Οι κρίσεις δείχνουν τα όρια της ισχύος των ΗΠΑ

Οταν ξεσπούν κρίσεις και συγκρούσεις ανά τον κόσμο, πολλοί είναι εκείνοι που στρέφονται προς τις Ηνωμένες Πολιτείες σε αναζήτηση κάποιας απάντησης. Ομως αυτό το καλοκαίρι των ταυτόχρονων συγκρούσεων, που οι απειλές για την ειρήνη πολλαπλασιάζονται από την Ευρώπη έως την Ασία και τη Μέση Ανατολή, ο Μπαράκ Ομπάμα μοιάζει με έναν συγκλονισμένο πρόεδρο που αδυνατεί να αντιμετωπίσει τόσες κρίσεις.

Οι σεισμογράφοι της Ουάσιγκτον καταγράφουν ανησυχητικά σημάδια. Λίγοι πρόεδροι των ΗΠΑ, τις τελευταίες δεκαετίες, έχουν αντιμετωπίσει μια παρόμοια σειρά κρίσεων, τις οποίες δεν έχουν προκαλέσει άμεσα οι ίδιοι. Οι Αμερικανοί πιστεύουν ακράδαντα ότι ο πρόεδρός τους πρέπει να διαμορφώνει τον κόσμο ανάλογα με τις προτιμήσεις του – όχι το αντίθετο.

ΟΙ ΕΜΠΕΙΡΟΙ. Ο Στρόουμπ Τάλμποτ, επικεφαλής του ινστιτούτου Brookings, ενός από τα πιο έγκυρα think tanks παγκοσμίως, διαπιστώνει «ιδιαίτερα ανησυχητικές» αναλογίες του φετινού καλοκαιριού με το καλοκαίρι του 1914, όταν ξέσπασε ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Ο βετεράνος γερουσιαστής Τζον ΜακΚέιν, γεράκι της εξωτερικής πολιτικής, δήλωσε πρόσφατα σε συνέντευξή του στο CNN ότι ποτέ δεν έχει δει τον κόσμο σε τέτοια «αναστάτωση» όπως σήμερα. Και η εφημερίδα «Γουόλ Στριτ Τζέρναλ» υποστήριξε την περασμένη εβδομάδα ότι «το εύρος της τωρινής αστάθειας δεν το έχουμε ξαναδεί από τα τέλη της δεκαετίας του ’70». Το 1979, με τον Τζίμι Κάρτερ στον Λευκό Οίκο, οι ΗΠΑ έχασαν τον σύμμαχο-κλειδί στη Μέση Ανατολή, τον σάχη της Περσίας, λόγω της ιρανικής επανάστασης και η Σοβιετική Ενωση εισέβαλε στο Αφγανιστάν.  

«Δεν πιστεύω ότι η καλύτερη αναλογία είναι με τη δεκαετία του ’70» λέει ο Ντάνιελ Πλέτκα, αντιπρόεδρος του συντηρητικού ινστιτούτου American Enterprise, ειδικός σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας. «Κοιτάζοντας πίσω, όλο αυτό μου θυμίζει την εποχή των πολέμων στη δεκαετία του ’30 και τα χρόνια πριν από τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο, το 1913 και το 1914. Υπάρχει τόση αστάθεια, τόσοι επιβλαβείς παράγοντες, τόσες αλυτρωτικές διεκδικήσεις, τόσα λίγα μέρη που επιθυμούν να υποστηρίξουν μια παγκόσμια δομή, ώστε ουσιαστικά δημιουργείται μια τεράστια πρόκληση για την ασφάλεια».

Στην Ουκρανία η κατάρριψη, ίσως ακούσια, της πτήσης των Μαλαισιανών Αερογραμμών στις 17 Ιουλίου δεν οδήγησε στο να σιγήσουν τα όπλα, αλλά σε κλιμάκωση των αντεγκλήσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας αλλά και των συγκρούσεων στο έδαφος. Ο νέος πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς στη Γάζα, που ξεκίνησε πριν από τρεις εβδομάδες, έχει οδηγήσει στον θάνατο περισσότερων από 1.000 Παλαιστινίων και 43 Ισραηλινών. Η βία στη Λιβύη – μια χώρα όπου οι ΗΠΑ συνέβαλαν στην ανατροπή του καθεστώτος το 2011 – έχει ξεφύγει από κάθε έλεγχο.

ΣΤΗ ΣΥΡΙΑ. Περισσότεροι από 160.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στον τριετή εμφύλιο πόλεμο στη Συρία, μια σύγκρουση στην οποία ο Μπαράκ Ομπάμα αρνείται να συμμετάσχει, παρότι τον Σεπτέμβριο του 2013 η στρατιωτική παρέμβαση σταμάτησε την τελευταία στιγμή. Στο κοντινό Ιράκ, η προέλαση των σουνιτών τζιχαντιστών ανάγκασε τις ΗΠΑ να στείλουν νέους στρατιωτικούς συμβούλους για να βοηθήσουν την κυβέρνηση του σιίτη Νούρι αλ Μαλίκι. Στο Αφγανιστάν, η προγραμματισμένη για τα τέλη του 2016 πλήρης απόσυρση των αμερικανών στρατιωτών φαίνεται ότι θα οδηγήσει σε αναζωπύρωση του πολέμου. Και στην περιοχή Ασίας – Ειρηνικού η Κίνα έχει εμπλακεί τους τελευταίους μήνες σε αψιμαχίες με χώρες όπως η Ιαπωνία, το Βιεντάμ και οι Φιλιππίνες για τον έλεγχο της περιοχής επιρροής της.

«Ζούμε σε έναν περίπλοκο κόσμο και μια δύσκολη εποχή» είπε ο Ομπάμα σε συνέντευξη Τύπου πριν από λίγες ημέρες. «Και καμία από αυτές τις προκλήσεις δεν έχει γρήγορες και εύκολες λύσεις. Ομως όλοι επιζητούν την αμερικανική ηγεσία. Ως επικεφαλής, είμαι βέβαιος ότι εάν διατηρήσουμε την υπομονή και την αποφασιστικότητά μας, θα ξεπεραστούν αυτές οι προκλήσεις».

Συνετός ο Ομπάμα
«Η φιλοσοφία του Ομπάμα είναι να προσπαθήσουμε να συνεργαστούμε με όσο το δυνατόν περισσότερους εταίρους και να μην αναλάβουμε το βάρος καμίας κρίσης μόνοι μας, όπως έκανε η κυβέρνηση Μπους, με πολύ αρνητικές επιπτώσεις για τις ΗΠΑ», εξηγεί ο Μπράιαν Κατούλις, ερευνητής στο Κέντρο Αμερικανικής Προόδου, χαρακτηρίζοντας την πολιτική του αμερικανού προέδρου «πραγματιστική, προσεκτική και συνετή».