Η άνοδος της δυναστείας των Λεπέν

Δώδεκα χρόνια και μία αιωνιότητα χωρίζουν τα δύο σοκ. Το πρώτο ενέσκηψε στις 21 Απριλίου του 2002, όταν ο Ζαν – Μαρί Λεπέν κατάφερε να προκριθεί στον δεύτερο γύρο των γαλλικών προεδρικών εκλογών αποκλείοντας τον Σοσιαλιστή Λιονέλ Ζοσπέν. Ο αντίπαλός του, ο δεξιός Ζακ Σιράκ, τον κέρδισε τελικά με 82,21% έναντι 17,79%. Και δεν είχε καταδεχθεί καν να βρεθεί απέναντί του στο παραδοσιακό ντιμπέιτ των δύο τελικών μονομάχων. Ο Λεπέν είχε άλλωστε χρειαστεί να περιμένει 12 χρόνια μετά την ίδρυση του Εθνικού Μετώπου, μέχρι το 1984, ώστε να περάσει την πόρτα κάποιου τηλεοπτικού πλατό. «Κύριε Λεπέν, προκαλείτε φόβο» του είχε πει τότε ο παρουσιαστής, κάτωχρος και ο ίδιος, αφού είχε προσκαλέσει στην τηλεόραση τον «διάβολο».

Το δεύτερο σοκ είναι νωπό. Και ίσως δεν θα έπρεπε να μιλά κανείς, ούτε στη Γαλλία ούτε στην Ευρώπη, για σοκ αφού είχε προαναγγελθεί επανειλημμένως. Την περασμένη Κυριακή, η Μαρίν Λεπέν, η θυγατέρα του «διαβόλου», κατάφερε να κάνει το Εθνικό Μέτωπο πρώτο κόμμα στη Γαλλία με μεγάλη διαφορά από τη Δεξιά και ακόμα μεγαλύτερη διαφορά από τους κυβερνώντες Σοσιαλιστές. Οι θριαμβευτικές της δηλώσεις μεταδίδονται live. Η Λεπέν μπαινοβγαίνει στα τηλεοπτικά στούντιο. Τρεις ημέρες αργότερα θα ανακοινώσει περιχαρής από τις Βρυξέλλες πως η «μαύρη συμμαχία» που ονειρεύεται να συγκροτήσει, η νέα ακροδεξιά ευρωομάδα που θα σπρώξει την ΕΕ στον γκρεμό, διαθέτει ήδη 38 ευρωβουλευτές από πέντε κράτη – μέλη – μένει να συνασπίσει ευρωβουλευτές από δύο κράτη ακόμα. Θα τα καταφέρει; Δεν είναι βέβαιο. Ευτυχώς για την Ευρώπη, η κουλτούρα της συνεργασίας απουσιάζει πλήρως από την ευρωπαϊκή Ακροδεξιά. Το προσωπικό της στοίχημα, εντούτοις, η Λεπέν το έχει ήδη πετύχει.

Από ένα περιθωριακό κόμμα με έναν γραφικό ηγέτη που προκαλούσε ρίγη ανατριχίλας ανάμεικτα με γέλια, το Εθνικό Μέτωπο έγινε ένα κόμμα που πείθει έναν στους τέσσερις γάλλους ψηφοφόρους∙ και το κυριότερο, υπογραμμίζει στη «Λιμπερασιόν» ο κοινωνιολόγος Σιλβάν Κρεπόν, «υποχρεώνει πλέον τα υπόλοιπα κόμματα να πάρουν θέση σε σχέση με τη δική του ατζέντα». Χρειάστηκαν βέβαια 42 χρόνια. Και μια αλλαγή ηγεσίας το 2011, χωρίς να αλλάξει όμως η «μάρκα» Λεπέν, αυτή που όπως λέει ο ιστορικός Νικολά Λεμπούρ «κρατάει όρθιο όλο το οικοδόμημα». Χρειάστηκε επίσης μια συστηματική, πανούργα επιχείρηση «αποδαιμονοποίησης» την οποία έθεσε σε εφαρμογή η Μαρίν Λεπέν μια δεκαετία προτού αναλάβει τα ηνία.

Η βιτρίνα του Εθνικού Μετώπου άλλαξε. Ξενοφοβία, ομοφοβία, σεξισμός, αυτά που «πουλούσαν» τον 20ό αιώνα μπήκαν στο κελάρι. Πάνω από όλα, όμως, μπήκε στο κελάρι ο αντισημιτισμός: «Μόνο αυτό εμποδίζει τον κόσμο να μας ψηφίσει. Απαξ και ανοίγεις αυτόν τον ιδεολογικό σύρτη, ο δρόμος είναι ανοικτός» επεσήμαινε ο Λουίς Αλιό, Νο 2 του κόμματος και σύντροφος της Λεπέν την τελευταία πενταετία. Η Μαρίν εμφανίζεται ως μια διαζευγμένη φεμινίστρια, φιλική προς τους γκέι, περισσότερο θιασώτης της εθνικής κυριαρχίας παρά εθνικίστρια. Εμφανίζεται επίσης ως φανατική οπαδός του κοσμικού κράτους, κυρίως όταν θέλει να καταγγείλει τις μουσουλμανικές πρακτικές. Πού και πού προκαλεί και αυτή – χαρακτήρισε τη Γαλλία «πόρνη του Κατάρ». Από τις ρίζες της δεν έχει αποκοπεί. Η προπαγάνδα εναντίον των μεταναστών ήταν και παραμένει το κλειδί της άνθησης του Εθνικού Μετώπου. Οι θεμελιώδεις αξίες του, η περιφρούρηση των συνόρων και της εθνικής ταυτότητας, το μίσος προς την παγκοσμιοποίηση και την ΕΕ δεν έχουν αλλάξει. Δεν πλασάρονται όμως πια με τις αγριοφωνάρες του Ζαν – Μαρί αλλά με το χαμόγελο της Μαρίν, η οποία φροντίζει να διώχνει από το κόμμα όποιον ξεπερνά δημοσίως τα όρια (εξαιρείται μόνο ο επίτιμος πρόεδρος και πατέρας της) και να περιστοιχίζεται από πρόσωπα φιλικά προς τον φακό, που λειτουργούν καθησυχαστικά προς τους ψηφοφόρους.     

Ισως όμως τίποτε από όλα αυτά να μην είχε πετύχει αν δεν είχαν αποτύχει οι άλλοι. Από τις προεδρικές εκλογές του 2007 και εξής, η γαλλική Δεξιά δεν έπαψε να δανείζεται κομμάτια της ρητορικής του Εθνικού Μετώπου. Θεώρησε πως έτσι θα της κλέψει ψήφους, κι ας έχει αποδειχθεί ξανά και ξανά πως οι ψηφοφόροι προτιμούν τελικά το γνήσιο από την απομίμηση. Σύντομες εξορμήσεις προς τα ακροδεξιά χωράφια έχουν κάνει και οι Σοσιαλιστές∙ η απόφαση, για παράδειγμα, της κυβέρνησης Ολάντ να απελάσει τη 15χρονη Ρομ Λεονάρντ θόλωσε τις διαχωριστικές γραμμές. Το κυριότερο όπλο της Ακροδεξιάς όμως, επιμένει ο Σιλβάν Κρεπόν, ήταν και παραμένει η αποτυχία των δύο παραδοσιακών κομμάτων να παρασύρουν, εν μέσω οικονομικής κρίσης, με τη δημοτικότητα του γάλλου προέδρου στο ναδίρ, τους ψηφοφόρους στο ευρωπαϊκό όνειρο: «Το Σοσιαλιστικό Κόμμα είναι τεχνοκρατικό και δεν ακούγεται, το UMP διαρκώς αντιφάσκει», βυθισμένο καθώς είναι διαρκώς σε σκάνδαλα και εσωτερικές κρίσεις. Η Λεπέν, αντιθέτως, είχε συνεκτικό λόγο και απλά, λαϊκιστικά επιχειρήματα τύπου «Η Ελλάδα του σήμερα είναι η Γαλλία του αύριο». Οσο λοιπόν διαρκεί η κρίση, τα παραδοσιακά κόμματα ομφαλοσκοπούν και οι ψηφοφόροι νιώθουν προδομένοι, ο οίκος Λεπέν μπορεί να αναμένει (και άλλες) ωραίες ημέρες.

Η προσπάθεια αποδαιμονοποίησης του Εθνικού Μετώπου, υποστηρίζει ο πολιτολόγος Αλεξάντρ Ντεζέ, ξεκίνησε με τη γέννησή του: ένα γκρουπούσκουλο νεοφασιστών το ίδρυσε, «που θέλοντας να διευρύνει τη βάση του απευθύνθηκε σε κάποιον παρουσιάσιμο: τον Ζαν-Μαρί Λεπέν». Τη σκληρή δουλειά όμως την ανέλαβε η θυγατέρα του.