Μήπως είμαστε όλοι κατάδικοι του φόβου;

Τρεις χρονιές με ουρές στα ταμεία του θεάτρου «Διάνα». Με νεανικό,  μα πολύ νεανικό κοινό. Ενθουσιασμένο. Τώρα, η Ελένη Ράντου τολμά να βγει σε περιοδεία με ένα σύγχρονο ελληνικό έργο – σπανιότατα βλέπουμε τόσο καινούργιο εγχώριο θεατρικό στα καλοκαίρια μας – το «Ο κατάδικός μου», που φαίνεται ότι άγγιξε κάτι μέσα μας, στην καθημερινότητά μας και μας έδειξε τον ίδιο μας τον φοβισμένο εαυτό… κατάμουτρα. Για γέλια και για δάκρυα. «ΤΑ ΝΕΑ», που στηρίζουν το ελληνικό θέατρο, συζήτησαν με το θίασο αυτή την τολμηρή περιοδεία

«Αγάπη είναι ο φόβος που μας κρατά ενωμένους» προβάλλεται – σχεδόν απειλητικά – στο σκηνικό. Γύρω, ανάστα ο Κύριος. Καρέκλες, καναπέδες, νοσοκομειακά κρεβάτια, ένα κουβάρι. Το κουβάρι της ζωής μας. Και στη μέση ο φόβος μας. Κι εμείς, κατάδικοί του. Από φόβο μήπως κάτι που είναι καταδικό μας γίνει κατάδικός μας ή μήπως γίνουμε κατάδικοι του καταδικού μας.

Πολλές οι… καταδίκες. Σάμπως έχουμε λιγότερες στη ζωή μας; Σάμπως τα καταδικά μας (όλα όσα ποθήσαμε ως κοινωνία – όχι μόνο βίλες και αυτοκίνητα 4×4…) δεν αποδείχθηκε ότι μας είχαν καταδίκους; Πάνω σ’ αυτό το δραματικό σήμερα της… καταδίκης, στους φόβους που κάποτε είναι και αγάπη, στον παραλογισμό του εκφοβισμού μας, πάτησε γερά, κωμικά – μάλλον πικρά – η Ελένη Ράντου πριν από τέσσερα χρόνια στο θέατρό της, το Διάνα, προσφέροντας στο ντόπιο δραματολόγιο ένα δυνατό νέο έργο που τιμήθηκε και με βραβείο Κάρολος Κουν (το συνέγραψε με τη Σάρα Γανωτή και τον Νίκο Σταυρακούδη). Και πέτυχε να μας κεντρίσει. Πολλούς. Χιλιάδες. Συγκινημένους. Καθηλωμένους. Δέσμιους – ή μήπως καταδίκους – σε κάτι φρέσκο που μιλάει για μας, αλλά είναι από μας.

Δεν είναι τυχαίο ότι η παράσταση, με τη σκηνοθετική υπογραφή του νέου και διορατικού Γιώργου Παλούμπη, ήταν sold out για τρεις χρονιές στο Διάνα και τόσο νεανικό (μιλάμε από 16άρηδες έως 25άρηδες και το πολύ 30άρηδες) που είχε χρόνια να δει η θεατρική πλατεία.
Αυτή την επιτυχία, αυτό το έργο, αυτή τη δική της τόσο επιτυχημένη… καταδίκη δεν είναι επίσης τυχαίο ότι αποφάσισε να τη χαρίσει στο ανά την Ελλάδα θεατρόφιλο κοινό, με περιοδεία σε 35 «πιάστες» (όπως λέγονται στην πιάτσα), αρχής γενομένης τις προάλλες από τα Γιάννινα. Εχοντας στο πλάι της, όπως τρία χρόνια τώρα, μερικούς από πλέον λαμπρούς ανθούς της νεότερης γενιάς του θεάτρου: τον Πυγμαλίωνα Δαδακαρίδη (ως σύζυγό της, πρωταθλητή στο άλμα επί κοντώ), τον Ορφέα Αυγουστίδη (μεγάλη υποκριτική έκπληξη σε ρόλο Ιρανού), τον Μιχάλη Ιατρόπουλο, τον Δημήτρη Καπετανάκο (άλλη έκπληξη σε ρόλο μάτσο Ρώσου), αλλά και έναν «πατριάρχη» της ώριμης γενιάς, τον Μπάμπη Γιωτόπουλο, στον ρόλο του καθηγητή πατέρα της. Μαζί και με ένα, ας το πούμε, ρεκόρ: την περιοδεία με ένα πολύ σύγχρονο ελληνικό έργο, εκεί που έχουμε συνηθίσει τα παλαιότερα, το αρχαίο δράμα και τα δημοφιλή και εύπεπτα μπουλβάρ, τώρα που η επιθεώρηση έχει σχεδόν σβηστεί από τον χάρτη των καλοκαιριών μας.

Το έργο – το έχει διακρίνει και η ίδια η Ράντου – «έχει το χάρισμα να επουλώνει πληγές και να μας κάνει καλύτερους, και εμάς που είμαστε πάνω στη σκηνή και αυτούς που είναι από κάτω». Και ακροβατεί πάνω στην αδιάψευστη ως προς την επίδρασή της συνταγή «γέλιο – δάκρυ». Ή έστω πικρή συνειδητοποίηση για το πόσο ταυτιζόμαστε με τα από σκηνής.

Λίγο προτού ακουστούν ατάκες όπως «γιατί η πείρα είναι μια χτένα που την αποκτάς όταν είσαι φαλακρός;» ή «η πείρα είναι το όνομα που δίνουμε στα λάθη μας» ή «περνάνε κατάθλιψη και τα κλεφτρόνια;» ή «ό,τι φοβάμαι γίνεται – δεν τολμάω να φοβηθώ και μου συμβαίνει», ο θίασος κάθεται έναν γύρο απέναντί μας.

Τι σας έμεινε, αλήθεια, από αυτά τα τρία χρόνια επιτυχίας, από τόσες παραστάσεις;  τους ρωτάμε. «Η αντίληψη των νέων για το κοινωνικό γίγνεσθαι και η ανάγκη του να εκφραστεί μέσα από τον λόγο νέων συγγραφέων» παίρνει τον λόγο ο Μιχάλης Ιατρόπουλος. Οι άλλοι γελάνε. «Σαν να μιλάει ο ΣΥΡΙΖΑ» τον πειράζουν.

«Δεν θα ξεχάσω πολλούς θεατές που μας έλεγαν “γιατί το σταματάτε το έργο;”» μπαίνει ο Πυγμαλίων Δαδακαρίδης. «Το ευχάριστο ήταν ότι το έργο ήταν σύγχρονο και δεν έρχονταν μόνο γριές και γέροι» προσθέτει ο «παλιός» της παρέας Μπάμπης Γιωτόπουλος. «Με εντυπωσίασε που πολλές φορές όρθιο το κοινό μάς χειροκροτούσε και φώναζε» λέει ο Ορφέας Αυγουστίδης, έρχοντας να συμπληρώσει τον Δημήτρη Καπετανάκο που μιλά για «μια δουλειά που έγινε με πολλή αγάπη και εντιμότητα απέναντι στο κοινό και μια τάση να μοιραστεί αυτό που γινόταν στη σκηνή με τους από κάτω». Ενα «είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα, είμαστε», όπως έλεγε και ο Ντίνος Ηλιόπουλος στον «Ατσίδα», το οποίο επικροτεί και η «πατριάρχης» του θιάσου.

«Εχει μια ακρίβεια εκνευριστική αυτή η παράσταση» λέει χαμογελαστή. «Σαν μηχανισμός ωρολογιακός. Κουρδισμένος με τρόπο εξουθενωτικό».

Γιατί η τόσο μεγάλη επιτυχία, που συνεχίζεται και στις πρώτες παραστάσεις της καλοκαιρινής – τολμηρής – περιοδείας; Η Ελένη Ράντου παίρνει τον λόγο: «Αν εξομολογηθείς στο κοινό μια αλήθεια, θα σε ακολουθήσει. Η αλήθεια είναι το πόσο ξένοι έχουμε γίνει με μας, με τους ίδιους μας τους εαυτούς. Ενα συναίσθημα ότι είμαστε μετανάστες στη χώρα μας».

«Την πρώτη φορά που διάβασα το έργο μού έκανε ένα κλικ» αντιτείνει ο Πυγμαλίων, που πιστεύει πως κάθε έργο είναι σαν εραστής που συνδιαλέγεται με το μυαλό σου. Και μάλιστα ένα έργο – ένας εραστής – που καταγράφει αυτό που συνέβαινε, συμβαίνει και θα συμβαίνει, όπως λέει. Ενα έργο που πείθει ακόμη και ως παραμύθι. «Αν δεν έχεις ευαισθησία, δεν μπορείς εύκολα να μπεις σ’ αυτό το παραμύθι, είτε για να σε τσαλαπατήσει είτε για να το τσαλαπατήσεις».

Δεν κάνουμε θέατρο, μεταφέρουμε τη ζωή στη σκηνή, είναι η ατάκα του Δημήτρη, του ρώσου ντίλερ όπλων και ουσιών της παράστασης. «Ο κόσμος είδε κάτι πολύ καινούργιο στη σκηνή – αυτή ήταν η γενική αίσθηση. Και με κάποιον τρόπο τον αγγίξαμε και αυτό ήταν και για μας αναπάντεχο, που είναι πολύ σπάνιο» έρχεται να προσθέσει η θιασάρχις και συγγραφέας Ελένη Ράντου.

«Αντε, έχουμε ζήσει τρία φινάλε και πάμε για τέταρτο!» ξεφυσάει ο Δημήτρης Καπετανάκος, που παραδέχεται ότι κάθε βράδυ ζούσαν την αγωνία της πρεμιέρας. «Εμένα, βέβαια, την τρίτη χρονιά χτύπησαν τα νεύρα μου, όμως τώρα που το στήσιμο άλλαξε για εξωτερικούς χώρους και μαζί και η συνθήκη της σκηνής, είναι σαν να έχουμε φτιάξει ένα νέο στοίχημα».

«Για να μη βαριέσαι, να μην αφήνεις τον εαυτό σου να επαναπαύεται εκεί όπου είσαι. Οταν ψάχνεις, δεν βαριέσαι» είναι σαν να τη μαλώνει ο θεατρικός πατέρας της Μπάμπης Γιωτόπουλος.

«Είχαμε τόσο φως σε αυτήν την παράσταση» μπαίνει ο Ορφέας που έχει χειροκροτηθεί με ζέση για τον Ιρανό του στο «Κατάδικός μου», ο οποίος παρασύρεται από το αμάξι του μεθυσμένου πρωταθλητή Πυγμαλίωνα και με τη βοήθεια του ρώσου ντίλερ προσπαθεί να τον εντοπίσει για να του ζητήσει λεφτά, ώστε να φέρει στην Ελλάδα από το Ιράν την αδελφή του. Βέβαια, πού να τον βρει, ταμπουρωμένο και οπλισμένο – από τον ντίλερ – κατάδικο του φόβου μέσα στο φρούριο – από τα κάγκελα – διαμέρισμα του Πυγμαλίωνα, που για να κρυφτεί επιστρέφει στην… κατάδική του Ελένη, που την έχει χωρίσει…

Τι κέρδισαν από αυτή τη θεατρική περιπέτεια; «Σε τέτοιες εποχές το να βλέπεις τον κόσμο να μην αντιδρά όπως αναμένεται είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον» είναι η άποψη της Ελένης. «Οταν ο κόσμος δεν μένει κλεισμένος στο σπίτι του και ξεβολεύεται για να έρθει να σε τιμήσει είναι κάτι σημαντικό. Πριν από πέντε χρόνια θα το θεωρούσα λογικό. Σήμερα έχει έναν γλυκό παραλογισμό αυτό». «Μα στην Κατοχή τα θεάματα δούλευαν όλα» θυμάται μια άλλη δύσκολη περίοδο ο Μπάμπης Γιωτόπουλος.

Τι μπορεί να κάνει το θέατρο για την κρίση; Συμφωνούν: «Αν δεν νικήσει η γκρίνια, ο θυμός, τότε το θέατρο μπορεί να βοηθήσει για να νικήσει η άλλη πλευρά, η φωτεινή».

Αν νικήσει η άλλη πλευρά, η σκοτεινή, αυτή η αγκαλιά – του κόσμου, των ηθοποιών – δεν θα βρει αγκαλιά, σημειώνει η Ελένη (που το νχειμώνα ετοιμάζεται να ντυθεί «Φιλουμένα Μαρτουράνο» στο Εθνικό, σε σκηνοθεσία Νίκου Μαστοράκη). «Γι’ αυτό και θεώρησα ότι πρέπει να πάμε περιοδεία με αυτό το έργο. Δεν νομίζω ότι θα πήγαινα με αρχαίο δράμα. Οι καιροί ζητάνε μια αποστολή».

Ο Πυγμαλίων πιάνει το νήμα και θυμάται τι του είπε μια φίλη: «Ηρθα να δω μια κωμωδία και στο τέλος να φτιάξω τη ζωή μου». Αυτό λοιπόν μπορεί να κάνει το θέατρο. Να σε βάλει στη διαδικασία να φτιάξεις τα πράγματα. Για σένα και τους άλλους. Να αντιμετωπίσεις φόβους και… καταδίκες και να βγεις αλλαγμένος. «Το θέατρο οφείλει να είναι ανήσυχο – αν το κοινό θα ανησυχήσει είναι δική του ευθύνη» προσθέτει κλείνοντας την κουβέντα.

«Κανένα θέατρο εδεν μπορεί να αλλάξει τα πράγματα», όπως λέει και ο Ορφέας. «Μόνον τον τρόπο που βλέπεις τον κόσμο».

Info
ΙΟΥΛΙΟΣ
Σάββατο 12 Πολύγυρος
Τρίτη 15 Καβάλα
Τετάρτη 16 Καβάλα
Πέμπτη 17 Σέρρες
Παρασκευή 18 Μουδανιά
Δευτέρα 21 Σαλαμίνα
Τρίτη 22 Πόρτο Ράφτη
Τετάρτη 23 Πόρτο Ράφτη
Παρασκευή 25 Πετρούπολη
Κυριακή 27 Πειραιάς
Δευτέρα 28 Βύρωνας
Τρίτη 29 Υπάτη/ Λαμία
Τετάρτη 30 Δελφοί
Πέμπτη 31 Πάτρα

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ
Παρασκευή 1 Ζάκυνθος
Σάββατο 2 Αρχαία Ολύμπια
Δευτέρα 4 Πύλος
Τρίτη 5 Καλαμάτα
Τετάρτη 6 Καλαμάτα
Πέμπτη 7 Ξυλόκαστρο
Παρασκευή 8 Ξυλόκαστρο
Δευτέρα 11 Ρόδος
Τρίτη 12 Ρόδος
Πέμπτη 21 Χανιά
Παρασκευή 22 Χανιά
Σάββατο 23 Ρέθυμνο
Κυριακή 24 Ηράκλειο
Δευτέρα 25 Ηράκλειο
Τρίτη 26 Ηράκλειο
Παρασκευή 29 Κομοτηνή
Σάββατο 30 Αλεξανδρούπολη
Κυριακή 31 Αλεξανδρούπολη

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ
Δευτέρα 1 Ξάνθη
Τρίτη 2 Βέροια
Τετάρτη 3 Θεσσαλονίκη
Πέμπτη 4 Θεσσαλονίκη
Παρασκευή 5 Θεσσαλονίκη
Κυριακή 7 Αιγάλεω
Δευτέρα 8 Γαλάτσι
Τετάρτη 10 Κορυδαλλός
Πέμπτη 11 Παπάγου
Παρασκευή 12 Παπάγου
Σάββατο 13 Αχαρνές
Κυριακή 14 Νέα Σμύρνη