Αυτοψία στον Ευαγγελισμό: Δώδεκα ώρες στον πανικό της εφημερίας

Η αναμονή κάποιων ασθενών φτάνει τις 8 ώρες. Σε μια γενική εφημερία δημόσιου νοσοκομείου δεν είναι καθόλου εύκολο να εξυπηρετηθεί κάποιος. Και δυστυχώς με τις απεργίες των γιατρών του ΕΟΠΥΥ τους τελευταίους μήνες, οι έλληνες ασθενείς «έμαθαν» ότι ακόμη και για γρατσουνιά «πάμε στην εφημερία να τελειώνουμε». Τουλάχιστον αυτό μου επισημαίνουν ασθενείς που βρίσκονταν το πρωί του περασμένου Σαββάτου στην αίθουσα αναμονής των Επειγόντων του Ευαγγελισμού.

«Ακολουθήστε μας σε μια γενική εφημερία να δείτε τι συμβαίνει στα δημόσια νοσοκομεία…». Η προτροπή διατυπώθηκε κατ’ επανάληψη από ειδικευόμενους – κυρίως – γιατρούς στον διάλογο των «ΝΕΩΝ» για το ΕΣΥ μέσω της ηλεκτρονικής έκδοσης της εφημερίδας στο www.tanea.gr. Το «γάντι» που έριξαν οι γιατροί με οδήγησε στην εφημερία του Ευαγγελισμού το περασμένο Σάββατο.

Η ώρα είναι 8 το πρωί. Ημουν στο τμήμα επείγοντων περιστατικών της Χειρουργικής. Μόλις είχε ξεκινήσει η εφημερία σε έναν ανοιχτό χώρο 120 τετραγωνικών χωρίς διαχωριστικά (μόνο κουρτίνες), όπου δεν υπήρχε κανένα παράθυρο να μπαίνει φως. Περιμετρικά 12 κρεβάτια για εξέταση και στη μέση τα γραφεία με τους υπολογιστές όπου οι γιατροί έγραφαν παραπεμπτικά για εξετάσεις. Στον χώρο ήταν δύο γιατροί υπεύθυνοι (διευθυντής και συντονιστής), οκτώ ειδικευόμενοι, τρεις νοσηλεύτριες και τρεις φοιτητές. Για τη συγκεκριμένη εφημερία ο νόμος προβλέπει στην κλινική να υπάρχουν 10 ειδικευόμενοι. Εγώ θα ακολουθούσα όσο πιο διακριτικά μπορούσα για όλη τη διάρκεια της εφημερίας του – δηλαδή 12 ώρες – τον Χρήστο Καμπουράκη, ειδικευόμενο χειρουργό στο τελευταίο έτος.

Μέχρι τις 10 το πρωί είχαν προσέλθει έξι ασθενείς με μικροτραυματισμούς. Εξυπηρετήθηκαν αμέσως. Οσο περνούσε η ώρα, η κατάσταση άρχισε να αλλάζει…

Η ώρα είναι 11 το πρωί. Ηρθε το πρώτο κρίσιμο περιστατικό. Τροχαίο από τα Καλύβια με 82χρονο οδηγό. Ολοι οι γιατροί έτρεξαν επάνω του. Για πότε τον εξέτασαν, του πήραν αίμα, τον έστειλαν για αξονική, πήραν τα αποτελέσματα, διέγνωσαν ρήξη ήπατος και σπλήνας, δεν πρόλαβα να το καταλάβω. Επρεπε να μπει αμέσως χειρουργείο, διαφορετικά δεν του έμεναν πολλές ώρες ζωής. Αυτό για τους γιατρούς σήμαινε ότι έπρεπε να φύγουν από την εφημερία οι δύο διευθυντές και ο πιο έμπειρος από τους ειδικευόμενους. Ακόμη δεν ξεκίνησαν και η εφημερία έμεινε με τρεις γιατρούς λιγότερους.

Το πρώτο περιστατικό που εξετάζει ο Χρήστος Καμπουράκης είναι ένας 22χρονος Ρουμάνος. Τον βρήκαν κυριολεκτικά πεταμένο σε μια χαράδρα κάτω από τις κεραίες του Υμηττού. Είχε τις αισθήσεις του, αλλά δεν μιλούσε σε κανέναν. Ο γιατρός τον πλησιάζει και του λέει κάτι ψιθυριστά. Εκείνος ανταποκρίνεται και αρχίζει και του μιλάει. Πλησιάζοντας κατάλαβα ότι μιλάνε ρουμανικά. Ο γιατρός προχώρησε γρήγορα με το επόμενο περιστατικό – έναν 45χρονο που είχε κοπεί από έλικα air-condition στο χέρι. Τον βάζει στη μοναδική ειδική μικρή αίθουσα που υπάρχει για τις μικροεπεμβάσεις και ξεκινά τα ράμματα. Του μιλάει συνέχεια. Του εξηγεί τι κάνει, πόση ώρα θα διαρκέσει η μικροεπέμβαση, τι θα πρέπει να προσέχει μετά και για πόσο καιρό, τι φάρμακα θα χρειαστεί… Εχω μετρήσει περί τα 40 ράμματα εσωτερικά και εξωτερικά. Σε εκείνη τη φάση όμως χρειάζεται εκτίμηση από ορθοπεδικό.
Οσο ο κ. Καμπουράκης κάνει τα ράμματα, ζητεί από τη νοσηλεύτρια να τον καλέσει. Ο ορθοπεδικός έρχεται σε 45 λεπτά. Ο Χρήστος το γνώριζε ότι μπορεί να έχει σοβαρά περιστατικά και να καθυστερήσει, αλλά το ρύθμισε σωστά. Σε δύο ώρες ο ασθενής είναι έτοιμος και πάει το σπίτι του. Εκείνη τη στιγμή μπαίνει μέσα μια νοσηλεύτρια. «Πάνω στην ώρα τελείωσες. Στη μεγάλη την αίθουσα μαζεύτηκαν περιστατικά» του λέει.  

Η ώρα είναι 2 το μεσημέρι.  Τα 12 κρεβάτια εξέτασης είναι γεμάτα και υπάρχει ένας ασθενής ξαπλωμένος σε φορείο. Οι γιατροί πλέον τρέχουν. Αλλος βλέπει ακτινογραφίες, άλλος παίρνει αίμα. Ευτυχώς οι περισσότερες διαδικασίες – στο συγκεκριμένο νοσοκομείο, όχι σε όλα – γίνονται αυτοματοποιημένες πλέον. Οι εξετάσεις γράφονται στον υπολογιστή και διαβιβάζονται απευθείας στο Ακτινολογικό ή το Αιματολογικό και τα αποτελέσματα έρχονται επίσης στο κομπιούτερ. Τα μπουκαλάκια με το αίμα μεταφέρονται με αεροβολίδες και οι γιατροί κερδίζουν πολύτιμο χρόνο. Σε άλλα νοσοκομεία χρέη μεταφορέων κάνουν οι συγγενείς των ασθενών.

«Ευτυχώς είναι καλοκαίρι και δεν έχει πολύ κόσμο Σάββατο στις εφημερίες» μου λέει ο γιατρός. Μέσα σε 10 λεπτά, όμως, το ΕΚΑΒ φέρνει ακόμη τρία φορεία με ασθενείς. Οπως μου εξηγεί ο Χρήστος Καμπουράκης, το κριτήριο για την προτεραιότητα που δίνουν στα περιστατικά δεν είναι ο πόνος που αναφέρει ο ασθενής, αλλά ο κίνδυνος ζωής. «Γι’ αυτό τα λένε και επείγοντα. Αυτό το κρίνουμε εμείς που παίρνουμε την ευθύνη για τις ζωές τους» μου λέει και αμέσως πηγαίνει προς έναν ηλικιωμένο που είναι ξαπλωμένος με μαυρισμένα μάτια. «Τι πάθατε;». «Τροχαίο». «Και μαύρισαν τα μάτια σας;». «Οχι, μπήκα ανάποδα σε μονόδρομο, χτύπησα ένα 25χρονο που ήταν σε μηχανάκι και με πλάκωσε στις μπουνιές».

Η ώρα είναι 3 το μεσημέρι. Φέρνουν έναν 59χρονο που έπεσε με το κεφάλι πάνω σε έναν βράχο στις 9.30 το πρωί. Τον διακόμισε το Λιμενικό από την Κύθνο και το ΕΚΑΒ στον Ευαγγελισμό. Ο Χρήστος Καμπουράκης τον εξετάζει με ψηλάφηση και του μιλάει. «Τι μέρα είναι; Ξέρεις πού βρίσκεσαι;». Είχε τραυματιστεί και στο κεφάλι και στο μάτι. Καλεί νευρολόγο και οφθαλμίατρο.

Υστερα από τέσσερις ώρες επιστρέφουν οι τρεις γιατροί από το χειρουργείο. Τα επεισόδια όμως από ασθενείς που θεωρούν ότι αδικούνται στην αναμονή είναι δεδομένα σε μια εφημερία και γνωστά στους γιατρούς. «Τι θα γίνει, ρε γιατρέ; Από τις 12 περιμένω να με δεις. Πονάει το στήθος μου σου λέω» φωνάζει εξαγριωμένος ένας 45χρονος. Ο γιατρός του λέει ότι μπορεί να περιμένει. Αυτός δεν σταματά. «Ελα εδώ και ζήτα συγγνώμη από τους ασθενείς του τροχαίου που πεθαίνουν. Επίσης, αν σου δώσουν αυτοί την προτεραιότητά τους, θα σε εξετάσω αμέσως». Φυσικά δεν τόλμησε ούτε να πλησιάσει. Αλλά πάλι δεν παραδέχθηκε ότι είχε άδικο. «Θα φωνάξω τους δημοσιογράφους και θα δεις εσύ» τον απείλησε.  

Η ώρα είναι 4 το μεσημέρι. Τα ασθενοφόρα συνεχίζουν να έρχονται. Ενας γιατρός φωνάζει «ρε παιδιά, ας ενημερώσει κάποιος το ΕΚΑΒ να σταματήσει να φέρνει περιστατικά. Θα πεθάνει κανένας άνθρωπος». Οπως ενημερώθηκα αργότερα από το ΕΚΑΒ, το Αττικόν, ο Ευαγγελισμός και το Σισμανόγλειο μοιράστηκαν τα 668 περιστατικά της εφημερίας του Σαββάτου, εκ των οποίων τα 204 πήγαν Ευαγγελισμό, δηλαδή όσα ακριβώς του αναλογούσαν αριθμητικά.

Η ώρα είναι 5 το απόγευμα. Ο Χρήστος Καμπουράκης δεν έχει κάνει διάλειμμα ούτε για καφέ ούτε για φαγητό… Μια κυρία διαμαρτύρεται πάνω στο φορείο, καθώς ο νευρολόγος είναι απασχολημένος με βαριά περιστατικά και παραμένει εκεί για δύο ώρες και για προληπτικούς λόγους που η ίδια δεν θέλει να καταλάβει. Σηκώνεται και φεύγει. Δεν είναι το μόνο περιστατικό που έφυγε μην αντέχοντας την αναμονή. «Αποχώρησε» γράφουν τουλάχιστον 6 παραπεμπτικά, καθώς φωνάζουν το όνομά τους και δεν τους βρίσκουν.

Η ώρα είναι 6 μ.μ. Τώρα στην αίθουσα βρίσκονται 18 ασθενείς και οι 11 γιατροί. Φέρνουν νέο τροχαίο. Η σύγκρουση ήταν τόσο σφοδρή, που ο νεαρός έχει πάθει σοκ. «Γιατρέ, θα πεθάνω;» ρωτάει τον Χρήστο Καμπουράκη. Αφού τον έχει εξετάσει, του κάνει πλάκα. Του λέει για το σήμα της Citroën που του έχει σημαδέψει με έγκαυμα το χέρι του, όταν άνοιξε ο αερόσακος. «Α, και ήθελα να κάνω τατουάζ» λέει ο ασθενής χαμογελώντας.

Τα περιστατικά άρχισαν να μειώνονται και τα φορεία να έρχονται πιο αραιά. Αργότερα, κατά τις 12 το βράδυ Σαββάτου θα γινόταν πάλι χαμός. Για μένα.

Οι γιατροί το λένε επαγγελματική ρουτίνα. Οταν η ώρα πήγε 8 μ.μ. ήρθε ο αντικαταστάτης του Χρήστου Καμπουράκη. Παρέδωσε όλους τους ασθενείς, ενημερώνοντας για κάθε λεπτομέρεια. Τον ακολούθησα μέχρι το γραφείο του. «Ωχ, ρε συ. Ακόμη μέρα είναι έξω». Δεν το έχει συνηθίσει. Πριν ξημερώσει πάει στο νοσοκομείο, αφότου βραδιάσει φεύγει. Την επόμενη ημέρα, για να ολοκληρώσει την 24ωρη εφημερία, θα έπρεπε να πάει στις 7 το πρωί της Κυριακής και για 12 ώρες να κάνει προγραμματισμένα χειρουργεία.

Η γενική εφημερία είναι δύο φορές τον μήνα και θεωρείται καλή. Οι εσωτερικές εφημερίες είναι περίπου 6 τον μήνα, όπου ξεκινάει στις 8 το πρωί της Δευτέρας για παράδειγμα και φεύγει στις 5 το απόγευμα της Τρίτης. «Αν βέβαια όλα πάνε ρολόι. Κάτι που δεν γίνεται ποτέ…». Ο Χρήστος Καμπουράκης θα πληρωθεί κάποιες, όχι όλες, από αυτές τις πολύωρες βάρδιες, περίπου έξι μήνες αργότερα.

Φεύγοντας, ανέβηκα στο μηχανάκι μου, έβαλα το κράνος, αλλά φοβόμουν – ύστερα από τόσους τραυματίες από τροχαία – να οδηγήσω. Πήγα σπίτι μου στις 9 το βράδυ, ξάπλωσα στον καναπέ, αλλά οι εικόνες και η ένταση της ημέρας στην εφημερία δεν με άφησαν να κοιμηθώ πριν από το μεσημέρι της Κυριακής.