Κυνηγώντας παγόβουνα για ένα μαγικό «κλικ»

Ιντιάνα Τζόουνς; Μπα. Ρόλαντ Αμούνδσεν; Ούτε. Τότε τι; Απλώς ένας Αθηναίος που θέλει να εκπληρώσει τα όνειρά του. Να πηγαίνει σε μέρη όπου η φύση είναι σχεδόν ανέγγιχτη και οι άνθρωποι διαφορετικοί. Κάπως έτσι αυτοπροσδιορίζεται ο φωτογράφος τοπίου και άγριας φύσης Νικόλας Λώτσος.

Αφησε πίσω την Αθήνα των 30 βαθμών Κελσίου, αρχές Ιουνίου, και προσγειώθηκε στη Γροιλανδία των 5 υπό το μηδέν (αυτή την εποχή). Δεν πήγε να δροσιστεί, αλλά να «κυνηγήσει παγόβουνα» μαζί με άλλους τέσσερις (ανάμεσά τους και μια γυναίκα).

Εμεινε στο νότιο μέρος του νησιωτικού αρκτικού κράτους, το οποίο καλύπτεται κατά 81% από πάγο που έχει πάχος από 300 μ. στην περιφέρεια έως 3 χλμ. στο εσωτερικό. Παρακινήθηκε βέβαια και από ανησυχητικά μηνύματα για την υπερθέρμανση του πλανήτη και, άρα, το λιώσιμο των πάγων (λέγεται ότι πορίσματα αμερικανών ερευνητών για την  τήξη πήγαν περίπατο διότι γίνεται με πιο γοργούς ρυθμούς από εκείνους που εκτιμούσαν).

«Ταξίδεψα έως εκεί για να απαθανατίσω παγόβουνα, παγετώνες που καταπίνουν το έδαφος λες και είναι σε διαρκή αντιπαλότητα με τη γη, σαν να θέλουν να την εκτοπίσουν, αλλά και να αποκρυπτογραφήσω τη ζωή στις πόλεις, τις αχανείς ερημικές εκτάσεις οι οποίες κυριαρχούν στην ανθρώπινη ύπαρξη, σχεδόν εκμηδενίζοντας τις διαστάσεις της» λέει ο Λώτσος κατά τη συνάντησή μας υπό συνθήκες καύσωνα, λίγα 24ωρα μετά και τη διπλή (χρυσή) διάκρισή του στον διεθνή διαγωνισμό PX3 του Παρισιού για τη φωτογραφία «The challenge» και το πορτφόλιο «Giraffa/Camelopardalis» (επαγγελματική κατηγορία Φύση/Αγρια ζωή Nature/Wildlife).

Στο κυνήγι των παγόβουνων είχε ορμητήριο την πόλη Κανγκερλουσουάκ των 600 κατοίκων, «που όμως έμοιαζε άδεια. Είδα πόλεις-φαντάσματα που όμως είχαν ζωή» λέει.

Για να δεις άνθρωπο εκεί, περίπου κλείνεις ραντεβού. Δεν είναι υπερβολή αν σκεφτείς ότι με βάση τη σχετική στατιστική η πυκνότητα πληθυσμού είναι ο λόγος 0,003 κάτοικοι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο.

Κάθε πρωί ο Λώτσος και οι άλλοι τέσσερις επιβιβάζονταν σε ένα πλοιάριο και ανοίγονταν στον Κόλπο Μπάφιν.

«Κάναμε δεκάωρες περιπολίες για να εντοπίσουμε παγόβουνα, ένας τρόπος οικονομικός συγκριτικά με την ενοικίαση ειδικού παγοθραυστικού με μίσθωμα 300 ευρώ την ημέρα. Αλλοτε η προσέγγιση ήταν εύκολη, άλλοτε δύσκολη διότι μικροί όγκοι πάγου υποχρέωναν τον καπετάνιο να αλλάξει ρότα την ώρα που άλλοι τρίβονταν πάνω στο μεταλλικό σκαρί προκαλώντας στριγκούς ήχους». Η έννοια του χρόνου υπό συνθήκες ήλιου του μεσονυκτίου εξαλείφεται. «Αλλά και η αίσθηση του χώρου χάνεται βαδίζοντας στο καπάκι του παγετώνα Ράσελ» παρατηρεί ο Νικόλας Λώτσος  με αφορμή και τον φωτογραφικό περίπατό του στον παγετώνα (με μέτωπο 25 χλμ.),  ο οποίος καταπίνει 25 μέτρα γης ετησίως. «Καλύπτει το έδαφος και ταυτόχρονα εισχωρεί από κάτω, το σηκώνει σχηματίζοντας μικρούς χωμάτινους λόφους ύψους 20 έως 30 μ. Σχεδόν κονιορτοποιεί τη γη με τη δύναμη του όγκου του» περιγράφει ο φωτογράφος.

οι δυσκολιεσ. Η περιπλάνηση για εντοπισμό σημείων φωτογράφισης δεν ήταν απλή υπόθεση. «Με εξοπλισμό σε σακίδια πλάτης που έφθανε και τα 20 κιλά, βαδίζαμε στη σκληρή και συνάμα γλιστερή επιφάνεια του παγετώνα με οξύκορφες προεξοχές. Εύκολα χάνεται ο προσανατολισμός εκεί πάνω. Αθελά μας μπήκαμε σε ένα τμήμα του, στο οποίο το θαλασσινό νερό εισχωρούσε κάτω από τον παγετώνα προκαλώντας βαθιά ρήγματα, παγωμένα φαράγγια. Ο κίνδυνος παραμόνευε σε κάθε βήμα διότι πολλά τέτοια ρήγματα ήταν τυφλά, δηλαδή καλύπτονταν από στρώμα πάγου το πάχος του οποίου ήταν ακαθόριστο και ένα βήμα μπορούσε να αποβεί μοιραίο».

Στο παγωμένο υψίπεδο του παγετώνα – τονίζει – γίνεται αντιληπτή η μηδαμινότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Τα μάτια πρέπει να συνηθίσουν ένα απόκοσμο θέαμα σαν σεληνιακού τοπίου. «Τότε κατανόησα γιατί οι Γροιλανδοί έχουν κτίρια πολύχρωμα και με έντονα χρώματα. Για να μην τρελαθούν από τη ισοπεδωτική μονοτονία του εκτυφλωτικού άσπρου».