Τα λουκέτα και οι γυμνές κούκλες στις βιτρίνες της κρίσης

Πέραν του προφανούς, δεν έχουν ακουστεί και λίγα για τις αιτίες αύξησης των λουκέτων στα μικρομεσαία εμπορικά της Αθήνας: φταίνε οι διαδηλώσεις, οι παράνομοι μικροπωλητές, το μπέρδεμα ήρας και σταριού ή άλλα αυταπόδεικτα και δαρβινικά. Λες και έλειψαν ποτέ οι πορείες από την πρωτεύουσα, λες και η ζήτηση παραμένει ασυγκράτητη ή οι κατασταλτικοί του παρεμπορίου θεσμοί όχι μόνο είναι ενεργοί, αλλά βαράνε και υπερωρίες.

Στο μεταξύ, η πιο πρόσφατη έρευνα του Ινστιτούτου Εμπορίου και Υπηρεσιών της ΕΣΕΕ δεν αφήνει πολλά περιθώρια για χαρές και πανηγύρια: το 31,2% των επιχειρήσεων του εμπορικού κέντρου της Αθήνας είναι σήμερα κλειστό. Σε απόλυτα μεγέθη, οι 1.986 από τις 6.377. Η κατάσταση μοιάζει μεν βελτιωμένη από τον Σεπτέμβριο του ’13, όταν τα λουκέτα εκτινάχθηκαν στο 32,4% από ένα 28,8%, είναι όμως η πρώτη φορά που στο εμπορικό τρίγωνο της Αθήνας παρατηρούνται ποσοστά άνω του 30%. Είναι μια πραγματικότητα που επιδεινώνεται από τον Μάρτιο του 2011, περίπου δηλαδή όταν άρχισαν να την ψηλαφίζουν φωτογράφοι σαν τον Ενρι Τσανάι. «Αρχισα να καταγράφω τα κλειστά μαγαζιά, όχι μόνο για τις ανάγκες του ρεπορτάζ», λέει ο Ενρι, «αλλά και για αρχειακές, θέλοντας να αποθηκεύσω μια εικόνα ώστε να μην ξεχαστεί. Εχει κι αυτό σημασία σε μια κρίση που ορισμένες όψεις της αποκαλύπτονται ξεκάθαρα, κυρίως όταν ανατρέξεις σε αυτές αναδρομικά».

Ακόμα και για έναν επαγγελματία, βέβαια, η αποτύπωση τέτοιων εικόνων έχει δυσκολίες. «Ενα κλειστό μαγαζί δεν έχει πολλά επίπεδα» εξηγεί. «Διαθέτεις μια πρόσοψη μόνο, άντε και ένα παρατημένο εσωτερικό, αν είναι προσβάσιμο. Ενα ζητούμενο, λοιπόν, είναι να αναδείξεις τα στοιχεία που στα εκατό κλειστά μαγαζιά διακρίνουν τα πέντε: την ξεθωριασμένη αφίσα που ειδάλλως θα είχε αντικατασταθεί, τη γυμνή κούκλα μιας μπουτίκ και ό,τι συμπυκνώνει την ιστορία που θες να αφηγηθείς».

Οχι ότι κάτι τέτοια συγκρίνονται με τα προβλήματα των πρωταγωνιστών αυτών των ιστοριών. Για εκείνους ειδικά που το σενάριο της ζωής τούς έφερε στο παραδοσιακό τρίγωνο Ομόνοια – Σύνταγμα – Μοναστηράκι, όπου σύμφωνα με το ΙΝΕΜΥ παρατηρείται σημαντική συγκέντρωση κλειστών εμπορικών επιχειρήσεων, το τέλος δεν ήταν καλό. Οι δρόμοι με την υψηλότερη συγκέντρωση είναι κεντρικοί: 35% της οδού Πανεπιστημίου, 36% της Σταδίου, 40% της Μπενάκη, 51% της Χαρ. Τρικούπη.

«Καμιά φορά, φωτογραφίζοντας κλειστά καταστήματα, νομίζεις ότι οι υπάλληλοι που εργάζονταν εκεί, έχουν αφήσει λίγη από την ενέργειά τους. Αντί όμως για φωνές, δεν ακούγεται τίποτα και η ησυχία υπογραμμίζει τη θλίψη» λέει ο Ενρι. Ώς πότε; Πού να ξέρει. Οπως δήλωνε και ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ Βασίλης Κορκίδης, «τα ποσοστά, το τελευταίο εξάμηνο, δείχνουν ότι πράγματι το εμπορικό κέντρο της Αθήνας μπορεί να βρίσκεται σε τροχιά ανάσχεσης των λουκέτων. Ωστόσο, όσο το περιβάλλον παραμένει αβέβαιο, κυρίως όσον αφορά την υπερφορολόγηση και την ελλειμματική ρευστότητα των επιχειρήσεων, δεν μπορούμε να βγάλουμε ασφαλή συμπεράσματα».

Το μόνο που δεν μπορεί να κάνει ένας φωτογράφος για όλα αυτά είναι να πάρει μέτρα. Τυχόν επιδόματα σε άπορους εμπόρους ή πολιτικές ενίσχυσης είναι αλλουνού δουλειά. Οπως εκείνες οι Κυριακές και οι «λευκές νύχτες», οι βασισμένες στη λογική ότι οι συναλλαγές πρέπει να είναι ανεμπόδιστες από θρησκευτικές αντιλήψεις για τον χρόνο. Και ας παραμένει η πραγματικότητα του 31,2% το ίδιο ξεροκέφαλη απέναντί τους.