«Ζορμπάδες δεν υπάρχουν σήμερα»

«Αδικο, άδικο! Τέτοιες ψυχές δεν πρέπει να πεθαίνουν. Πότε πια θα μπορέσει το χώμα, το νερό, η φωτιά, η τύχη να πλάσουν έναν Ζορμπά;». Επτά δεκαετίες μετά, ο διεθνούς φήμης αμερικανός χορογράφος Λόρκα Μασίν επιχειρεί να δώσει μια απάντηση στο ερώτημα που έθεσε ο Νίκος Καζαντζάκης όταν έμαθε τον θάνατο του φίλου που ενέπνευσε το βιβλίο «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά».

Την Κυριακή ο Αλέξης Ζορμπάς – τον οποίο θα υποδυθεί ο Στράτος Παπανούσης – θα σύρει τον χορό στο Καλλιμάρμαρο υπό τις οδηγίες του Λόρκα Μασίν. Ελεύθερο πνεύμα, ευφυής,  ανεξάρτητος, ανυπότακτος, απελευθερωμένος από τις κοινωνικές συμβάσεις, ο ήρωας του Καζαντζάκη για τον χορογράφο του μπαλέτου «Ζορμπάς» διδάσκει «το ναι στη ζωή, στη χαρά και στον πόνο» έτσι όπως το αποτύπωνε στη φράση που έγραψε μια ημέρα σε ένα κομμάτι χαρτί με ανορθογραφίες και ορνιθοσκαλίσματα: «Σκεφτήτε το θάνατο και τη ματεότητα για να γλιτόστε από τους δγιαβόλους». 

Την ίδια στιγμή που εξαίρει τη σπουδαιότητα του μύθου που κουβαλάει ο Ζορμπάς, περιγράφει με θαμπά χρώματα την παρουσία του στο σήμερα. «Αυτή η φιγούρα ανήκει στην κουλτούρα του παρελθόντος. Σήμερα μπορεί να επιβιώσει μόνο στη σκηνή. Δεν υπάρχει και δεν μπορεί να υπάρξει σε έναν κόσμο που οι αξίες του ορίζονται μόνο από τη δύναμη του χρήματος και του πλούτου. Στην παρούσα χρονική στιγμή δεν υπάρχει περιθώριο για να δημιουργηθεί μια ανάλογη προσωπικότητα».

Οι σκληρές παρατηρήσεις του χορογράφου δεν τον εμποδίζουν να ξεχωρίσει τη σπουδαιότητα της – έστω και καλλιτεχνικής – ύπαρξής του. Στα βήματα του Ζορμπά υπάρχει το στοιχείο της απελευθέρωσης, που για τον Μασίν κλείνει όλη την κουλτούρα της Μεσογείου. «Είναι αδύνατον να αντισταθεί κανείς σε αυτή τη γοητεία», επιμένει, «γιατί ο χορός είναι μια αναγκαιότητα. Είναι το ίδιο το οξυγόνο, είναι ένα θαύμα που συμβαίνει ασυνείδητα. Η κίνηση μοιάζει σαν την “επέκταση” της ζωής και το αντίθετο. Θα ήταν τρελό να σκεφτεί κανείς ότι οι Ελληνες δεν το γνωρίζουν!».