Τα χαμένα παιδιά των «Μαγδαληνών»

Η Φιλομένα Λι, όπως την υποδύθηκε στον ρόλο η Τζούντι Ντεντς στην ομώνυμη ταινία του Στίβεν Φρίαρς, είναι μια γλυκιά, θρησκευόμενη γυναίκα, η οποία ζει γαλήνια τα τελευταία χρόνια της ζωής της. Ωστόσο κάθε χρόνο, μια συγκεκριμένη ημέρα, βυθίζεται στη θλίψη. Είναι η ημέρα των γενεθλίων του γιου της. Δεν έχει μιλήσει ποτέ σε κανέναν για τα χρόνια που πέρασε στο ιρλανδικό μοναστήρι για ανύπαντρες μητέρες και μωρά, ούτε έχει τολμήσει να αναζητήσει τα χνάρια του γιου της. Ωσπου με τη βοήθεια ενός δημοσιογράφου, και παρά την πεισματική απροθυμία των μοναχών, μαθαίνει για τη ζωή του παιδιού της. Στην τελευταία σκηνή ζητά από τον δημοσιογράφο να «βγάλει» την ιστορία της γιατί «οι άνθρωποι πρέπει να μάθουν τι συνέβη εδώ». Η ιστορία αυτή είναι πραγματική. Την αποτυπώνει ο δημοσιογράφος Μάρτιν Σίξμιθ στο βιβλίο του «Το χαμένο παιδί της Φιλομένα Λι», ενώ η ίδια η Λι πρόσφατα ξεκίνησε νομική εκστρατεία για την επανένωση όλων των ιρλανδών μητέρων με τα δικά τους χαμένα παιδιά.

Η ιρλανδή ιστορικός Κάθριλ Κόρλες, από την άλλη, δεν αναζήτησε τα παιδιά που αποσπάσθηκαν από τις μητέρες τους και δόθηκαν μετά βίας για υιοθεσία, αλλά τα 796 παιδιά, κυρίως μωρά, που έχασαν τη ζωή τους στο St Mary’s, ένα καθολικό ίδρυμα για ανύπαντρες μητέρες και παιδιά που διηύθυναν οι αδερφές Bon Secours, στο μικροσκοπικό Τουάμ της Ιρλανδίας, από το 1925 έως το 1961. Τα 796 πιστοποιητικά θανάτου βρέθηκαν, μαζί με τις αιτίες: τύφος, φυματίωση, ιλαρά, γρίπη, βρογχίτιδα, μηνιγγίτιδα, υποσιτισμός. Οι τάφοι τους όμως όχι. Η ιστορικός βρήκε τα καταχωρημένα έγγραφα ταφής μόνο ενός παιδιού και οδηγήθηκε στην υπόθεση ότι τα υπόλοιπα ενταφιάστηκαν σε μια δεξαμενή πίσω από το καθολικό μοναστήρι. Ο διεθνής Τύπος παρουσίασε την υπόθεση της Κόρλες ως τετελεσμένο γεγονός, δημοσιεύοντας ότι όντως βρέθηκαν τα οστά 800 χαμένων μωρών σ’ έναν «ομαδικό τάφο» στα έγκατα μιας μολυσμένης δεξαμενής.

Μπορεί τα μέσα ενημέρωσης να βιάστηκαν να δώσουν στο κοινό τους μια «καλή ιστορία», ωστόσο ίσως τελικά αυτό χρειαζόταν για να πραγματοποιηθεί μια ανεξάρτητη έρευνα, την οποία τόσο καιρό αρνούνταν η κυβέρνηση της Ιρλανδίας. Ο πρωθυπουργός Εντα Κένι υποσχέθηκε την Τρίτη ότι θα δικαιωθούν τόσο οι μητέρες όσο και τα παιδιά τους, που τότε αντιμετωπίζονταν ως «ένα κατώτερο υπο-είδος». Παράλληλα, ο αρμόδιος για τα δικαιώματα παιδιών Τσάρλι Φλάναγκαν ανακοίνωσε τη συγκρότηση μιας επιτροπής πλήρους νομικής δικαιοδοσίας, η οποία θα εξετάσει στο σύνολο των δέκα ιδρυμάτων που λειτουργούσαν στη χώρα τον 20ό αιώνα τα υπερβολικά υψηλά ποσοστά θνησιμότητας, τις πρακτικές ταφής, το παράνομο σύστημα υιοθεσίας, καθώς και το ενδεχόμενο των επίσης παράνομων δοκιμών φαρμάκων στα παιδιά. «Είναι ανάγκη να ρίξουμε φως σε αυτήν τη σκοτεινή περίοδο» δήλωσε ο ίδιος.  

Την περίοδο εκείνη οι ανύπαντρες νεαρές μητέρες αποστέλλονταν στα θρησκευτικά ιδρύματα τα οποία, με τη χρηματική υποστήριξη του κράτους, φρόντιζαν αφενός για τη γέννα, την ανατροφή και την υιοθεσία των μωρών και αφετέρου για την εξιλέωση των «αμαρτωλών» γυναικών. Σε αντάλλαγμα οι «κόρες της ντροπής», όπως τις χαρακτηρίζει και η ομώνυμη ταινία που βασίζεται σε τρία προσωπικά βιώματα γυναικών στα ιρλανδικά Ασυλα της Μαγδαληνής, έπρεπε να εργάζονται για τις μοναχές. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι όσα πραγματικά υπέστησαν δεν θα τα μάθουμε ποτέ.