακά. Χθεσινό δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας «Ιντιπέντεντ» αναφέρει μυστικό σχέδιο το οποίο συζητά Βερολίνο και Μόσχα εδώ και μήνες, προκειμένου να βρεθεί ειρηνική λύση στην διεθνή κρίση σχετικά με την Ουκρανία. Οι δύο ηγέτες έχουν συνομιλήσει, βάσει του δημοσιεύματος, αρκετές φορές για το σχέδιο το οποίο έχει δύο βασικούς στόχους: τη σταθεροποίηση των συνόρων της Ουκρανίας και την παροχή βοήθειας στην χώρα, ιδιαίτερα μια νέα ενεργειακή συμφωνία που θα εξασφαλίζει την επάρκεια των ποσοτήτων φυσικού αερίου που χρειάζεται.

Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι Ρώσοι θα δεχθούν τη συμφωνία εάν προβλέπει ότι η διεθνής κοινότητα θα αναγνωρίσει την ανεξαρτησία της Κριμαίας και την προσάρτησή της στη Ρωσία, μια κίνηση που θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολο να γίνει αποδεκτή.

Αξιωματούχοι που έχουν γνώση της εξέλιξης των συνομιλιών ισχυρίζονται ότι το πρώτο μέρος του σταθεροποιητικού σχεδίου απαιτεί από τη Ρωσία να αποσύρει την οικονομική και στρατιωτική της υποστήριξη στους ρωσόφωνους αυτονομιστές στην Ανατολική Ουκρανία. Στην περιοχή πάντως θα δοθεί λίγη περισσότερη αυτονομία. Ταυτόχρονα, ο ουκρανός πρόεδρος θα συμφωνήσει να μην υποβάλει αίτηση για την ένταξη της χώρας του στο ΝΑΤΟ. Ως αντάλλαγμα, ο πρόεδρος Πούτιν δεν θα μπλοκάρει ούτε θα αναμειχθεί στις νέες εμπορικές σχέσεις της Ουκρανίας με την ΕΕ, όπως προβλέπονται από συμφωνία που υπογράφηκε πριν από μερικές εβδομάδες.

Επίσης, θα υπογραφεί μια νέα μακροπρόθεσμη συμφωνία του Κιέβου με τη ρωσική Gazprom, την κρατική εταιρεία φυσικού αερίου, για μελλοντική παροχή αερίου και σταθεροποίηση των τιμών. Σήμερα, δεν υπάρχει τέτοια συμφωνία και τα αποθέματα αερίου της Ουκρανίας προβλέπεται ότι θα εξαντληθούν πριν από τον χειμώνα – κάτι που θα σημάνει οικονομική και κοινωνική καταστροφή. Βάσει πάντα του δημοσιεύματος της «Ιντιπέντεντ», η Ρωσία ως μέρος της συμφωνίας θα αποζημιώσει την Ουκρανία με πακέτο μερικών δισεκατομμυρίων δολαρίων επειδή το Κίεβο έχασε το ενοίκιο που έπαιρνε από τη Μόσχα για τους στόλους της στην Κριμαία και στο λιμάνι της Σεβαστούπολης.

Η ΚΑΤΑΡΡΙΨΗ. Αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι οι προσπάθειες της Μέρκελ να λειτουργήσει ως ενδιάμεσος ανάμεσα στον Πούτιν και τον ουκρανό πρόεδρο Πέτρο Ποροσένκο πάγωσαν μετά την κατάρριψη του μαλαισιανού αεροσκάφους. Ομως εξηγούν ότι «το γερμανικό ειρηνευτικό σχέδιο βρίσκεται ακόμα στο τραπέζι και είναι η μοναδική συμβιβαστική λύση. Οι διαπραγματεύσεις καθυστερούν λόγω της κατάληξης της πτήσης Μ17, όμως αναμένεται να ξαναρχίσουν μόλις ολοκληρωθεί η έρευνα στα συντρίμμια». Υποστηρίζουν μάλιστα ότι η συμφωνία «είναι προς όφελος όλων». Η Γερμανία έχει μια ειδική σχέση με τη Ρωσία και, όπως γράφουν οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», «οι γερμανοί διπλωμάτες θεωρούν τους Ρώσους σκληρούς και μυστικοπαθείς, όμως πιστεύουν ότι κρατάνε το λόγο τους». Στο δημοσίευμα, ευρωπαίοι αξιωματούχοι περιγράφουν πως οι διαφωνίες μεταξύ των χωρών – μελών της ΕΕ ήταν εμφανείς στις συζητήσεις στις Βρυξέλλες, όπου κάποιες φορές οι γερμανοί διπλωμάτες που έπαιρναν οδηγίες από το υπουργείο Εξωτερικών αντιτίθεντο στις κυρώσεις την ίδια ώρα που η Μέρκελ είχε αρχίσει να τις αποδέχεται σε διμερείς συζητήσεις της με άλλους ηγέτες.

Στη Γερμανία, η τραγωδία της πτήσης Μ17 φαίνεται ότι επηρέασε σημαντικά την κοινή γνώμη προς την κατεύθυνση μιας πιο σκληρής στάσης απέναντι στη Ρωσία. Αυτό έδωσε στην Ανγκελα Μέρκελ περισσότερο χώρο για πολιτικές μανούβρες. Κάτι που φαίνεται ότι ενισχύει τη θέση της ως γεωπολιτικής ηγέτιδας στην Ευρώπη.