«Η βλακεία δεν ήταν μόνο προϊόν του τόπου μας»

Το «καταστάλαγµα του βίου» του, όπως ο ίδιος ο Μάνος Χατζιδάκις το είχε καταγράψει στο «Βιογραφικό σε πρώτο προσωπικό» για την οµογενειακή εφηµερίδα «Νέος Κόσµος», µε αφορµή µια συναυλία µε έργα του, το 1980, στη Μελβούρνη, θεωρούνταν έκτοτε χαµένο. Το κείµενο, που καταλήγει στο 1975, τη χρονιά που σηµατοδοτεί το σάουντρακ για το «Faccia Di Spia», ολοκληρωνόταν µε τα «αδιαφορώ», «πιστεύω», «επιθυµώ», «περιφρονώ» του συνθέτη. Πρόσφατα βρέθηκε και στο πλαίσιο των δύο συναυλιών θα δει ξανά το φως:

«Γεννήθηκα στις 23 Οκτώβρη του ’25, στην Ξάνθη, τη διατηρητέα κι όχι την άλλη τη φριχτή που χτίστηκε μεταγενέστερα από τους μεταπολεμικούς της ενδοχώρας μετανάστες.

»Η μητέρα μου ήταν από την Αδριανούπολη και ο πατέρας μου απ’ την Κρήτη. Με φέραν το ’31 στην Αθήνα απ’ όπου έλαβα την Αττική παιδεία – όταν ακόμη υπήρχε στον τόπο μας και Αττική και Παιδεία.

»Είμαι λοιπόν γέννημα δύο ανθρώπων που δεν συνεργάστηκαν ποτέ, εκτός απ’ τη στιγμή που αποφάσισαν την κατασκευή μου. Γι’ αυτό και περιέχω μέσα μου όλες τις δυσκολίες του Θεού και όλες τις αντιθέσεις. Ομως η αστική μου συνείδηση, μαζί με τη θητεία μου την Ευρωπαϊκή, φέραν έν’ αποτέλεσμα εντυπωσιακό. Εγινα τόσο ομαλός, έτσι που οι γύρω μου να φαίνονται ως ανώμαλοι.

»Η κατοχική περίοδος μου συνειδητοποίησε πως δεν χρειαζόμουν τα μαθήματα της Μουσικής, γιατί με καθιστούσαν αισθηματικά ανάπηρο και ύπουλα μ’ απομάκρυναν απ’ τους αρχικούς μου στόχους που ήταν: Να διοχετευθώ, να επικοινωνήσω και να εξαφανιστώ. Γι’ αυτό και τα σταμάτησα ευθύς μετά την Κατοχή – σαν ήρθε η απελευθέρωση. Δεν σπούδασα σε Ωδείο και συνεπώς δεν μοιάζω φυσιογνωμικά με μέλος του γνωστού Πανελληνίου Μουσικού Συλλόγου.

»Ταξίδεψα πολύ. Κ’ αυτό με βοήθησε ν’ αντιληφθώ πως η βλακεία δεν ήταν μόνο προϊόν του τόπου μας αποκλειστικό, όπως περήφανα αποδεικνύουν συνεχώς οι Ελληνες σοβινιστές και οι ντόπιοι εθνικιστές. Ετσι ενισχύθηκε η έμφυτη ελληνικότητά μου και μίκραινε κατά πολύ ο ενθουσιασμός μου για τους αλλοδαπούς.

»Εγραψα μουσική για το Θέατρο, για τον Κινηματογράφο και τον Χορό. Παράλληλα έγραψα πολλά τραγούδια – δύο χιλιάδες μέχρι στιγμής – μέσ’ απ’ τα οποία ξεχωρίζω όλα όσα περιέχει αυτή μου η συναυλία.

»To 1966 βρέθηκα στην Αμερική, και επειδή χρωστούσα στην ελληνική Εφορία κάπου τριάμισι εκατομμύρια δραχμές, αναγκάστηκα να κατοικήσω εκεί ώσπου να τα εξοφλήσω.

»Εξόφλησα τα χρέη μου το ’72 κι’ επέστρεψα στην Αθήνα, για να κατασκευάσω το καφενείο με το όνομα “Πολύτροπο”. Ηρθε όμως ο τυφώνας που ονομάστηκε “Μεταπολίτευση” με τις σειρήνες των γηπέδων και των σφαιριστηρίων και τους χιλιάδες εκ των υστέρων αντιστασιακούς, που αγανακτισμένοι τραγουδούσαν τραγούδια ενάντια στη Δικτατορία, και που με αναγκάσανε να κλείσω το “Πολύτροπο”, μ’ ένα παθητικό περίπου πάλι των τριάμισι εκατομμυρίων. Μοιραίος αριθμός. Κι’ έτσι απ’ το ’75 αρχίζει μια διάσημη “εποχή μου”…»