Φερνάντο Σάντος: Μουντιάλ – τελευταία έξοδος

Ξημερώματα μιας πικρής Δευτέρας για την Ελλάδα. Στο Ρεσίφε της Βραζιλίας, στα αποδυτήρια του γηπέδου, ένας κακός χαμός. Η Εθνική έχει αποκλειστεί από τη συνέχεια του Μουντιάλ – ο Φάνης Γκέκας, μοιραία φιγούρα, ξεσπά σε λυγμούς. Οι ποδοσφαιριστές σπεύδουν να τον παρηγορήσουν, να του πουν έναν καλό λόγο. Το ίδιο και ο προπονητής.

Τι έγινε εκείνο το βράδυ στη Βραζιλία; Και ποιες εικόνες εκτυλίχθηκαν όχι μόνο τότε, αλλά σε όλο το διάστημα της παρουσίας τού πορτογάλου κόουτς στην Εθνική και ακόμη περισσότερο, στην ελληνική ποδοσφαιρική του περιπέτεια;

«Συγχαρητήρια για την όλη διαδικασία. Μπορεί να τα ξαναπούμε, στο ποδόσφαιρο δεν ξέρεις τι κρύβει μέλλον. Εχω επιστρέψει σε ομάδες, μπορεί να συνεργαστούμε πάλι», ήταν μερικές από τις ατάκες του Σάντος, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι ανά πάσα στιγμή θα ήταν στη διάθεση των παικτών του. Ακόμη και των κομμένων της προεπιλογής, γιατί ο τεχνικός δεν θέλει να διακόπτει επαφές με κανέναν και πάντα ποντάρει σε κάποιους που δεν επέλεξε.

Ηταν οι στιγμές της έντασης. Ωστόσο, ένταση προέκυψε και με το θέμα του ταξιδιού του. Με την πλευρά της ΕΠΟ να υποστηρίζει ότι ο Σάντος ήθελε να επιστρέψει πάραυτα στην Πορτογαλία και τον προπονητή να τονίζει ότι αν ήθελαν θα του άλλαζαν το εισιτήριο για να γυρίσει μαζί με την αποστολή. Τριγμοί σε μια συνεργασία αγαστή, κάτι που φανερώνει πως ακόμη και οι σχέσεις αγάπης δεν είναι πάντα αναγκαίο να καταλήξουν στον Παράδεισο – μπορεί να πάνε στην Κόλαση!

Εντάσεις. Ο εκνευρισμός του Φερνάντο Σάντος εκείνες τις στιγμές ήταν απίστευτος. Ανθρωποι ακόμη και του στενού του περιβάλλοντος λένε ότι ελάχιστες φορές τον είχαν δει με τέτοιο πρόσωπο. Να επρόκειτο για την ιστορία που γέμισε σκιές τη λειτουργία της ομάδας; Ή μήπως ο προπονητής είχε τύψεις που άφησε την ομάδα χωρίς τον πιλότο της στη διαδικασία των πέναλτι; Εβλεπε από την τηλεόραση μέσα στο γήπεδο το  ψυχοφθόρο σκηνικό. Σε ρόλο αγγελιαφόρου, το δίδυμο Φύσσας – Βόκολος και φυσικά ο πιστός μεταφραστής του, Αλέξανδρος Μανιάτογλου. Ανθρωπος εμπιστοσύνης του Σάντος, τον χρησιμοποίησε μέχρι και την τελευταία φορά στη Βραζιλία, μολονότι ο Σάντος γνωρίζει πλέον ελληνικά και  αντιλαμβάνεται τα πάντα. Δεν ρισκάρει στις κοινωνικές επαφές. Προτιμά την ασφάλεια της δικής του γλώσσας. Μόνο σε πολύ προσωπικές στιγμές, άφηνε χαλαρό τον εαυτό του να μιλά στα ελληνικά. Το έκανε και στον κοινωνικό του περίγυρο, τότε που άφηνε το στυλ παρορμητικού που ήθελε να έχει τον απόλυτο έλεγχο για τα πάντα. Την προετοιμασία. Τους αγώνες. Το μέλλον.

Είχε τον τρόπο να επιβάλλει τα «πιστεύω» του στην ομάδα, ενώ στην καθημερινότητά του ήταν εντελώς χαλαρός. Αναβε το ένα τσιγάρο μετά το άλλο, συνήθεια που ουδέποτε έκοψε και δεν έκανε καν προσπάθεια να την περιορίσει. Φυσικά, ούτε να ακούσει για το τρικ με το ηλεκτρονικό τσιγάρο. Ατόφιος. Ξεκάθαρος. Με το κόκκινο κρασί στις παρέες και αν γινόταν με ντόπιες ποικιλίες, ακόμη καλύτερα. Γιατί ο Σάντος αγάπησε την πατρίδα μας, πήγε σε πολλά μέρη της Ελλάδας και δοκίμαζε (εκτός από τις αγαπημένες του σαλάτες) τις σπεσιαλιτέ. Μετέωρα. Σαντορίνη. Πάρος. Καϊμακτσαλάν. Λουτρά Πόζαρ, στον φίλο του τον Αντώνη Μήνου. Τον γνώρισε στην ΑΕΚ και δεν τον αποχωρίστηκε ποτέ. Ο Μήνου ήταν και κατάσκοπος της Εθνικής στη Βραζιλία. Παρακολουθούσε τους αντιπάλους, μαζί με τον Ρικάρντο, με μόνο μία εξαίρεση: το τελευταίο ματς. Γιατί τα εισιτήρια (να πάλι η ανοργανωσιά!) κλείστηκαν αργά, βρέθηκε ένα και πήγε ο Ρικάρντο στο Ολλανδία – Μεξικό. Με την προσμονή της δικής μας πρόκρισης που δεν ήρθε…

Ο Σάντος επέστρεψε μαζί με τους συνεργάτες του στη Λισαβόνα και τώρα πιθανόν να απολαμβάνει στιγμές ξεκούρασης. Μόνο ο Ρικάρντο γύρισε στην Ελλάδα για να μαζέψει τα πράγματά του. Ο προπονητής; Πηγές αναφέρουν πως ήδη είχε αδειάσει το σπίτι στη Γλυφάδα. Πάνε οι βόλτες στα νότια προάστια και η επίσκεψη στην καθολική εκκλησία – ο κόουτς είναι πολύ θρήσκος. Τόσο, ώστε στελέχη της ομάδας επιμένουν ότι και στη Βραζιλία ξυπνούσε νωρίς και «ίσως να πήγαινε σε εκκλησία»! Από την Περαία, άλλωστε, δεν μετέβαινε επί τούτου στο κέντρο της Θεσσαλονίκης όταν ήταν προπονητής στον ΠΑΟΚ;

Παράπονα. Επιστροφή στον εξωποδοσφαιρικό Σάντος. Εκανε φιλίες με Ελληνες και ο τραγουδιστής Βέρτης είναι ένας από αυτούς. Οταν βρισκόταν στην Ελλάδα, ασφαλώς πολύ περισσότερο από τον Ρεχάγκελ, έβλεπε κολλητούς του. Είχε φιλικές σχέσεις με ποδοσφαιριστές, μάλιστα θεωρείται ότι ο Κατσουράνης υπήρξε «αγαπημένο του παιδί». Υπερβολές; Για κάποιους όχι, καθόσον ο παίκτης αυτός ήταν μόνιμος στις κλήσεις. Αλλά ο Σάντος ήταν δίκαιος και ακολουθούσε το σύστημα και το πλάνο του. Πήρε τον Τζιόλη, τον άφησε απέξω και αν χρειαζόταν θα τον χρησιμοποιούσε, όπως λέγεται, στο τελευταίο ματς. Οι φίλοι του στο ποδόσφαιρο ορκίζονται για τον τεχνικό και ο Ντέμης, για παράδειγμα, μπορεί και διάγγελμα να κάνει υπέρ του.

Το παράπονο του προπονητή; Οτι στο τέλος δεν πήρε την αναγνώριση που του άξιζε. Για την πρόκριση της Εθνικής αλλά και για την πορεία στο Μουντιάλ ίσως νιώθει ότι δεν έγιναν οι μεγάλες αναφορές. Επίσης, είναι ξεκάθαρο ότι θα προτιμούσε να απαντήσει αργότερα στην ΕΠΟ και όχι να πει «αποχωρώ» μετά την πίεση για απάντηση. Ως αντίλογος να ειπωθεί ότι το σίριαλ ο ίδιος το τράβηξε πολύ.

Παράπονα , ωστόσο,  έχουν και άλλοι: στα ενδότερα της ομάδας δεν αποκλείουν την περίπτωση να ενοχλήθηκαν αρκετοί παίκτες σε δύο φάσεις. Πρώτα με την ατάκα, «κάποιοι δεν κατάλαβαν ότι παίζουν Μουντιάλ», μετά τη βαριά ήττα από την Κολομβία. Και μετά στο φινάλε, με το «δυο – τρεις ήθελαν να γίνουν πρωταγωνιστές και να πετύχουν γκολ» που είπε στην Πορτογαλία. Τα στρογγύλεψε μετά, η ζημιά όμως είχε γίνει. Εννοούσε τον Λάζαρο; Σχεδόν σίγουρο. Τον Καραγκούνη; Πολύ πιθανό. Τον Σαμαρά; Ισως. Ενα μεγάλο μπέρδεμα με ευθύνη του προπονητή που άφησε αναπάντητα ερωτήματα για το τι ακριβώς έγινε σε ένα ταξίδι πολλών εβδομάδων. Γιατί είναι βέβαιο πως «κάτι έπαιξε» και η ανταλλαγή φίλιων πυρών το επιβεβαιώνει. Με τους παράγοντες να πετούν σπόντες, την ΕΠΟ σχεδόν να αδειάζει τον Σάντος για τη φυγή του μετά τον αποκλεισμό και να φαίνεται ότι εκατέρωθεν οι πλευρές δεν ηρεμούν. Ισως στο τέλος της καριέρας του στην Εθνική ο Σάντος να έδειξε ένα πρόσωπο που ελάχιστοι είχαν συνηθίσει. Ισως, πάλι, να έγινε πιο… Ελληνας από τους Ελληνες, να μη σηκώνει μύγα στο σπαθί του και να φέρεται κάπως διαφορετικά. Στα όρια του  παράξενου σε νοοτροπία.