Ποιοι (δεν) θα πάρουν πίσω λεφτά

Μετά τους ενστόλους και τους δικαστές μπορούν να ελπίζουν πανεπιστημιακοί, γιατροί του ΕΣΥ και διπλωματικοί υπάλληλοι ότι θα δουν αυξήσεις και στους δικούς τους μισθούς; Οι προσφυγές τους στη Δικαιοσύνη εκκρεμούν, ενώ οι κρίσιμες αποφάσεις που αναμένονται με το νέο δικαστικό έτος – δηλαδή από τον Σεπτέμβριο του 2014 – μοιάζουν με γρίφο για δυνατούς λύτες.  

Περιορισμένης εμβέλειας είναι η πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας που δικαίωσε τους ενστόλους κρίνοντας ότι είναι αντισυνταγματικές οι περικοπές που υπέστησαν στο πλαίσιο εφαρμογής μνημονιακών διατάξεων. Αυτό εκτιμούν νομικοί, οι οποίοι χωρίς διάθεση να υποκαταστήσουν τη μελλοντική κρίση των ανώτατων δικαστών επιχειρούν να προσεγγίσουν το σκεπτικό τους για τους ενστόλους, με βάση το οποίο εντάσσονται στον «σκληρό πυρήνα» του κράτους και ως εκ τούτου αναγνωρίζεται ότι τυγχάνουν ειδικής μεταχείρισης που πηγάζει από το ίδιο το Σύνταγμα.  «Η ευνοϊκή μισθολογική μεταχείρισή τους απορρέει εμμέσως εκ της ιδιαίτερης σημασίας τής εκ του Συντάγματος αποστολής τους» επισημαίνεται στις αποφάσεις του ΣτΕ για τους στρατιωτικούς και τους υπαλλήλους των Σωμάτων Ασφαλείας. «Η εθνική άμυνα, η δημόσια τάξη και η κρατική ασφάλεια, ειδικότερες εκφάνσεις των οποίων αποτελεί η πρόληψη και η καταστολή του εγκλήματος, ως κατ’ εξοχήν δημόσιες εξουσίες και εκφράσεις κυριαρχίας, αποτελούν αρμοδιότητες  αναπόσπαστες από τον πυρήνα της κρατικής εξουσίας» υπογραμμίζουν σε άλλο σημείο οι δικαστές που ψήφισαν υπέρ της αντισυνταγματικότητας των περικοπών των ενστόλων.

Η διαχωριστική αυτή γραμμή, σύμφωνα με τις ίδιες νομικές πηγές, δεν κατατάσσει εκ προοιμίου στο στρατόπεδο των κερδισμένων μαζί με τους ενόπλους και τις άλλες κατηγορίες των ειδικών μισθολογίων. Η κρίση των ανώτατων δικαστικών λειτουργών, όπως προκύπτει από την ανάγνωση του σκεπτικού των πολυσέλιδων αποφάσεών τους, έχει συγκεκριμένο πεδίο εφαρμογής. Και σε περίπτωση που το σκεπτικό επαναληφθεί στο μέλλον, τότε θεωρείται επικρατέστερο το σενάριο να μείνουν εκτός  του πεδίου εφαρμογής άλλες επαγγελματικές κατηγορίες, όπως είναι οι πανεπιστημιακοί και οι γιατροί.

ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ. Το ορόσημο για την προσέγγιση και την επίλυση του θέματος των περικοπών είναι το ίδιο το Σύνταγμα. Υπό αυτό το πρίσμα λοιπόν, νομικοί χαρακτηρίζουν την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας ως «ανάχωμα» για τις εκκρεμείς προσφυγές. Αλλοι συνάδελφοί τους, ωστόσο, αντιτείνουν ότι το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο μπορεί να ανοίξει περισσότερο την ομπρέλα προστασίας και για τα υπόλοιπα ειδικά μισθολόγια, πατώντας στα ήδη υπάρχοντα νομολογιακά δεδομένα. «Κάθε υπόθεση εξετάζεται και κρίνεται χωριστά. Κανένας δεν μπορεί εκ των προτέρων να προδικάσει την κρίση του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου και την ερμηνεία που θα κάνουν τα μέλη του με εφαλτήριο το ίδιο το Σύνταγμα» σημειώνουν με έμφαση εκείνοι που πιστεύουν πως όσοι υπάγονται στο καθεστώς των ειδικών μισθολογίων έχουν βάσιμες ελπίδες να βγουν κερδισμένοι.  

Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν και οι δικαστικοί λειτουργοί, καθώς η μισθολογική τους μεταχείριση είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη συνταγματικά κατοχυρωμένη προσωπική και λειτουργική τους ανεξαρτησία. Οι δικαστικοί λειτουργοί είχαν προσφύγει στο Ειδικό Δικαστήριο του άρθρου 88 του Συντάγματος (Μισθοδικείο), το οποίο αποτελείται από δικαστές, καθηγητές Πανεπιστημίου και δικηγόρους.

Η απόφαση που δικαιώνει δικαστές, εισαγγελείς και μέλη του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους εκδόθηκε στο τέλος του περασμένου Δεκεμβρίου. Βασική αρχή της απόφασης είναι η συνταγματική αρχή της διάκρισης των τριών λειτουργιών (νομοθετικής, εκτελεστικής και δικαστικής), τις οποίες θεωρεί ισοδύναμες και ισότιμες. Ειδικά για τη δικαστική λειτουργία επισημαίνεται ειδικότερα και η ανεξαρτησία της, η οποία αποτελεί ταυτοχρόνως και το κύριο στοιχείο που την καθιστά ισότιμη και ισοδύναμη προς τις άλλες δύο λειτουργίες.

Σύμφωνα με το Μισθοδικείο, οι αποδοχές των δικαστών πρέπει όχι μόνο να είναι τουλάχιστον ίσες προς τις αποδοχές των αντιστοίχων προς τους δικαστικούς λειτουργούς οργάνων των άλλων δύο λειτουργιών, αλλά «και επαρκείς να εξασφαλίσουν αφενός μεν την αξιοπρεπή διαβίωση των δικαστικών λειτουργών, δηλαδή τη διαβίωσή τους κατά τρόπο συνάδοντα προς το κύρος του λειτουργήματος που ασκούν και της αποστολής τους ως οργάνων της τρίτης πολιτειακής εξουσίας λαμβανομένου υπόψη ότι από το άρθρο 89 παράγραφος 1 του Συντάγματος επιβάλλεται η αποκλειστική απασχόλησή τους με την απονομή του δικαίου και αφετέρου την απερίσπαστη εκ μέρους των δικαστικών λειτουργών άσκηση των καθηκόντων τους».

ΟΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ. Στο Συμβούλιο της Επικρατείας έχουν προσφύγει διεκδικώντας την ακύρωση μνημονιακών διατάξεων με βάση τις οποίες έχουν υποστεί μειώσεις στις αποδοχές τους οι πανεπιστημιακοί, οι γιατροί του ΕΣΥ και οι διπλωματικοί υπάλληλοι – οι αποφάσεις εκκρεμούν.  

Επιπλέον, ανάλογη δικαστική προστασία έχουν ζητήσει και άλλες επαγγελματικές κατηγορίες που δεν ανήκουν στα ειδικά μισθολόγια, αλλά έχουν ειδικό μισθολογικό καθεστώς στο Δημόσιο, όπως είναι οι απασχολούμενοι σε ανεξάρτητες Αρχές (Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας και Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς), αλλά και υπάλληλοι του υπουργείου Οικονομικών. Παράλληλα, αναμένεται και η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τις περικοπές των συνταξιούχων ενστόλων.

Αν τελικά η κρίση των ανώτατων δικαστών είναι θετική και γι’ αυτές τις κατηγορίες, με δεδομένο ότι η δημοσίευση των αποφάσεων μετατίθεται για τους επόμενους μήνες, το δημοσιονομικό κόστος θα απλωθεί μέσα στα επόμενα έτη.