Η ζωή ως γιορτή

 Ακόμη και ο Στάλιν λοιπόν ήταν κατά βάθος ένας αστός; Ηταν πεπεισμένος ότι δεν υπάρχουν σιδερένιοι νόμοι και ιστορικές αναγκαιότητες και επί γης παράδεισοι; Κατά τον Κούντερα πιθανώς. Γι’ αυτό άλλωστε μας αφηγείται πώς ο Πατερούλης, σε ένα είδος διακωμώδησης του δυτικού πνεύματος, μετονομάζει την προσφάτως κατακτηθείσα γενέτειρα του Καντ από Κένιγκσμπεργκ σε Καλινινγκράντ – από το όνομα μιας ασημαντότητας της εποχής που αναδύθηκε στην κορυφή της κομματικής ιεραρχίας. Ή βάζει ένα δευτερεύον πρόσωπο της αφήγησης να κυριαρχεί στο ερωτικό παιχνίδι αποσπώντας τις ωραιότερες γυναίκες από ευφραδείς και εύγλωττους ανταγωνιστές, ακριβώς λόγω της ιδιότητάς του να περνάει απαρατήρητος. Η ζωή λοιπόν προβάλλεται ως μια γιορτή της ασημαντότητας που παραμένει εντούτοις γιορτή – μια κατά Χέγκελ επιδίωξη «ατελείωτης ευδαιμονίας». Κι αυτό προβάλλει ως το σημαντικότερο.