Το ελληνικό όνειρο της Διασποράς

Τα όρια του κόσμου της ήταν τα όρια της ελληνικής ταβέρνας των γονιών της. Υστερα έλαβε μέρος σε ένα ελληνικό ριάλιτι, κέρδισε και απέδειξε ότι, κάποτε υπήρχε ελληνικό όνειρο. Πήγε στη Γιουροβίζιον, έπαιξε στη «Λάμψη» αλλά, όταν η λάμψη ξεθώριασε, γύρισε στην Αστόρια. Προχθές είπε α καπέλα τον εθνικό ύμνο σε ένα ματς της εθνικής ποδοσφαίρου. Και την επικρίνουν για ένα λαθάκι. Εχουν δίκιο;

Στις 3 Ιουνίου η εθνική ποδοσφαίρου της Ελλάδας έπαιξε με την Εθνική Νιγηρίας, στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ, φιλικό προετοιμασίας για το Μουντιάλ που αρχίζει στις 12 του μήνα στη Βραζιλία. Εκεί, κατά τα ειωθότα στα αμερικανικά μεγάλα αθλητικά τουρνουά, καλλιτέχνες ή και αθλητές βγαίνουν μπροστά και α καπέλα τραγουδούν τον εθνικό ύμνο, για να τους ακολουθήσει συνήθως το κοινό του γηπέδου, που τραγουδά επίσης και βαράει παλαμάκια.

Προσπαθώντας να μην αποκλίνουν από το έθιμο, οι διοργανωτές κάλεσαν μια τραγουδίστρια της ομογένειας που έχει περάσει ευδοκίμως από την Ελλάδα να πει α καπέλα τον ελληνικό εθνικό ύμνο. Ηταν η Καλομοίρα, όχι και πολύ μακρινή δόξα του φτενού, επαρχιακού ελληνικού ποπ, η οποία έκανε φιλότιμες προσπάθειες να μη χάσει τον ρυθμό του συνθέτη Μάντζαρου και επίσης να αποδώσει σωστά τα λόγια των δύο τετράστιχων από τον «Υμνον εις την Ελευθερίαν» του Διονυσίου Σολωμού, τα λόγια του ύμνου. Και τα κατάφερε – με μια μικρή παραφθορά. Αδυνατώντας, προφανώς, να κατανοήσει το επιφώνημα «ω!» του τελευταίου στίχου, ίσως πιστεύοντας ότι δεν είναι παρά μια άχρηστη, ευφωνική νότα, ανάμεσα σε δύο λέξεις που επαναλαμβάνονται, το πήδηξε. Εκλεισε, δηλαδή, μεταφέροντας τον στίχο ως εξής: «Χαίρε, χαίρε ελευθεριά» (αντί να πει: «χαίρε, ω, χαίρε ελευθεριά».

Και ήταν η αφορμή να της την πέσουν οι φορμαλιστές του εθνοπατριωτισμού που νομίζουν ότι (στη χώρα όπου ο ένας στους δέκα ψηφοφόρους ψηφίζει τη Χρυσή Αυγή), πατριωτισμός είναι να αναπαράγεις τους εθνικούς κοινούς τόπους: τον ύμνο, την επίσημη εκδοχή της Ιστορίας, την εθνική ιδεολογία…

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΟΝΕΙΡΟ. Είναι παράξενο, αλλά η ελληνικής καταγωγής Αμερικανίδα Καλομοίρα Σαράντη θα περίμενε κανείς να αντιμετωπίζεται με ανοχή αν όχι με λατρεία, έχει αντιμετωπίσει κι άλλες φορές οργισμένες αντιδράσεις για επιλογές της διαδρομής της.

Γεννήθηκε στη μακρινή Αστόρια, μέσα σε μια ελληνική ταβέρνα. Οταν μεγάλωσε, μπουχτισμένη από τον μουσακά, τις μακαρονάδες και τους μαιάνδρους των τραπεζομάντιλων που, ως γνωστόν, είναι το σήμα κατατεθέν με το οποίο ο παραδοσιακός ελληνικός φολκλορισμός ψάχνει πελατεία, αποφάσισε να φύγει από την Αμερική, μια χώρα που δεν προσφέρει ευκαιρίες. Ηρθε στην Αθήνα να ζήσει το ελληνικό όνειρο, πήρε μέρος σε ένα ριάλιτι, κέρδισε – και άρχισε τις τηλεοπτικές εμφανίσεις, τη δισκογραφία, τα νυχτομάγαζα, μαζί με τον κύριο Γονίδη, τον κύριο Μακρόπουλο, την κυρία Κοκκίνου, την κυρία Βανδή, την κυρία Χρύσπα, τον κύριο Σαρμπέλ. Κάποια στιγμή, την έβγαλε μέσα από μια τούρτα, σε ένα από τα πολλά επετειακά event του, και ο κύριος Σαββόπουλος. Κάποια άλλη περίοδο, ο Φώσκολος της έδωσε ρόλο σε 30 επεισόδια της «Λάμψης», της πιο διάσημης ελληνικής σαπουνόπερας. Και βεβαίως, πήγε στην Eurovision, μάλιστα το «Μy secret combination» που τραγούδησε, το 2008, βγήκε τρίτο, γεγονός που έφτανε για να τη χρίσει αδιαφιλονίκητο είδωλο του λαού. Happy end? Οχι βέβαια. Διάλειμμα.

ΠΟΠ ΚΑΙ ΡΟΖ. Το δεύτερο μέρος του μελοδράματος δεν συνεχίστηκε όπως το περιμένατε. Η Καλομοίρα δεν είναι το κοριτσάκι με τα σπίρτα. Και τα σημερινά μελοδράματα έχουν πια πολλούς κακούς χαρακτήρες, δολοφόνους με αγγελικό πρόσωπο, ανατροπές… Μετά τον θρίαμβο, είναι προφανές ότι η νεαρή διαπραγματεύτηκε με εργοδότες και μάνατζερ, δεν τα βρήκε και είπε να τους αλλάξει. Το έκανε με τρόπο και σύστημα. Εφυγε ξανά για την Αστόρια, ξαναέζησε μερικές ημέρες στο περιβάλλον με τους μουσακάδες, επέστρεψε στην Ελλάδα με νέο ριάλιτι. Αλλά η λάμψη είχε ξεθωριάσει. Ηρθε και η κρίση που περιόρισε την εμβέλεια των ελαφρών ποπ και ροζ ειδώλων. Η Καλομοίρα παντρεύτηκε στην Αμερική, προσπάθησε να βελτιώσει τα εκπαιδευτικά της εφόδια παρακολουθώντας σεμινάρια διοίκησης επιχειρήσεων και, γενικώς, αποφάσισε να δουλέψει σκληρά στο προϊόν «Καλομοίρα LTD»: ποπ είδωλο, ελληνοπούλα της Αμερικής, παντρεμένη με παιδί, νιάου νιάου ρε γατούλα, καλλιστεία, τραγουδιστικές εμφανίσεις και τηλεόραση συν διεύρυνση της επιρροής της όπου υπάρχει ελληνισμός (δηλαδή και στον Καναδά) και, γενικώς, όπου μπορεί να διαπρέψει το έμβλημα του τραπεζομάντιλου της οικογενειακής ταβέρνας, δηλαδή ο μαίανδρος.

Με αυτά τα προσόντα, κοντά στα 30 πια, επανήλθε στην Ελλάδα με στόχο ακόμα μια έξοδο στην Eurovision – φιλοδοξία που δεν της έκατσε. Δεν πειράζει, η Καλομοίρα έμαθε καλά ότι πίσω από το προσκήνιο όπου δεσπόζει η δημόσια εικόνα των ειδώλων, ακόμη και των ποπ και ροζ, υπάρχει η σκληρή ζωή. Και εκείνη έμαθε από νωρίς να την αντιμετωπίζει. Και συνεχίζει τη σκληρή δουλειά. Σήμερα, ας πούμε, έχει προγραμματίσει να εμφανιστεί στο ελληνικό φολκλορικό φεστιβάλ του Αγίου Νικολάου στη Βαλτιμόρη. Οσοι βρεθούν στο σόου της και είναι μερακλήδες, με 80 δολαριάκια θα έχουν σαμπάνια, mezedakia (appetizers) και αυτόγραφα.

ΤΟ ΛΑΘΟΣ. Την ίδια στιγμή όμως, στην Ελλάδα των μικρών οριζόντων συνεχίζουν να γκρινιάζουν γιατί κακοποίησε, λένε, τον εθνικό ύμνο. Μη καταλαβαίνοντας ότι, προφανώς, δεν κακοποίησε τίποτα. Αν χάθηκε κάτι είναι η ποιητική ρίμα, το γλωσσικό αίσθημα του ποιητικού λόγου του Σολωμού, αλλά όχι η ουσία. Η ουσία είναι αυτή που τραγούδησε, χωρίς το «ω!», η Καλομοίρα: «Χαίρε, χαίρε ελευθεριά».

Σε μια χώρα όπου η διαστρέβλωση ακόμη και του Σολωμού (για εθνικούς λόγους, προφανώς) είναι ενσωματωμένη σε ένα από τα κεντρικά αγάλματα της πρωτεύουσας, στον Δασκαλάκο του συμπλέγματος που δεσπόζει στο παρκάκι επί της Μιχαλακοπούλου απέναντι από το Χίλτον, ζητάμε τα ρέστα από την Καλομοίρα. Δεν είμαστε με τα καλά μας.

Τι λέει στο άγαλμα; «Κλείσε μέσα στην ψυχή σου την Ελλάδα και θα αισθανθείς μέσα σου να λαχταρίζει κάθε είδος μεγαλείου». Τι δεν λέει; Παραλείπει τρεις ιταλικές λέξεις σε παρένθεση: «o altra cosa (ή οτιδήποτε άλλο)». Ο Σολωμός μιλάει για ένα οποιοδήποτε υψηλό ιδανικό, το υψηλό ιδανικό του καθενός και της καθεμιάς. Ο ελληνικός εθνικισμός μετατρέπει το ιδανικό σε ένα και μοναδικό: στην πίστη στο έθνος. Εσκεμμένο λάθος που οδηγεί στο ιδεολογικό υπόστρωμα το οποίο εξέθρεψε τη Χρυσή Αυγή. Ενώ η αθώα παράλειψη της Καλομοίρας, την οποία διάφοροι ξεφωνίζουν, δεν είναι παρά το τραύλισμα μιας εργατικής μικροαστής της Διασποράς. Προτιμότερα τα αθώα λάθη μιας δυσλεκτικής, πλην εργατικής Ελλάδας, παρά οι εσκεμμένες παραχαράξεις μιας ιδεοληπτικής ερμηνείας της χώρας που οδηγεί στους Μπαλτάκους και στους Κασιδιάρηδες. This is my secret combination.