[Ανάλυση] Γράψε – σβήσε

Πόσες μεταρρυθμίσεις χρειάζονται για να απορρυθμιστεί ένα σύστημα; Πόσες λύσεις απαιτούνται για να παγιωθεί ένα πρόβλημα;

Παράδοξη, κι όμως αληθινή. Αυτή είναι η ιστορία των μετεγγραφών. Μια ιστορία αρχετυπική για το πώς παλινδρομεί διαχρονικά το εκκρεμές της εκπαιδευτικής πολιτικής.

Στην αρχή ήταν το πρόβλημα. Τον Σεπτέμβριο στη Νομική Αθήνας εγγράφονταν 500 φοιτητές. Και μέχρι να τελειώσει η χρονιά, οι πρωτοετείς είχαν σχεδόν διπλασιαστεί. Δεν ήταν εισακτέοι. Ηταν μεταγεγραμμένοι από άλλες Νομικές της επικράτειας και της αλλοδαπής. Το ίδιο συνέβαινε σε όλα τα κεντρικά πανεπιστήμια. Οι φοιτητές περνούσαν transit από τα περιφερειακά τμήματα για να καταλήξουν – Κύριος οίδε με ποια δικαιολογία κάθε φορά – στην Αθήνα και δευτερευόντως στη Θεσσαλονίκη.

Αυτόν τον παραλογισμό, που φόρτωνε τα πανεπιστήμια με υπεράριθμους και αδικούσε κατάφωρα τους αριστούχους, επιχείρησε να θεραπεύσει ο νόμος Διαμαντοπούλου. Η ρύθμιση προέβλεπε ότι το 20% των θέσεων σε κάθε τμήμα θα πήγαινε σε ειδικές κατηγορίες – πολύτεκνους, οικονομικά ασθενέστερους κ.λπ. – που καθορίζονταν με αντικειμενικά κριτήρια. Αντί του δικαιώματος μετεγγραφής, πριμοδοτούνταν η εισαγωγή των ευπαθών στη σχολή της προτίμησής τους. Μ’ αυτόν τον τρόπο, τα πανεπιστήμια ήξεραν επιτέλους πόσους φοιτητές θα έχουν σε κάθε έτος.

Κι ύστερα ήρθε το Συμβούλιο της Επικρατείας. Η απόφασή του έλεγε το αυτονόητο. Οτι η καθιέρωση άλλης βάσης εισαγωγής για το 20% των ειδικών κατηγοριών παραβίαζε την αρχή της ισότητας μεταξύ των υποψηφίων. Το «πολυτεκνικό» κριτήριο υπερίσχυε, με αυτόν τον τρόπο, του κριτηρίου αριστείας.

Γυρίσαμε έτσι σε ένα μεικτό καθεστώς. Οι ειδικές κατηγορίες έχασαν το μπόνους στις βάσεις και πήραν ξανά διαβατήριο μετεγγραφής. Μόνο που αυτή τη φορά τα κριτήρια ήταν πιο αυστηρά απ’ ό,τι στο πρώτο, χαλαρό καθεστώς. Μέχρι που άλλαξε ο υπουργός. Για να επαναληφθεί το πεπρωμένο της Παιδείας, που αλλάζει κάθε φορά μαζί με τον υπουργό της.

Ο νέος υπουργός εξήγγειλε ότι θα χαλαρώσει τα κριτήρια, διευρύνοντας το δικαίωμα μετεγγραφής και σε οικογένειες με υψηλότερο εισόδημα. Εκδήλωσε την αγαθή πρόθεση, χωρίς να δώσει τα ακριβή νούμερα. Χωρίς να έχει διαβουλευθεί προηγουμένως με τα πανεπιστήμια, τα μεγαλύτερα εκ των οποίων αντιδρούν, γιατί κινδυνεύουν πάλι να επωμιστούν δυσανάλογο βάρος.

Μία εβδομάδα μετά την έναρξη της διαδικασίας για την υποβολή των Μηχανογραφικών, οι υποψήφιοι δεν ξέρουν ακόμη αν συγκαταλέγονται στις ευνοημένες κατηγορίες. Βρίσκονται στη δίνη του παραδόξου. Είναι ίσως μια εμπειρία ωφέλιμη, υπό την έννοια ότι τους προετοιμάζει γι’ αυτό που τους περιμένει: το σουρεαλιστικό σύμπαν του ελληνικού πανεπιστημίου.