Μεγάλες οι διαφορές της Λεπέν με τη Χρυσή Αυγή

Χρειάστηκαν 42 χρόνια, αλλά το Εθνικό Μέτωπο κατάφερε τελικά να γίνει «πρώτο κόμμα στη Γαλλία». Θεωρείτε πιθανή μια ανάλογη πορεία για τη Χρυσή Αυγή;

Οι συνθήκες και τα δεδομένα είναι τόσο διαφορετικά που δεν μπορεί κανείς να κάνει προβολές τέτοιους είδους. Εξάλλου τα δύο φαινόμενα είναι σε εξέλιξη. Εκεί που συναντώνται σήμερα είναι ότι αμφισβητούν και οι δύο χώροι τη στρατηγική θέση των χωρών τους. Και οι δύο προωθούν την έξοδο από τον κύκλο των χωρών του δυτικού κόσμου, ονειρεύονται τον ρωσικό ολιγαρχικό και κρατικό αυταρχισμό… Η μεγάλη διαφορά τους είναι ότι οι ιδέες της Χρυσής Αυγής έχουν μεγάλη απήχηση στην ελληνική κοινωνία (ενώ για το Εθνικό Μέτωπο η επίδραση οριοθετείται πολύ περισσότερο σε ψηφοφόρους και μέλη): εθνική κυριαρχία, συνωμοσιολογία, «αντισυστημισμός». Τις θέσεις αυτές μοιράζονται ουκ ολίγοι αλλά εκπροσωπεί βέλτιστα η ΧΑ. Και επειδή η θέση της Ελλάδας στο ευρώ και στην ΕΕ δεν έχει διασφαλιστεί, κανείς δεν γνωρίζει τη μοίρα της ΧΑ. Από την αργή συρρίκνωση μέσω της οικονομικής και πολιτικής ομαλοποίησης έως την πλήρη επικράτηση σε συνθήκες εκτροπής/ χρεοκοπίας, όλα είναι πιθανά.

Η Μαρίν Λεπέν αποκλείει το ενδεχόμενο συμμαχίας με τη ΧΑ στο Ευρωκοινοβούλιο. Είναι ένα «όχι» ουσίας ή κομμάτι της ωραιοποιημένης βιτρίνας; 

Δεν συμμερίζομαι την ιδέα της βιτρίνας. Το Εθνικό Μέτωπο είναι ένα ακροδεξιό κόμμα που πλέον δεν έχει μεγάλη σχέση με τις νεοφασιστικές γκρούπες που το συγκρότησαν τη δεκαετία του ’70 και καμία εξάρτηση από τη ναζιστική πρακτική και ιδεολογία. Η προσπάθειά του να ανατρέψει αυτό που θεωρεί πολιτισμική και πολιτική ηγεμονία της Αριστεράς και να αντικαταστήσει την γκολική Δεξιά στο γαλλικό πολιτικό σύστημα απαιτεί συμμαχία με τμήματα της επιχειρηματικής τάξης και έναν ιστορικό συμβιβασμό με τους θεσμούς του πολιτεύματος. Η Λεπέν εκπροσωπεί την υπερσυντηρητική αναδίπλωση, αυτό που παλιά ονομάζαμε την αντίδραση. Την επιστροφή στον χαμένο παράδεισο μιας Γαλλίας με φράγκο και χωρίς μετανάστες. Σε καμία περίπτωση δεν προτείνει μια κοινωνία στράτευσης μέσα σε τάγματα εφόδου και ανασυγκρότησης της εθνικής καθαρότητας μέσα από την καθημερινή βία και το βίωμα μιας λυτρωτικής φτώχειας, όπως κάνει η ΧΑ.  

Πολλοί γάλλοι αναλυτές θεωρούν ότι η Λεπέν πέτυχε μόνο και μόνο επειδή αποτυγχάνουν οι άλλοι. Εκτιμάτε ότι αυτό ισχύει και στην περίπτωση της ΧΑ;

Είναι λίγο σόφισμα αυτό. Ισως και ένας ευφημισμός του φαινομένου. Η Χρυσή Αυγή εκφράζει με τον καθαρότερο τρόπο την ιδεολογία του «αντισυστημισμού». Την ιδέα δηλαδή ότι η κοινωνία χωρίζεται ξεκάθαρα ανάμεσα στις μάζες των αθώων θυμάτων και σε εκείνους του «λίγους», της απόλυτης ιδιοτέλειας και ενοχής, τους προδότες. Κατ’ αυτόν τον τρόπο η ΧΑ εκμεταλλεύεται και καρπώνεται πρωτίστως τις αντιδημοκρατικές συμπεριφορές άλλων. Από την άλλη η αδυναμία του ελληνικού εθνικισμού, εννοώ του δημοκρατικού εθνικισμού και εν γένει της εθνοκρατικής μας οντότητας, να σταθεί στο περιβάλλον της άγριας παγκοσμιοποίησης δίνει χώρο στις οντότητες εθνικού μίσους. Εδώ οι ευθύνες της Ευρώπης είναι τεράστιες: όταν το άτομο αδυνατεί να προβάλει τον εαυτό του σε ένα ασφαλές μέλλον, όταν νιώθει ότι του απαγορεύεται να σχεδιάσει μια αξιοπρεπή βιογραφία, όταν πάσχει πλέον από σύνδρομα ταυτοτικής αποστέρησης, τότε πολύ εύκολα θα διολισθήσει στον ζοφερό, πλην όμως συνεκτικό και ανακουφιστικό κόσμο του ολοκληρωτισμού. 

Ο Παναγής Παναγιωτόπουλος είναι επίκουρος καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών