«Ας μη γινόμαστε ρατσιστές με τον εαυτό μας»

«Θα είχε ενδιαφέρον να προσπαθήσουμε να βρούμε πώς θα εξηγήσουμε σε ένα παιδί γιατί φθάσαμε εδώ» λέει ο Βασίλης Αλεξάκης. «Ποια η ευθύνη των ανθρώπων, του συστήματος, ποια συμφέροντα ήταν σε αντιπαράθεση. Με τρομάζουν οι απλοϊκές εξηγήσεις. Είναι σαν το ρατσιστικό “για όλα φταίνε οι ξένοι”. Αλλά είναι εξίσου λάθος και αφελές να γινόμαστε ρατσιστές με τον εαυτό μας. Πολύ εύκολα, βρίσκω, έχουμε αποδεχθεί ότι φταίμε. Εγώ στον κύκλο το δικό μου δεν ξέρω ανθρώπους που φταίνε. Ξέρω ανθρώπους που έχουν δουλέψει και δεν έκαναν λεφτά. Φημολογείται ότι υπάρχουν πολλοί άλλοι που φταίνε. Αλλά δεν μπορώ να δεχθώ άκριτα ότι γενικώς φταίμε. Πάρα πολύ εύκολα μας έπεισαν για την ενοχή μας. Για να αντέξουμε τα μέτρα πρέπει να πεισθούμε ότι είμαστε ένοχοι και καλά κάνουν και μας δέρνουν. Ο ένοχος δεν αντιδρά, τρώει το ξύλο και το βουλώνει. Είναι ένας εσωστρεφής ρατσισμός. Αν πάρω τον εαυτό μου για παράδειγμα, μπορώ να παραδεχτώ ότι έχω κλέψει πιρούνια από εστιατόρια και ότι κάποτε έκλεβα φλιτζανάκια της Ολυμπιακής… Εχω αγοράσει κι ένα υπόγειο στο Κολωνάκι. Φοβερά πράγματα. Με τρομάζει όμως η σιωπή του κόσμου. Ακούω γύρω μου μια μεγάλη βουβαμάρα. Θα προτιμούσα οι άνθρωποι να μιλάνε. Είναι μια βουβή χώρα η Ελλάδα. Και οι διανοούμενοι μαζί. Μόνη εξαίρεση οι ταξιτζήδες».

Αν μιλάμε όμως για υπερβολές, θα πρέπει να ανατρέξουμε στην Ελλάδα του Ανδρέα, λέει ο Βασίλης Αλεξάκης. «Ο Ανδρέας μού έδινε την εντύπωση ότι έβλεπε την Ελλάδα σαν τουρίστας. Ηρθε στην Ελλάδα για να γλεντήσει. “Να το πάρεις το κορίτσι”, του τραγουδούσε μια τραγουδίστρια. Η φιλοσοφία του Ανδρέα ήταν το “Μια ζωή την έχουμε”. Θυμάμαι και το “Τσοβόλα δώσ’ τα όλα”. Φοβερή η πεποίθηση αυτής της οικογένειας ότι λεφτά υπάρχουν. Μοιάζει λίγο απίστευτο, αλλά το χρονικό εκείνης της εποχής θα έπρεπε να γραφτεί από την άποψη του ρόλου που έπαιξαν τα μπουζούκια. Σε ένα βράδυ σπαταλιόντουσαν μικρές περιουσίες. Από πού βγήκαν τα μπουζούκια; Ισως από τον ελληνικό κινηματογράφο που είχε προετοιμάσει αυτή την εποχή. Που έδειχνε τα νεόχτιστα στη Γλυφάδα με πισίνα και ξαπλώστρα και είχε πάντα και μπουζούκια. Θα ήταν ενδιαφέρον να βρίσκαμε πόσα λεφτά ξοδεύτηκαν στα μπουζούκια. Και πώς εκεί διαμορφώθηκαν νοοτροπίες, τύποι γυναικών κ.λπ. Ο Ανδρέας είχε κέφι, είναι σίγουρο. Αλλά πίσω από το πάθος για το γλέντι, τι αναμνήσεις υπάρχουν άραγε; Τι διάολο θυμούνται αυτοί οι άνθρωποι που γλεντούν; Την Κατοχή; Το Μεσολόγγι; Από πού βγήκαν; Πάντως όχι από την αρχαιότητα. Οι πιο πολλοί αρχαίοι φιλόσοφοι ήταν μετρημένοι. Σου έλεγαν τι να τα κάνεις τα λεφτά, αφού στο τέλος θα πεθάνεις. Πιστεύω ότι υπάρχουν αμερικάνικα στοιχεία σε όλα αυτά. Το ρεμπέτικο, που δεν είναι αμερικάνικο, δεν είναι έτσι. Δεν σε προτρέπει να καταναλώσεις. Και το άκουγαν άνθρωποι που δεν είχαν λεφτά. Ανθρωποι μοναχικοί και παραπεταμένοι, που τους είχε απορρίψει η κοινωνία. Ακόμη και για άστεγους μιλούν τα ρεμπέτικα. Γι’ αυτό και σήμερα οι νέοι ακούν στα Εξάρχεια ρεμπέτικο και όχι λ.χ. Μανώλη Χιώτη».