O πάντα επίκαιρος Παζολίνι

«Θεώρημα»: Υπάρχουν κάποιες ταινίες που ξεπερνούν την έννοια της διαχρονικότητας. Ταινίες δηλαδή που λειτουργούν περισσότερο σαν δορυφόροι: καθώς η Ιστορία δείχνει να επαναλαμβάνεται διαγράφοντας όλο και μικρότερους κύκλους, εκείνες επιστρέφουν με το μήνυμά τους γιγαντωμένο, έτοιμες να διαλαλήσουν τις σημάνσεις τους, κυρίως σε αυτούς που τις είχαν για ξεπερασμένες. Και αυτές οι ταινίες είναι λίγες – ελάχιστες. Γιατί κουβαλούν μια δύναμη που, από μόνη της, είναι αρκετή για να επαναπροσδιορίσει όχι μόνο το πώς φτιάχνουμε αλλά και το πώς βλέπουμε σινεμά. Το «Θεώρημα» του Πιερ Πάολο Παζολίνι είναι μία από αυτές.

Γυρισμένη το 1968, η ταινία γνώρισε τεράστια εμπορική επιτυχία (και έφερε – για μία ακόμη φορά – τον σκηνοθέτη της αντιμέτωπο με τις Αρχές). Το δε στόρι σχεδόν σχηματικό: μια μεγαλοαστική οικογένεια (πατέρας βιομήχανος, μητέρα, γιος, κόρη και μια υπηρέτρια) ζει στο Μιλάνο, σε πολυτελή βίλα. Ενας νέος και πανέμορφος επισκέπτης εμφανίζεται από το πουθενά και γοητεύει τους πάντες. Κανείς δεν ξεφεύγει από τη δύναμη του ερωτισμού του – ούτε ο πατέρας ούτε ο γιος. Μετά την αναχώρησή του η οικογένεια διαλύεται. Και καθένα από τα μέλη της αναζητεί την ψυχική ισορροπία, με απρόσμενα αποτελέσματα.

Ο άγνωστος, ερμηνευμένος με μοναδική χάρη από τον Τέρενς Σταμπ, κουβαλά μια «ιερή» ιδιότητα (ο Παζολίνι, ασχέτως με τα όσα έχουν κατά καιρούς ειπωθεί γι’ αυτό, δεν υπήρξε ποτέ του άθεος), αλλά αντί να κηρύξει το μήνυμά του με τα λόγια το κάνει με το σεξ. Ενα μήνυμα όμως το οποίο αποδεικνύεται υπερβολικά ισχυρό για τους αποδέκτες του. Η μεγαλοαστική τάξη, μοιάζει να λέει εδώ ο Παζολίνι, αδυνατεί να συνειδητοποιήσει οτιδήποτε βγαίνει έξω από το χαράκωμα της προφυλαγμένης της ζωής, ακόμη κι όταν οι εκπρόσωποί της το προσπαθούν (η κατάληξη του πατέρα, με την οποία μάλιστα «κλείνει» και το φιλμ, είναι το πλέον αντιπροσωπευτικό αποτύπωμα αυτής της διδαχής).

Φυσικά, όλα αυτά είναι δοσμένα με μια αισθητική φροντίδα που σου παγώνει το αίμα. Γιατί η μεγαλύτερη υπόθεση στο σινεμά δεν είναι το πώς θα κινήσεις την κάμερα, αλλά το πού θα την τοποθετήσεις, ιδιαίτερα όταν δεν φοβάσαι να πάρεις ρίσκα, όπως εδώ. Σαράντα έξι χρόνια μετά τίποτα δεν μοιάζει να έχει αλλάξει.

Βαθμοί: 10