Αγκάθι στο πλευρό του Πούτιν

Η απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης να επιδικάσει το ποσό – ρεκόρ των 50 δισ. δολ. σε μετόχους τού πάλαι ποτέ ρωσικού κραταιού πετρελαϊκού γίγαντα Yukos προκάλεσε παγκόσμια αίσθηση αφού πρόκειται για μια από τις μεγαλύτερες αποζημιώσεις στην ιστορία που καλείται να καταβάλει μια κυβέρνηση – σε αυτή την περίπτωση η Μόσχα.

Θα πληρώσει όμως τώρα η Ρωσία, ιδιαίτερα σε μια χρονική περίοδο όπου κινδυνεύει με ύφεση; Εχει να καταβάλει τόσο μεγάλο ποσό; Τι νομικά όπλα μπορεί ακόμη να χρησιμοποιήσει; Πού βρίσκεται σε όλη αυτή την υπόθεση ο πλουσιότερος κάποτε άνθρωπος στη Ρωσία και αντίπαλος του Πούτιν, Μιχαήλ Χοντορκόφσκι; Αυτά είναι μερικά μόνο από τα καίρια ερωτήματα που δημιουργούνται από την υπόθεση αυτή.

Το Διαιτητικό Δικαστήριο στη Χάγη επιδίκασε το ποσό αυτό ως αποζημίωση για απαλλοτρίωση περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας η οποία σήμερα δεν υπάρχει πια. Μπορεί το ποσό της αποζημίωσης να είναι λιγότερο από το μισό αυτού που ζητούσαν οι εν λόγω μέτοχοι (114 δισ. δολ), αλλά δεν παύει να παραμένει ιδιαίτερα υψηλό ακόμη και για τα παγκόσμια δεδομένα. Η Μόσχα άσκησε έφεση χρησιμοποιώντας κάθε νομικό μέσο που έχει τη διάθεσή της, γεγονός που σημαίνει ότι ύστερα από μια δεκαετία δικαστηρίων οι μέτοχοι -εάν δεν επέλθει κάποιος συμβιβασμός – κατά πάσα πιθανότητα θα πρέπει να συνεχίσουν να μάχονται για να λάβουν χρήματα.

Το δικαστήριο αποφάσισε ότι η Ρωσία θα πρέπει να καταβάλει αποζημίωση σε θυγατρικές της εταιρείας Group Menatep που έχει έδρα το Γιβραλτάρ. Πρόκειται για εταιρεία μέσω της οποίας ο πρόσφατα αποφυλακισθείς ολιγάρχης Μιχαήλ Χοντορκόφκι έλεγχε την πετρελαϊκή εταιρεία Yukos. Η Group Menatep σήμερα έχει τη μορφή της εταιρείας συμμετοχών GML και ο Χοντορκόφσκι – που δεν έχει συμμετάσχει στη συγκεκριμένη δικαστική διαμάχη – δεν είναι πια μέτοχος ούτε στην GML ούτε στη Yukos.

Ο Χοντορκόφσκι είχε συλληφθεί το 2003 και καταδικάστηκε το 2005 για κλοπή και φοροδιαφυγή. Η εταιρεία του που κάποτε είχε αξία 40 δισ. δολ. διαλύθηκε από τη Μόσχα σε κομμάτια και κρατικοποιήθηκε. Τα περισσότερα και τα πιο σημαντικά κομμάτια της κατέληξαν στον ενεργειακό κολοσσό Rosneft, ο οποίος διοικείται από τον Ιγκόρ Σετσίν που είναι στενός συνεργάτης του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν.

Μετά την απόφαση αυτή του Δικαστηρίου όμως έρχονται στο προσκήνιο πέντε τουλάχιστον μεγάλα ερωτήματα, καθώς πολλά είναι αυτά που διακυβεύονται όχι μόνο σε οικονομικό αλλά και σε πολιτικό επίπεδο.